Molenzorg
Rupelmonde (Kruibeke), Oost-Vlaanderen
<p>Getijdenmolen<br />Spaanse Molen</p>
Foto: Jo Bral
Naam

Getijdenmolen
Spaanse Molen

Ligging Nederstraat 2
9150 Rupelmonde (Kruibeke)

200 m Z v.d. kerk
op de Vliet
kadasterperceel A537bis 


toon op kaart
Eigenaar Gemeente Kruibeke
Gebouwd voor 1187 / 1516 / 1562
Type Getijwatermolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Getijdenmolen
Gevlucht/Rad Houten middenslagrad, type Poncelet, ca. 6 m diameter en 1 m breed
Inrichting 4 maalstoelen
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
30 juli 1982
Molenaar Jo Bral, Marc Van den Brouck
Openingstijden Van Pasen t./m. oktober: di. tot vr.: 13-17 u., weekends en feestdagen: 11-17 u. Info: Dienst Toerisme Kruibeke, tel. 03/744.10.13, e-mail: toerisme.kruibeke@skynet.be
Internet bron

Getijdenmolen
Spaanse Molen

Beschrijving / geschiedenis

De Getijmolen, Watermolen of Spaanse Molen is een getijmolen op de monding van de Vliet in de Schelde, aan de huidige Nederstraat nr. 2-4, op 200 meter ten zuiden van de kerk van RUpelmonde.

In zijn hoedanigheid is hij de enige overgebleven complete getijdenmolen in Vlaanderen. Tot het begin van deze eeuw waren er nog maalvaardige getijdenmolens in Temse en Hamme. De gebouwde restgetuigen zijn in deze twee gemeenten nog te bekijken. Andere restanten van vroegere getijdenmolens op de beneden Schelde, tot in Gent, zijn er niet meer. Het gebouw in Hamme is niet beschermd, in tegenstelling tot de gebouwen in Temse en in Rupelmonde, dat sinds 1982 een wettelijk beschermd gebouw is.

De eerste getijdenmolens werden zeker reeds in de elfde eeuw gebruikt, meestal op die plaatsen waar een inham gemakkelijk kon afgedamd worden. Een steile beekvallei kan zich daartoe uiteraard ook lenen. Anders werd er, zoals in Hamme, achter de molen een wachtbekken uitgegraven. Dat bekwam men door van een achterliggend beekje een spaarvijver te maken, zoals ook bij gewone watermolens veelvuldig werd gedaan. Bij vloed werd een spaarkolk vol water gelaten. Bij ebbe werd het water naar het middenslagrad geleid. Wanneer de vloed wegtrok werden de sluisdeuren dichtgedraaid en wanneer de ebstand laag genoeg was liet de molenaar het opgespaarde water weglopen. Afhankelijk van de vijvergrootte kon men verschillende uren malen. De molen werkte niet bij vloed. Het was dus een enkelvoudige getijdemolen. Als Vlaams unicum is de getijdenmolen van Rupelmonde uniek omdat de bedrijfsgebouwen en de uitrusting behouden bleven.

Reeds in 1187 bevond zich een watermolen op deze plaats. De watermolen was oorspronkelijk eigendom van de graaf van Vlaanderen en bleef dat tot in 1516. Het water van de Schelde stroomde in en uit de grachten die rond het grafelijk kasteel lagen. Van die grachten stroomde het verder naar de vijver waaraan de watermolen stond gebouwd, om vandaar bij ebbe weer af te vloeien naar de Schelde. De vijver waarbij de molen stond, werd het Molenbroek genaamd. Door de kerende getijen geraakten grachten en vijver na enkele jaren meer en meer verzand. Maar de graaf van Vlaanderen, die eigenaar was van de molen en van het kasteel, vond wel een goedkoop middel om te voorkomen dat grachten en vijver totaal verzandden. Alle eigenaars van het Land van Waas, die op hun gronden aan de graaf een jaarlijkse penningrente moesten betalen, werden verplicht het aangeslibde zand uit grachten en vijver om de zeven jaar weg te ruimen, op eigen kosten. In ruil voor die karwei werden hun dan zekere vrijheden toegekend.

Maar in 1388 onder Filips de Stoute, hertog van Boergondië, was het al meer dan 14 jaar geleden dat de Wase boeren de grachten en het Molenbroek hadden gekuist. Dat was niet naar de zin van de kastelein Guyot van Lompré, schildknaap van Filips de Stoute. Hij eiste van de boeren dat ze hun verplichting zouden nakomen en dreigde met zware straffen vanwege de hertog. Maar de boeren wezen op de grote verliezen en de schade die ze de laatste jaren hadden geleden van de opeenvolgende oorlogen. En het kuisen van de grachten en het Molenbroek belette hen eigen land te bewerken. Het kwam wel tot een akkoord. De boeren, hun erfgenamen en opvolgers zouden voortaan de grachten en het Molenbroek niet meer moeten kuisen. Ze moesten wel voor het verzuimen van hun plicht 2.000 pond van 42 groten Vlaams boete betalen. En verder moesten ze om de zeven jaar op elk bunder land dat ze bezaten 3 groten Vlaamse munt betalen. Het kwam neer op geven en nemen zoals het nu nog dikwijls gaat inzake belastingen.

Bij octrooi van 7 februari van 1516 werd de helft ervan in eigendom toegekend aan de stad Rupelmonde. De huidige watermolen mocht dan gebouwd De bouw kostte toen 7545 pond parisis, waarvan de helft ten laste genomen werd door de graaf en de andere helft voor rekening van Rupelmonde was.

In 1543 was die helft in pacht bij Andries van Santvoerde, die waarschijnlijk de andere helft die de graaf van Vlaanderen toekwam, ook in pacht had.

In 1562 brandde de watermolen af bij ongeval. De stad was niet bij kas om de helft ervan op haar kosten te herbouwen. Het geheel werd dan herbouwd op kosten van de graaf, die zo weer alleen eigenaar werd. Bij de heropbouw werd de stenen onderbouw en een groot gedeelte van het metselwerk van de bovenbouw herbruikt.

In 1670 werden molen en kasteel met de hele heerlijkheid Rupelmonde verkocht aan Filip van Licques, heer van Wissekerke.

In deze toestand kwam er geen verandering tot de molen na de eerste wereldoorlog gemoderniseerd werd. Het gebouw zelf bleef grotendeels intact en behield zijn 16de-eeuws uitzicht. De watermolen werd gebruikt om tarwe, rogge en schors te malen. In oude documenten wordt hij dan ook afwisselend tarwemolen, roggemolen en schorsmolen genaamd.

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: Vilain XIIII, graaf te Bazel
- 01.07.1858, deling: Vilain XIIII-d'Espiennes Alfred François Louis, burggraaf te Bazel (notaris Van Bogaert)
- 23.02.1886, erfenis: de kinderen (overlijden van Alfred Vilain XIII)
- 19.07.1887, deling: Vilain XIIII Charlotte Marie Mathilde Eulalie, eigenares te Bazel (notaris Le Cocq)
- 26.09.1919, gift: Vilain XIIII-Legrelle Philippe Gérard Florimond Stanislas Marie Joseph, eigenaar te Bazel (notaris Ingeveld)
- 11.07.1964, gift: Vilain XIIII-Stas de Richelle Jean Charles Marie Joseph Ghislena, handelsagent te Bazel (notaris Pien)
- 01.06.1970, eigenaar: Gemeente Rupelmonde (beslissing burgemeester - watermolen en Mercatoreiland)
- 1976, wet: Gemeente Kruibeke (gemeentefusies)

In 1924 werd een groot ijzeren Poncelet-waterrad geplaatst: 1 meter breed en met een diameter van 6 meter. Deze verving de vroegere twee houten waterraderen. Ook het vroegere gaande werk van kamwiel en schijfloop werden toen vervangen door een dubbele gietijzeren overbrenging: een unicum in Oost-Vlaanderen. De as- of maalput werd gedeeltelijk gedempt en er kwamen nieuwe steenkoppels (waarvan één gedateerd 'april 1921'). Volgens mondelinge overlevering zou het nieuwe gaande werk tweedehands aangevoerd zijn vanuit de molens van Ruisbroek (bij Brussel). Er liggen nu vier steenkoppels, waarvan twee Franse en 1 Duitse. Op de rechteroever werd vroeger rogge en schors gemalen, terwijl de linker maalsluis een tarwemolen bediende. De molen was lange jaren eigendom van de familie Vilain XIIII.

In 1963 werd het beroepsmatig malen gestopt. Het gebouw met zijn bijzondere geschiedenis werd ten tijde van Bert Peleman een toeristische trekpleister, waar ook het internationaal Reinaert De Vos-museum gevestigd was. De gemeente Kruibeke kocht de molen en het molenaarshuis aan. Deze werden op 30 juli 1982 beschermd als monument en samen met de omgeving als dorpsgezicht. In 1996-1997 gebeurde een grondige restauratie (inhuldiging 10 mei 1997). In 1998 werd de getijdenmolen erkend als gerestaureerd monument.

Het molenrad is, met zijn doorsnede van 6 m en een breedte van 1,5 m, het grootste binnenrad van België. Het mechanisme heeft een zeer groot rendement en kan vier molenstenen tegelijk aandrijven. Het werd ontworpen door Poncelet, een waterbouwkundig ingenieur uit het leger van Napoleon. De watermolen werkt met de getijden van de Schelde en is één van de Iaatste complete en nog maalvaardige getijdenmolens in Europa.

In elk land met een valabele getijdenwerking zijn er getijdenmolens geweest en in verschillende gevallen is het gebouw nog bewaard gebleven, gerestaureerd en opnieuw maalvaardig gemaakt. De meeste zijn natuurlijk te vinden op de Britse eilanden, zoals ook de architect van de restauratie laat uitschijnen. De oudste Europese vermelding is te vinden in het Engelse Domesday Book uit 1086 met een getijdenmolen in Dover. In totaal werden er voor Engeland en Wales 168 getijdenmolens geteld, waarvan de helft dateert van na de 16de eeuw. Zo telde Cornwall er bijvoorbeeld minstens dertig. Schotland heeft elf getijdenmolens gehad, de oudste werd er opgericht in 1526. Drie restanten zijn er nog te vinden. Enkele tientallen sites zijn in een of andere vorm bewaard gebleven. In Frankrijk en Portugal zijn er eveneens restanten van getijdenmolens te vinden. Aangezien er van cultuurtoerisme steeds meer verwacht wordt is er een grote bereidheid te vinden om nog degelijke restanten te gaan restaureren en toeristisch te gaan ontsluiten. Een aantal eigenaars van getijdenmolens zijn ondertussen trouwens met de voorbereidingen bezig om een Europees netwerk van getijdenmolens op te zetten.

Om de cultuurtoeristische waarde van de Rupelmondse getijdenmolen te onderstrepen werd er door het Kruibeekse gemeentebestuur een boekje over de geschiedenis van de molen samengesteld. Vanuit geologisch standpunt bekeken krijgt men een wetenschappelijke uitleg over het ontstaan van de getijdenwerking op de Schelde, die tussen het einde van de veertiende en negentiende eeuw ongeveer hetzelfde bleef en pas deze eeuw sterker beginnen toenemen is door de verdieping van de Westerschelde. De Rupelmondse getijdenmolen is enkel tijdens het toeristisch seizoen (of na afspraak), tussen dinsdag en zondag, te bezoeken. Men kan er ook de begeleidende brochure en de maalkalender bekomen.

Van april (Pasen) tot en met oktober (Allerheiligen) is de molen van dinsdag tot en met zondag te bezoeken en in werking.
In 2009 plaatste 't Gebinte Molenbouw een nieuw waterrad.

PKM, "Rupelmonde. Molenaar mag langer blijven in molenflat", Het Laatste Nieuws, 03.01.2017.
De gemeente Kruibeke heeft beslist om het appartement boven de Getijdenmolen nog tot eind april ter beschikking te stellen van de molenaar. Die is gedomicilieerd in Nederland en is op zoek naar een geschikte woning in de gemeente. In afwachting hiervan kreeg hij tijdelijk huisvesting in het appartement van de Getijdenmolen. Normaal liep de overeenkomst in december af maar omdat zijn nieuwe woning nog niet klaar is, wordt de overeenkomst met drie maand verlengd tot eind maart. De molenaar moet tijdens zijn verblijf in het appartement enkele taken voor het gemeentebestuur verrichten. Zo moet hij minstens één keer per week de sluis bedienen zodat er geen plantengroei ontstaat in de Vliet. (PKM)

<p>Getijdenmolen<br />Spaanse Molen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden

<p>Getijdenmolen<br />Spaanse Molen</p>

De spuikom waar het water bij hoogtij verzameld wordt. Foto: Eddy De Strooper, 29.08.2010

<p>Getijdenmolen<br />Spaanse Molen</p>

Het nieuw waterrad. Foto: Mike Ekelschot, 9 juni 2009.

<p>Getijdenmolen<br />Spaanse Molen</p>

De asput. Foto: Eddy De Strooper, 29.08.2010

<p>Getijdenmolen<br />Spaanse Molen</p>

Prentkaart Albert, ca. 1900. Verzameling Ons Molenheem

Bijlagen

Jaarlijks aantal asomwentelingen:

2001: 45373
2002: 41898
2003: 22821
2004: 52320
2005: 16927
2006: 14457
2007: 29240
2009:   4170
2010: 14395
2011:

Intekendatum: 21.11.2005, 11 u.
Molen: Rupelmonde (Kruibeke, O.-Vl.), Getijdenmolen, Spaanse Molen - getijdenmolen met houten middenslagrad, type Poncelet
Bouwheer: Gemeente Kruibeke
Ontwerper: Hugo Lejon architect-stedenbouwkundige, Willebroek
Opdracht: Inrichtingswerken tot kleinschalig verblijf, molenaarswoning getijdenmolen, openbare aanbesteding,
o/cat. D24, kl. 2; cat. 11 of 00; 90 werkdagen; raming €246.544,09 (excl. btw).
Plaats aanbesteding: Ontmoetingscentrum "De Brouwerij", gemeentehuis, O.L. Vrouwplein 18, Kruibeke
Offertes: Geen inschrijvingen - wordt heraanbesteed
Toewijzing: Niet toegewezen

Intekendatum: voorjaar 2009
Molen: Rupelmonde (Kruibeke, O.-Vl.), Getijden-molen, Spaanse Molen - getijdenmolen met houten middenslagrad, type Poncelet
Bouwheer: Gemeente Kruibeke
Ontwerper: Hugo Lejon architect-stedenbouwkundige, Willebroek
Opdracht: Restauratie getijdenrad: vervangen van alle houten delen in Poolse eik; nieuwe bouten en moeren
Toewijzing: 't Gebinte Molenbouw bvba, Erpe-Mere

Praktische informatie
Toegangsprijzen
Duoticket getijdenmolen/graventoren 1,25 €
Groepen + 15 personen en 50 plus 0,75 €
Scholen 0,60 €
Scholen van Kruibeke gratis
Tijdens de maaluren (zie kalender) incl. maaldemonstratie en een rondleiding door de molenaar.
Openingsuren
Di. tot vrij. van 13.00 u tot 17.00 u
Weekends en feestdagen van 11.00 tot 17.00 u
Maandag gesloten
Rondleiding met gids op aanvraag·
· Postkaart en molenbrochure beschikbaar
Tip! Maak een begeleide daguitstap met je vereniging of familie en bezichtig eveneens de Graventoren, de Westhinder, 't Schelleke, de historische site met scheepshelling en CNR-loods of bezoek het pittoresque Bazel met het kasteel Wissekerke. Een Wase rondrit brengt je naar ongekende plaatsen. Je vertrekt in Kruibeke waar de koffie al voor je klaar staat!
Info
Gemeentebestuur Kruibeke, Dienst Toerisme
Nederstraat 2, 9150 Kruibeke
Telefoon en Fax: 03/744 10 13
e-mail: toerisme.kruibeke@skynet.be

Recensie over de studie van A. de Kraker en F. Weemaes.
Dr. A. de Kraker en de Zeeuwsch-Vlaamse molinoloog Frans Weemaes beschreven, uitgaande van hun studie over de grafelijke molens in de hele Wase regio tussen 1450 en 1610, de geschiedenis van de molen tot aan het begin van de 17de eeuw. De geschiedenis van de molen voor de periode zeventiende-twintigste eeuw dient nog grotendeels geschreven te worden. De architect en de molenmaker bezorgen een vlot leesbare technische uitleg over gebouwen waterwiel, maalvloer en steenzolder. Een afzonderlijk deel beschrijft de werkzaamheden in een getijdenmolen. Jeroom De Jonghe, voorzitter van de lokale heemkundige kring, beschrijft de laatste molenaar. Het boekje telt 56 pagina's en werd mooi verzorgd uitgegeven.

Giovanni Van Avermaet, ,,Getijdenmolen uniek in Vlaanderen''. Spaanse molen Rupelmonde maalt op eb en vloed van Schelde", in: Het Nieuwsblad, 15.04.2002.
Waasland - Tijdens de Molendag Vlaanderen 2002, op zondag 28 april, kunnen in heel Vlaanderen niet minder dan 123 molens bezocht worden. Meer nog, zondag wordt er ook in deze molens gemaald. In Rupelmonde opent de enige overgebleven getijdenmolen in Vlaanderen zijn deuren.
Uit welke periode dateert deze molen? Molenaar Jo Bral: ,,In de twaalfde eeuw al is er sprake van een molen op deze plaats. Het is de periode waarin in Normandië en Bretagne getijdenmolens opduiken. Gezien de grote getijdenverschillen -- tot 15 meter -- waren die streken uitermate geschikt om er dergelijke molens te bouwen. Het huidige molengebouw in Rupelmonde zelf dateert uit 1516, het mechanisme uit 1850. Het werd vier jaar geleden volledig gerenoveerd en opnieuw maalvaardig gemaakt. Het molenrad, met een doorsnede van 6 meter, werd ontworpen door een zekere Poncelet die hydraulisch ingenieur was in het leger van Napoleon. Het rad benut de waterkracht optimaal en het rendement was drie keer zo groot dan het vorige rad. Ook toen al investeerde men in de allerlaatste snufjes.''
Het mechanisme is uniek voor onze regio? ,,Het is de enige nog overgebleven getijdenmolen in Vlaanderen. De molen werkt op de getijden van de Schelde. Bij vloed wordt het water opgespaard in een spaarbekken, bij eb laat men het water gecontroleerd terugvloeien naar de lager gelegen Schelde -- een verschil van vijf meter -- en treedt het rad in werking. Dergelijke molens worden meestal gebouwd op zijarmen van de grote rivieren, dat laat toe alles beter te sturen. Een te groot debiet kunnen dergelijke molens ook niet aan. De molen is trouwens pas ontstaan toen het spaarbekken er al lag. Dat spaarbekken werd eerder aangelegd om het haventje dat steeds dichtslibde te spoelen.''
Heeft een getijdenmolen voordelen ten opzichte van een windmolen? ,,Het grote voordeel is dat de molen constant kan malen. Dankzij getijdentabellen weet de molenaar precies wanneer de molen kan werken, tweemaal per dag. Het rendement is groot. Windmolens hebben minstens drie beaufort nodig, zeven beaufort is dan weer te veel van het goede.''
Jij bent molenaar, wat moeten we ons daarbij voorstellen? ,,Ik ben gewoon een schakeltje in de geschiedenis van de molen. Het is de bedoeling dat de molen binnen 500 jaar nog kan draaien zodat iedereen er kan van blijven genieten. Daarom malen we hier in een gesloten beurssysteem veevoeders, om de molen in stand te houden.''
Op de Molendag doen jullie iets speciaals? ,,De molen zal in werking treden tussen 13 en 15 uur. En in samenwerking met de vzw Levende Molens tonen we zondag een tentoonstelling over de wagenmakerij.''

Michaël Temmerman, "Bed & breakfast in oude molenaarswoning. Rupelmonde. Verblijf met vijf kamers klaar tegen zomervakantie", in: Het Nieuwsblad, 01.03.2007.
De oude molenaarswoning omvormen tot een bed & breakfast met vijf kamers: dat is de opdracht die de firma Vochten Gebroeders kreeg van het stadsbestuur van Rupelmonde. Tegen de zomervakantie opent de bed & breakfast de deuren.
Iris Delvaux, de projectleidster van Vochten Gebroeders, vindt de verbouwingen in Rupelmonde een interessante opdracht. ,,De voorgevel van de molenaarswoning is beschermd en het hele gebouw maakt deel uit van de rijke geschiedenis van Rupelmonde. Het is dus aan ons om alles mooi te restaureren en te verbouwen zodat de woonst het grootste deel van zijn eigenheid blijft behouden.''
,,In eerste instantie kregen we 90 werkdagen de tijd, maar dat is volgens ons niet haalbaar. We gaan er wel voor proberen te zorgen dat het hotel kan openen in de zomermaanden juni of juli.''
Goed voor toerisme
In die periode moet er nog veel gewerkt worden. ,,De gevel moet gerestaureerd worden, we gaan nieuwe vloeren leggen, er moeten badkamers geïnstalleerd worden. Ons werk is hier nog niet gedaan'', aldus Iris Delvaux. ,,En vergeet niet dat we in een vorige fase volledig het dak al hebben vernieuwd zodat het gebouw waterdicht is.''
Maar een oud gebouw renoveren gaat niet altijd zonder problemen. De projectleidster zegt dat de firma evenwel ervaring genoeg heeft om met dergelijke situaties om te gaan. ,,Wij weten dat we hydraulische kalk moeten gebruiken in plaats van de muren gewoon te bepleisteren. We hebben dit namelijk al vaker moeten doen. Ik denk dat het stadsbestuur van Rupelmonde ons ook heeft gekozen voor onze ervaring en knowhow.''
Ook architect Hugo Lejon is enthousiast over het project.
,,Mijn taak bestond erin het originele concept zoveel mogelijk te behouden en hier en daar wat aan te vullen. Zo komt er bijvoorbeeld een lift voor mensen die moeilijk te been zijn.''
De ruimte zal helemaal ingepalmd worden. ,,De molenaar woonde hier oorspronkelijk alleen met zijn gezin. En nu moeten er naast de vijf kamers ook nog een keuken, een gelagzaal en een verblijfplaats voor de conciërge komen'', weet de architect.
Burgemeester Antoine Denert (DENERT) kan al niet meer wachten tot het hotel zijn deuren kan openen. ,,De molenaarswoning is een belangrijk onderdeel van Rupelmonde en een hotel hier kan wonderen doen voor het toerisme in de streek. Niet iedereen is hier op één dag uitgekeken, sommige mensen willen hier wel een paar dagen overnachten. En vanaf de opening is dat effectief mogelijk'', glundert de burgemeester.

"Aannemer voor molenaarshuis gezocht", in: Gazet van Antwerpen, 22.11.2006.
De gemeente Kruibeke gaat op zoek naar een aannemer die het oude molenaarshuis in Rupelmonde wil inrichten als hotel met bed-and-breakfast-mogelijkheid. Tijdens de openbare aanbesteding toonde geen enkele aannemer interesse om de verbouwing aan het oude molenaarshuis in de Nederstraat uit te voeren. Het was de bedoeling dat er op dit moment al toeristen in het tot hotel omgebouwde molenaarshuis zouden verblijven, maar er is nog steeds geen steen verlegd. "Tijdens de openbare aanbesteding heeft een tiental aannemers het dossier gekocht, maar niet één heeft een offerte ingediend", zegt burgemeester Antoine Denert (DENERT). "Wij gaan nu zelf op zoek naar aannemers die de werkzaamheden wel willen uitvoeren."
Het nieuwe bed-and-breakfast-verblijf in Rupelmonde komt tussen de eigenlijke getijdenmolen en het oude pompiershuis, waar nu de Rupelmondse toeristische dienst is gehuisvest. Er komen vijf kamers, een keuken, een verblijfsruimte voor de uitbater en een gemeenschappelijk lokaal. De oorspronkelijke toegangspoort naar de molenaarswoning wordt hersteld.
Vanuit een liftschacht zal de eigenlijke getijdenmolen bekeken kunnen worden, waardoor hotel en molen een geïntegreerd geheel vormen.
"De materialen waarmee de architect wil werken, zijn nog amper te vinden", zegt gemeenteraadslid Franky van Havere (sp.a). "Het is bovendien een zeer complex dossier. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de aannemers afhaken."
"De architect wil dat bij de verbouwing op ambachtelijke wijze wordt gewerkt", zegt Denert. "Hij stelt ook zijn eisen over de materialen die gebruikt mogen worden. Op die manier blijft de molenaarswoning ook na de herinrichting zijn eigenheid behouden. De verkoopwaarde van het gebouw, dat erkend is als monument, overtreft nog altijd de geraamde kostprijs van de verbouwingswerkzaamheden."
Oorspronkelijk was de verbouwing van het molenaarshuis op 250.000 euro begroot. Onafhankelijk schepen Raymond De Roeck stelt dat dit bedrag in de laatste begrotingswijziging al meer dan verdubbeld is tot 520.000 euro.

Rolf Duchamps, "Uitbating bed en breakfast in Watermolen krijgt vorm", in: Waaskrant.be, 04.06.2008.
Rupelmonde/Kruibeke. De gemeente Kruibeke maakt werk van het inrichten van 'Kamer en Ontbijt-verblijf' in de Watermolen van Rupelmonde. De verbouwingswerken zijn bijna voltooid en er wordt al gedacht aan het meubilair dat er een plaatsje zal krijgen. Er is mogelijkheid tot 5 kamers ofwel als het wat ruimer moet zijn, 3. Voor het meubilair wordt een bedrag voorzien van 30.000 euro zonder BTW. Voor dit 'Bed en Breakfast' aanbod moet ook nog een exploitant gezocht worden.
Volgens burgemeester Denert wordt het in de Watermolen echt wel een charme-verblijf want hij wil alles inrichten op een vrij luxueuze manier. Zonder daarom te overdrijven.
Bedden, tafels, stoelen zullen minimaal aanwezig zijn op basis van hun noodzakelijkheid. Het is de gemeente die er zelf voor investeert. Dat zou ook door de uitbater kunnen gebeuren maar daar opteert de gemeente niet voor. Het moet zó ingericht worden dat de kamers altijd exploiteerbaar zijn. Wat er ook met de uitbater gebeurt, de gemeente wil altijd paraat zijn om gasten te ontvangen. Het meubilair is nog niet besteld maar de burgemeester wil twee prijsoffertes; het goedkopere en het degelijke luxueuze. De gemeente zal dan zelf beslissen wat het wordt. Maar de bestelling is nog niet voor onmiddellijk. Denert wil er geen overdreven haast achter zetten omdat hij iets wil aanbieden dat goed is. Dan is het ook vlot te 'verkopen' aan kandidaatuitbaters.
Toch zal getracht worden om in juli-augustus de kamers 'Kamer en ontbijt' te openen. Eerst komt er nog een vergadering, eventueel een opendeur, om te tonen waarover het gaat want uiteindelijk bevindt men zich ook in de Watermolen. Alle geïnteresseerden mogen komen kijken en zich inschrijven. Misschien zullen er ook wel kandidaten afhaken als ze zien wat deze "Bed & Breakfest" inhoudt. Denert wil ook een profiel voorleggen wat er precies gewenst wordt van de exploitant. 'Kamer en ontbijt' moet ook gezien worden als een overnachtingplaats voor iemand die daar langs fietst en wil blijven slapen. Hij moet dat comfortabel kunnen doen.
De site rond de Watermolen zelf is al buitengewoon knap en dat is ook een element dat meespeelt om 'kwaliteit' te geven. Het is volgens de burgemeester ook net onmogelijk dat er in Rupelmonde nog initiatieven kunnen komen rond 'Bed & Breakfast'. Wat nu in de Watermolen wordt opgezet, is al ruim bekend gemaakt in de middens van toerisme. De overnachtingplaats is eigenlijk niet zo groot maar toch kunnen er 5 kamers worden ingericht. Maar het geheel kan ook leiden tot 3 kamers en dat zal eventueel de mogelijkheid bieden om te boeken in 1/3 of 1/5 wat natuurlijk wel in prijs een verschil zal maken. Iets wat de uitbater zal moeten regelen. De overzetdienst Rupelmonde - Wintam, die nu tijdens het weekend wordt uitgebaat zal in juli en augustus elke dag uitvaren. Zo kunnen er ook eventueel klanten mee over komen die op tocht zijn. Hoe dan ook de hoop wordt uitgesproken dat het 'Kamer en Ontbijt-verblijf' van de Watermolen deze zomer nog opent.

STB, "Molen", in: Het Nieuwsblad, 28.10.2008.
Kruibeke - De fototentoonstelling Molenland Vlaanderen loopt nog tot 31 oktober in de Spaanse Molen in de Nederstraat in Rupelmonde. De tentoonstelling omvat een twintigtal foto's waar ros-, water- en windmolens op afgebeeld staan en vormt de aanloop naar twee fotoboeken over molens die eind november verschijnen. Het voorwoord van beide boeken werd geschreven door zanger Willem Vermandere. (stb)

"Kruibeke zoekt molenaar", in: Gazet van Antwerpen, 09.04.2009.
Geïnteresseerden kunnen zich nog tot 15 april melden voor de vacature van molenaar van de watermolen in Rupelmonde. Het gaat om een deeltijds contract voor zes maanden. Alle info over de vacature vind je op de gemeentelijke webstek: http://www.kruibeke.be/intro/index.html

MBB, "Molenhotel blijft leeg staan", Het Nieuwsblad, 23.10.2010.
Kruibeke - De gemeente Kruibeke zit met de handen in het haar. Het gerenoveerde molenhotel, dat om en bij het half miljoen kostte, staat al twee jaar leeg.
De gemeente vindt maar geen uitbater voor de bed and breakfast. Het pand werd ook al aangeboden als vakantieverblijf, maar daar waren evenmin geïnteresseerden voor.
‘Momenteel wordt het gebouw gebruikt door de firma Fabrico, die er buitenlandse werknemers in onderbrengt. Dat brengt toch een beetje geld in het laatje, maar weegt niet op tegen de onkosten die we gemaakt hebben. We willen voor de toekomst dan ook naar een oplossing zoeken', zegt burgemeester Antoine Denert (D.E.N.E.R.T.)
‘Mensen verwachten blijkbaar iets anders bij een bed and breakfast. Enkel het mooie kader van de molen en de natuur is dus niet genoeg. Jammer, maar het zij zo.'
De gemeente investeerde in totaal meer dan een half miljoen euro in de verbouwing van de molenaarswoning.
Dat was een pak meer dan gedacht. In totaal zijn er nu vijf kamers, een keuken en een gemeenschappelijke gelagzaal. Voor de uitbater is op de zolder een kleine verblijfsruimte ingericht.
‘Het huis vertoont wel wat gebreken, maar is charmant', zegt de burgervader. Denert denkt aan een vorm van permanente bewoning door senioren als mogelijke oplossing. ‘Het is de bedoeling om er senioren te huisvesten die nog zelfstandig kunnen leven en niet tegen de eenzaamheid kunnen. Tot nog toe kwamen die vaak in een rusthuis terecht waar ze eigenlijk niet thuishoren. In een gemeenschappelijke woning is er altijd iemand om een babbeltje mee te slaan. We geven onszelf nog tot het einde van het jaar en dan moeten we knopen doorhakken.'

Paul Van Landeghem, "Evenementenplein wordt volledig heringericht. Vlaamse subsidies voor facelift Mercatoreilandje", Het Nieuwsblad, 04.02.2014.
Gisterenavond keurde de gemeenteraad de eerste stap goed voor de heraanleg van het Mercatoreilandje in Rupelmonde. Dit evenementenplein gelegen achter de historische getijdenmolen en de Graventoren is momenteel ondergewaardeerd en deed de jongste jaren enkel nog dienst als mobilhomeparking en twee dagen per jaar als thuisbasis van Repmond Rock.
De heraanleg van het Mercatoreilandje werd door Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) goedgekeurd als één van tien plattelandsprojecten die subsidies krijgen. Kruibeke ontvangt daardoor 18.284 euro. Bedoeling van de plannen is de herinrichting van het plein en de realisatie van een wandelverbinding tussen de ringdijk rond het gecontroleerde overstromingsgebied en de Kapelstraat.
Nu de gemeenteraad het project goedkeurde, kan een ontwerper aangesteld worden. Die kosten worden geraamd op 23.150 euro en de verkregen subsidie zal daarvoor aangewend worden. ‘De ontwerper krijgt carte blanche om er iets moois van te maken’, zegt schepen van Toerisme Erik Blommaert (CD&V), ‘binnen de krijtlijnen die we zullen uittekenen. Want we willen het Mercatoreilandje teruggeven aan de Rupelmondenaars, want die hebben er door de ligging geen voeling mee. En dat is jammer’, benadrukt Blommaert want door de nabijheid van de getijdenmolen en de Graventoren beschikt het over belangrijke toeristische troeven.’
Het struikgewas tussen de Vliet en het eilandje moet weg, zodat het uitzicht op het Mercatoreilandje hersteld wordt, en mogelijk worden er in de toekomst nog enkele plaatsen voor mobilhomes voorzien. ‘Momenteel is er een verbod ingevoerd voor mobilhomes’, verduidelijkt Blommaert. ‘Maar we willen toeristen niet wegjagen en bieden daarom een alternatief aan aan sporthal De Dulpop in Bazel. Later gaan we een aparte betalende mobilhomeparking aanleggen met elektriciteit- en watervoorzieningen. Een plaats daarvoor zoeken we momenteel nog samen met Waterwegen en Zeekanaal.’
Repmond Rock
Het Mercatoreilandje is ook thuisbasis voor Repmond Rock, dat na een sabbatjaar opnieuw van start gaat. ‘Die blijven eventueel welkom’, zegt Blommaert, ‘maar we wachten het ontwerp af vooraleer daar een definitieve uitspraak rond te doen.’

PKM, "Rupelmonde. Molenaar mag langer blijven in molenflat", Het Laatste Nieuws, 03.01.2017. De gemeente Kruibeke heeft beslist om het appartement boven de Getijdenmolen nog tot eind april ter beschikking te stellen van de molenaar. Die is gedomicilieerd in Nederland en is op zoek naar een geschikte woning in de gemeente. In afwachting hiervan kreeg hij tijdelijk huisvesting in het appartement van de Getijdenmolen. Normaal liep de overeenkomst in december af maar omdat zijn nieuwe woning nog niet klaar is, wordt de overeenkomst met drie maand verlengd tot eind maart. De molenaar moet tijdens zijn verblijf in het appartement enkele taken voor het gemeentebestuur verrichten. Zo moet hij minstens één keer per week de sluis bedienen zodat er geen plantengroei ontstaat in de Vliet.

MGB, “Getijdenmolen met ‘bloem’ gedoopt voor vijfhonderdste verjaardag”, Het Nieuwsblad, 18.01.2017. Kruibeke - Neen, de getijdenmolen van Rupelmonde stond gisteren niet in brand. Wel vormde de molen het onderwerp van een heuse fotoshoot. Er werden foto's gemaakt voor de affiche van het Molenjaar, waarin de molen 500 kaarsjes uitblaast. Voor de gelegenheid werd de molen ook met ‘bloem’ gedoopt door de brandweer. Blaaskanonnen en de brandweer werden ingezet om de molen in te wijden met een wit goedje dat op bloem leek, maar eigenlijk een niet-klonterend afwasbaar poeder van fijngemalen algen was. De Brugse fotografe Frieke Janssens kwam met het idee voor de doop. “Als voorbereiding op deze opdracht kreeg ik een rondleiding in het gebouw door een gids. Hij vertelde me dat de molenaars vroeger werden ingewijd met bloem, dus leek het mij leuk om hetzelfde te doen met de molen zelf.” De fotografe vierde zelf onlangs haar twintigjarige carrière en maakt vooral surrealistische portretten. “Een monument fotograferen is iets nieuws voor mij, maar doordat ik volledig vrij was om het idee te ontwikkelen, heb ik nu wel de smaak te pakken gekregen. Met behulp van een special-effects-team gaan we de foto's omtoveren tot iets magisch.” Nadat vorig jaar de 500ste verjaardag van kasteel Wissekerke werd gevierd, is dit jaar de getijdenmolen aan de beurt. Het Molenjaar wordt feestelijk geopend op de Vlaamse Molendag op zondag 28 mei. De gemeente bereidt samen met verschillende lokale culturele organisaties een activiteitenkalender voor.

PKM, "Rupelmonde. 500 jaar oude getijdenmolen opnieuw 'gewijd'", Het Laatste Nieuws, 18.01.2017.
De getijdenmolen van Rupelmonde werd gisteren opnieuw 'gewijd' met een laag bloem. - Foto PKM
De getijdenmolen in Rupelmonde mag dit jaar 500 kaarsjes uitblazen. Gisteren was de bekende fotografe Frieke Janssens te gast voor de opnames van het promobeeld van het jubileumjaar. De fotografe bereidt haar surreële foto-opnames telkens grondig voor in een zoektocht naar de juiste sfeer. "Na een onderzoek naar de geschiedenis van het gebouw besliste ik de molen 'in te wijden' met bloem", vertelt ze. "Dit is blijkbaar een oud gebruik. Vroeger werden molenaars, bij de start van hun functie, ook ingewijd met bloem." Voor deze fotoshoot werkt Frieke samen met het bedrijf Visual FX dat ook speciale effecten verzorgt voor de filmwereld. De firma plaatste twee kanonnen in de hoogste ramen van de molen die een wit poeder naar buiten knalden. Nadien kwam ook de brandweer nog een handje toesteken om het dak met bloem te bedekken. Enkele omwonenden lieten nadien wel hun ongenoegen blijken op sociale media. Ze waren niet op de hoogte van de opnames en troffen bij thuiskomst ramen en deuren onder een laag stof aan. Het molenjaar gaat van start op de Vlaamse Molendag op zondag 28 mei. De gemeente bereidt samen met verschillende lokale culturele organisaties een activiteitenkalender voor. De getijdenmolen in Rupelmonde is immers uniek in Europa. Het is één van de weinige die nog maalvaardig is. Hij is ook uitgerust met het grootste binnenwaterrad van België. (PKM)

Literatuur

Archieven
Algemeen Rijksarchief Brussel, Rekenkamer nr. 7935 (rekening van 1409).

Werken
Adrie de Kraker & Frans Weemaes, "Malen in moeilijke tijden. De geschiedenis van de grafelijke ros-, wind- en watermolens in Noord-Vlaanderen en aangrenzend Zeeland tussen 1450 en 1610", Kloosterzande, Duerinck, 1995, 263 p.
A. Tutein-Nolthenius, "Getij- en watermolens in Vlaanderen", in: Tijdschrift van het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap, LXXIII, 1956, 2, p. 162-166.
Hugo Lejon, "De getijmolen te Rupelmonde", in: Molenecho's, XV, 1987, p. 17-33.
Lieven Denewet, "Zes Belgische molens ingehuldigd in 1998 (Rupelmonde, Oelegem, Lommel, Koekelare, Eggewaartskapelle en Opprebais)", in: Molenecho's, XXVI, 1998, nr. 4, p. 180-190.
Jozef Weyns, "Reacties van lezers. 4. Watermolen van Rupelmonde", in: Annalen van de Oudheidkundige Kring van het Land van Waas, 1970, p. 288.
A. Maris, "De molens van Rupelmonde", in: Heemkundige Kring Wissekerke, 1985, nr. 3, p. 77.
Jeroom De Jonghe, "De watermolen van Rupelmonde: een verantwoorde restauratie", in: Heemkundige Kring Wisekerke, XXII, 1997, nr. 2, p. 14-31.
P. Bauters & R. Buysse, "De Oostvlaamse watermolens. Inventaris 1980", Gent, 1980 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 11).
P. Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1985 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25).
J. Spruyt, "Getijdenmolen van Rupelmonde", Natuur- en Stedenschoon, LXVIII, 1999, nr. 3, p. 16-19;
F.J.B. Dirks, "De herstelling van de 'Enige' getijmolen van Rupelmonde (o.-Vl.)", in: Natuur- en Stedeschoon, 60, 1991, nr. 5, p. 19-23.
Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Derde aflevering. De arrondissementen Oudenaarde en Sint-Niklaas", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XVI, 1962, 2 (Gent, 1963).
Els De Kinderen, "Nabeschouwing Oostvlaamse Molendag [Rupelmonde, Sint-Niklaas, Evergem-Wippelgem, Westermolen, Ertvelde], in: Levende Molens, jg. 8 (1986), nr. 10, p. 73-74.
Robert Desart, "Les Moulins à Eau du Hainaut et des Flandres", Soignies, Lemaire, 1968, p. 134;
"Op reis met Gijs: een zoektocht naar molens en hun verhaal (20)", in: De Gildebrief, Het Gilde van Vrijwillige Molenaars, jg. 25, nr. 4, december 2006, p. 15-18.
H. Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 6. Gemeenten O-R", Opwijk, 2006.
Mola, "Aantal asomwentelingen van Oost-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 51.
J. Weyts, F. Brouwers, J. De Punt, "Getijdenwatermolens van Rupelmonde en Bergen op Zoom", in: M&L, Monumenten, Landschappen en Archeologie, jg. 32, 2013, nr.6, november-december, p. 4-21.
M. van Strydonck en G. de Mulder, "De Schelde: verhaal van een rivier", Leuven, Davidsfonds, 2000, p. 118-120.
Luc Goeminne, "Herstellingen aan de grafelijke windmolen te Rupelmonde in de 14e eeuw", Het Land van Beveren, jg. 24, 1981, p. 68-84.

Persberichten
Giovanni Van Avermaet, "Getijdenmolen uniek in Vlaanderen''. Spaanse molen Rupelmonde maalt op eb en vloed van Schelde", in: Het Nieuwsblad, 15.04.2002.
Michaël Temmerman, "Bed & breakfast in oude molenaarswoning. Rupelmonde. Verblijf met vijf kamers klaar tegen zomervakantie", in: Het Nieuwsblad, 01.03.2007. 
"Aannemer voor molenaarshuis gezocht", in: Gazet van Antwerpen, 22.11.2006.
Rolf Duchamps, "Uitbating bed en breakfast in Watermolen krijgt vorm", in: Waaskrant.be, 04.06.2008.
STB, "Molen", in: Het Nieuwsblad, 28.10.2008.
"Kruibeke zoekt molenaar", in: Gazet van Antwerpen, 09.04.2009.
MBB, "Molenhotel blijft leeg staan", Het Nieuwsblad, 23.10.2010.
Paul Van Landeghem, "Evenementenplein wordt volledig heringericht. Vlaamse subsidies voor facelift Mercatoreilandje", Het Nieuwsblad, 04.02.2014.
PKM, "Rupelmonde. Molenaar mag langer blijven in molenflat", Het Laatste Nieuws, 03.01.2017.
PKM, "Rupelmonde. 500 jaar oude getijdenmolen opnieuw 'gewijd'", Het Laatste Nieuws, 18.01.2017.
MGB, “Getijdenmolen met ‘bloem’ gedoopt voor vijfhonderdste verjaardag”, Het Nieuwsblad, 18.01.2017.


Laatst bijgewerkt: vrijdag 24 maart 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens