Molenzorg
Denderwindeke (Ninove), Oost-Vlaanderen
<p>Molen ter Zeven Wegen<br />Stenemolen<br />Stenen Molen</p>
Foto: Johan Allard
Naam

Molen ter Zeven Wegen
Stenemolen
Stenen Molen

Ligging Molenstraat 1
9400 Denderwindeke (Ninove)

nabij de Heirebaan
1,7 km W v.d. kerk
kadasterperceel A994
50° 47' 56.73" N
  4° 0' 2.82" E


toon op kaart
Geo positie 50.800091, 4.000256
Eigenaar Weduwe José De Leeuw-Vernaillen, in erfpacht aan de stad Ninove
Gebouwd 1807 (hout) / 1863 (steen)
Type Stenen bergmolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Verhoogde romp; zetelkap met staartoversteek
Gevlucht/Rad Geklinknageld, ca. 24 meter
Inrichting 4 steenkoppels, haverbreker, graankuiser,
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument,
12.06.1986
Molenaar Jozef De Vuyst (tel.: 0473/647524, e-mail: jozef.devuyst@telenet.be), Jan De Bou (tel. 02/784 20 95); Gilbert Nieuwborg; Mark Vanden Houte
Openingstijden Iedere laatste zondag van de maand, tussen 14 en 18 u, het hele jaar door, op molendagen en op afspraak

Beschrijving / geschiedenis

De Molen ter Zeven Wegen of de Stenen Molen is een stenen korenwindmolen, type bergmolen, aan de Molenstraat 1, nabij de Heirebaan, op 1,7 km ten westen van de kerk van Denderwindeke. De molen staat mooi ingeplant in een licht glooiend landschap.

We zien de molen aangeduid als een staakmolen op de Atlas der Buurtwegen (ca. 1845) met de benaming "Ter Zeven Wegen, Moulin", op de topografische kaart van Vandermaelen (ca. 1850) en als een stenen molen op de kadastrale kaart van P.C. Popp (ca. 1860) onder de benaming "Moulin dit Te zeven wegen".  Soms werd ook wel eens "ter Zeven Weeën" vermeld, naar de devotie voor O.L.V. van Zeven Weeën. Deze traditie zou evenwel recenter zijn  dan de oprichting van de molen.

De molen werd in 1807 opgericht als staakmolen, waarbij men het wiekenkruis van op de vlakke grond bediende. De molenkap bevond zich toen ter hoogte van de huidige "muizentandfries".

De oprichters waren Maximilianus d’Hauwer (zoon van Emanuel), en Judocus van Snick, beide landbouwers te Denderwindeke. Ze stichtten daartoe voor 5 jaar een vereniging. De molen zou komen op het "Walborreveld" of "Apelteerenveld" (= "Appelterreveld") (akte verleden voor notaris Ferdinand Sebastiaan van Oudenhove, Ninove, 20.04.1807).

De molen maakte in 1811 deel uit van één de drie windmolens van Denderwindeke. Uit het proces-verbaal van afpaling van deze gemeente in 1811: "il existe 3 moulins à vent et un à eau. L'expert n'a pas pu s'en procurer les baux, il estime qu'en raison de leur grandeur et de leur situation, ils doivent être divisés en deux classes. La première classe donne un produit brut de f. 400, 1/3 déduit, reste en produit net de f. 266. La deuxième classe donne un produit net de f. 300, 1/3 déduit, reste un produit net de f. 200."

Maximilianus d'Hauwer, één van beide oprichters, overleed echter al in 1811 tijdens de hoogmis te Denderwindeke. Hij woonde dan in Nijken. De weduwe, Petronella Derdelincx, bleef met vele schulden achter.

Op 21 augustus 1813 vond een gerechtelijke verkoop plaats van de molen, op verzoek van o.m. Petronella Derdelincx weduwe van Maximiliaan d'Hauwer te Denderwindeke en kinderen en inwoners van Beveren.
Een tweede verhoging vond plaats op 7 oktober 1813 en werd gevolgd door een verhoging door Pieter Jan de Smet (molenaar te Denderwindeke) voor 3528 frank. De definitieve toewijzing gebeurdeop 20 oktober 1813 voor 4200 frank aan de genoemde Pieter Jan de Smet? Molenaar Adriaan d'Hauwer, broer van Maximiliaan, was bij deze verkoop aanwezig.

De molen werd in 1834 ondergebracht in klasse 1, met een kadastraal inkomen van 266 frank.

Eigenaar-molenaar in 1834 was nog steeds Pieter Jan De Smet, molenaar op "Appelterreveld". Hij was eigenaar van 3.78.00 hectaren met de windmolen op het Appelterreveld op het perceel A994. en het huis op het perceel A110. Na zjin dood geberude een verdeling tussen:
1. Joannes Evens , landbouwer in Denderwindeke
2. Petrus Van Wilder , onderwijzer in Denderwindeke
3. Petrus De Smet , mulder in Aalst
4. Petrus en Antonius De Smet , mulders in Denderwindeke
5. Karel en Louis De Smet , herbergiers in Denderwindeke
6. Pieter Jozef De Smet , molenaar in Wambeke

Na een brand in 1863 werd de molen herbouwd als een stenen bergmolen. Later besloot de molenaar de molen te verhogen. De kegelvormige molenromp zo maar opmetselen kon niet vermits de top dan te smal zou geweest zijn voor de kap. Dus maakte men de diameter groter door bij het leggen van de eerste rij bakstenen om de andere steen er één te laten uitspringen: "de uitkragende muizentandfries". Door het optrekken van de molenromp kon men de kap echter niet meer bedienen vanop de begane grond en diende men een molenberg op te werpen. Zo kreeg de molen zijn huidige uitzicht: een ronde stenen bergkorenmolen staande op een berg voorzien van een bakstenen toegangspoort die de boeren de mogelijkheid gaf onder de molen door te rijden.

In 1872 werd een stoommachine in gebruik genomen, maar deze werd in 1921-1922 uitgebroken. Sinds ca. 1955 maalt de molen niet meer met windkracht. De laatste beroepsmolenaars waren Leon en zijn zoon José De Leeuw. Vanaf de jaren 1970 geraakte de molen sterk in verval. De romp vertoonde grote doorgaande barsten. Deze molen werd op 12 juli 1986 beschermd als monument. Uit veiligheidsoverwegingen werd het wiekenkruis in 1991 verwijderd.

De stad Ninove verwierf de molen in 1993 in erfpacht. In 2002-2005 liet ze een zeer grondige restauratie uitvoeren, waarbij de gehele molen gesloopt en herbouwd werd. Ook de knik in de romp (dat wijst op de verhoging) werd weer aangebracht. De firma Nijs nv uit Deinze stond in voor de romp, terwijl het molentechnisch werk werd uitgevoerd door Thomaes Molenbouw nv uit Beveren-Roeselare (met molenbouwer Ronny Demol uit Reninge). Op zaterdag 29 april 2006 werd de molen feestelijk ingehuldigd. De stad gaf de molen in concessie aan de vrijwillige molenaars Jozef De Vuyst en Wim De Cooman, die ook de Wildermolen van Appelterre in concessie houden. Zij worden bijgestaan door Paul Verschelden en Jan De Bou, die in de plaats kwam van Wim De Cooman. Thans zijn ook Gilbert Nieuwborg en Mark Vanden Houte er actief als vrijwillig molenaar.

Het woonhuis naast de molen, nu bewoond door Ots-Neuckermans, kreeg in 2012 een zadeldak dat voorheen ontbrak.

Eigenaars:

- 1807, oprichting: d’Hauwer Maximilianus (zoon van Emanuel), landbouwer te Denderwindeke en van Snick Judocus, landbouwer te Denderwindeke (vereniging voor 5 jaar)
- 1811, erfenis: Derdelincx Petronilla (weduwe van Maximilaan d'Hauwer), Denderwindeke (overlijden van Maximilianus d'Hauwer)
- 19.10.1813, verkoop: De Smet-Fontaine Pieter Jan, molenaar te Denderwindeke
- later, erfenis: de erfgenamen (overlijden van het echtpaar De Smet-Fontaine)
- 03.07.1854, deling: De Smet-Van Cauter Louis August, molenaar te Denderwindeke (notaris Roman)
- 19.07.1864, verkoop: Mertens-Langendries Charles Marie Hypolite, molenaar te Denderwindeke (notaris Roman)
- 23.10.1884, verkoop: a) Maes Frans, molenaar te Denderwindeke, b) Maes Hortensia, zonder beroep te Denderwindeke en c) Maes Désiré, molenaar te Dendewindeke (notaris Van Impe)
- 13.12.1900, deling: a) Maes Frans, molenaar te Denderwindeke en b) Maes Hortensia, zonder beroep te Denderwindeke (notaris Van Impe - deel van Désiré Maes)
- 20.10.1921, erfenis: Maes Hortensia, huishoudster te Denderwindeke (overlijden van Frans Maes)
- 21.08.1923, erfenis: de erfgenamen (overlijden van Hortensia Maes)
- 04.10.1923, verkoop: Beurms-Van Hoeke Jozef, molenaar te Denderwindeke (notaris Van den Berghe)
- 01.10.1932, erfenis: de weduwe en de kinderen (overlijden van Jozef Beurms)
- 15.10.1934, verkoop: Vanderhaute-De Bleecker Leon Charles Louis Marie Joseph, molenaar te Denderwindeke (notaris Van OUdenhove)
- 25.09.1947, verkoop: De Bleecker-Goubert Albert Oscar, landbouwer te Elst (notaris Van Rossom)
- 06.07.1948, verkoop: De Leeuw-Verpaelst Leon, werkman te Moerbeke (notaris Van Rossom)
- 20.04.1975, verkoop: De Leeuw-Verlaillen José Jozef, handelaar te Denderwindeke (notaris Van Rossom)
- 20.07.1991, erfenis: de weduwe Vernaillen (overlijden van JOsé De Leeuw)
- 14.09.1993, verkoop: stad Ninove, met als erfpachtster de weduwe Vernaillen van De leeuw José

Lieven DENEWET, Georges SOUFFREAU & Herman HOLEMANS

<p>Molen ter Zeven Wegen<br />Stenemolen<br />Stenen Molen</p>

Foto: Damien De Leeuw, Herzele (23.04.2006)

<p>Molen ter Zeven Wegen<br />Stenemolen<br />Stenen Molen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden

<p>Molen ter Zeven Wegen<br />Stenemolen<br />Stenen Molen</p>

Foto: Maarten Osstyn, Adegem, 16.03.2014

<p>Molen ter Zeven Wegen<br />Stenemolen<br />Stenen Molen</p>

Foto: Maarten Osstyn, 16.03.2014

<p>Molen ter Zeven Wegen<br />Stenemolen<br />Stenen Molen</p>

Foto John Verpaalen, Roosendaal, 1979

Literatuur

Archieven
Rijksarchief Gent, Notaris Ferdinand Sebastiaan van Oudenhove (Ninove), 20.04.1807.
Rijksarchief Gent, Notariaat Henrij G.J. Beuers (Ninove), NOT303 (21) min. 2204, 2213 en 2215 (21.08.1813, 07.10.1813)

Uitgegeven bronnen
"Affiches, annonces et avis divers de Gand, département de l'Escaut", 19 oktober 1813 (exempllaar in: Rijksarchief Gent, Notariaat Henrij G.J. Beuers (Ninove), NOT303 (21) min. 2204, 2213 en 2215 (21.08.1813, 07.10.1813)

Werken
Georges Souffreau, "Geschiedenis van de twee houten korenwindmolens Oude Molen (voor 1257-1919) en Wildermolen (1802-vandaag) en van de vroegere pachthoeve Hof ter Klei (voor 1226-1902) te Appelterre-Eichem", Woubrechtgegem, 2017, 160 p.
De Meyer Andre, De Ville Bart, Herremans Clement, Vande Winkel Georges & Vande Winkel Roel & Van Waeijenberge Frederic, "Denderwindeke in beeld: twee eeuwen dorpsgeschiedenis 1796-1996", Denderwindeke, Davidsfonds Denderwindeke, 1997, 365 p. (met een 10-tal pagina's over de Winnikse molens).
Lieven Denewet, "Vijf Oost-Vlaamse moleninhuldigingen in 2006", Molenecho's, XXXIV, 2006, 4, p. 236-245.
G. Vande Winkel, "Molen ter Zeven Wegen of Stenemolen te Denderwindeke (van bouw einde 18e eeuw tot demontage en herbouw)", in: "Het Land van Aalst", Aalst, 2006, nr. 2, p. 139-146.
Lieven Denewet, "Vijf ontmantelingen als aanloop tot restauratie (Ramskapelle, Mullem, Bikschote, Denderwindeke, Herkenrode)", in: Molenecho's, XXIX, 2001, 3, p. 118-123.
Lieven Denewet, "Ontmantelingen als aanloop tot restauratie - 2" (Bikschote, Boechout, Denderwindeke, Geel, Harelbeke, Pittem, Zarren), in: Molenecho's, XXX, 2002, nr. 3, p. 83-89.
E. D(e) K(inderen), "De stenen molen van Denderwindeke en de watermolen 't Fonteintje te Meerbeke", in: De Belgische Molenaar, LXXII, 1977, p. 22-23.
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985.
Lieven Denewet, Honderd Bespookte Molens in Vlaanderen. Honderd molensagen van de Kuststreek tot het Maasland, in: Molenecho’s, XX, 1992, nr. 2-3.
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25). 
"Bij het overlijden van Leon De Leeuw", in: De Belgische Molenaar, LXXVIII, 1983, p. 292, 309.
G. Van de Winkel, "Stenemolen in weer en wind", in: 't Klokzjiël: dweis mor welgesinjd, 1982, nr. 9, p. 8.
J. Verpaalen, "Waar geen hulp nog baat", in: Levende Molens, IV, 1981, nr. 24, p. 336.
"Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Eerste aflevering. De arrondissementen Aalst en Dendermonde", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XIV, 1960, 3 (Gent, 1962).
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 2. Gemeenten D-E", Rotem, Studiekring Ons Molenheem, 1998, p. 25-26.
John Verpaalen, "Problemen rond de klassering van de Stenemolen te Denderwindeke", in: De Belgische Molenaar en Levende Molens, jg. 77 (1982), nr. 3 (maart), p. 61-62.
Werkgroep Oost-Vlaanderen, "Twee Oost-Vlaamse bovenenkruiers worden plechtig ingedraaid, Molen Ter Zeven Wegen van Denderwindeke - Witte Molen van Sint-Niklaas, in: "Levende Molens", jg. 28, nr. 3, maart 2006, p. 30-31.
Mola, "Aantal asomwentelingen van Oost-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 51.
Lieven Denewet, "Honderd bespookte molens in Vlaanderen. Een verzameling molensagen van de kuststreek tot het Maasland", Molenecho's, XX, 1992, nr. 3-4.
Mailbericht Paul De Meulemeester, 03.06.2012.

Persberichten
"De stenen molen in Denderwindeke", in: Ninove-Info, V, 1982, nr. 5, p. 9-10; nr. 6, p. 12;
Nele Vermoesen, "Molen maalt weer. Restauratie van 1 miljoen euro afgerond", in: Het Nieuwsblad, 21.04.2006; "Vier Oost-Vlaamse moleninhuldigingen in 2006", in: Molenecho's, XXXIV, 2006, 3; "Voor en na. Molen ter Zeven Wegen te Denderwindeke opnieuw maalklaar", in: Ninove-Info, april 2006, p. 4.
Marc Lion, ,,Deze molen moet binnen twee jaar terug maalvaardig zijn''. Volledige restauratie Winnikse ,,Molen ter Zeven Wegen'' gestart", in: Het Nieuwsblad, 11.04.2002 
Marino Verbeken, "Molen draait weer wekelijks", in: Het Laatste Nieuws, 16.01.2009, p. 15.
"Molen Ter Zeven Wegen draait weer wekelijks", De Streekkrant, 05.02.2009.
Hans Vanopdenbosch, "Open Monumentendag 2009... 'Zorg' dat u er zeker bij bent", in: Het Nieuwsblad, 08.09.2009.
Claudia Van den Houte, "Nieuw dak molenaarswoning staat in de weg. Stenenmolen draait al half jaar niet", Het Laatste Nieuws, 18.06.2012, p. 19.
HVN, "Molentochten in Denderwindeke", 18.05.2013.
HVN, "Open Monumentendag met het beste van de voorbije 24 jaar", Het Nieuwsblad, 08.09.2013 (dig.).
Jimmy Godaert, "Nieuwe wind voor de molens van Ninove", Editiepajot, 23.09.2014.
VMD, "Molencommissie zet windmolens in kijker", Het Nieuwsblad, 24.09.2014.
HVN, "10 jaar Tabaksroute", Het Nieuwsblad, 26.09.2014.
Rudi De Koker, "Kwieke molens voor leerlingen derde graad", Het Nieuwsblad, 16.05.2016.

Mededelingen
Georges Vande Winkel, heemkundige te Denderwindeke
Georges Souffreau, Woubrechtegem, 17.10.2016 (van de verkoopsadvertentie van 1813)


Laatst bijgewerkt: zondag 2 april 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens