Molenzorg
Schelderode (Merelbeke), Oost-Vlaanderen
Naam

Schelderomolen
Schelderodemolen

Ligging Molenstraat
9820 Schelderode (Merelbeke)

700 m O v.d. kerk
kadasterperceel B233
50° 58' 11.54" N
  3° 43' 28.65" E


toon op kaart
Eigenaar Gemeente Merelbeke
Gebouwd Voor 1775 (hout) / 1907 (steen)
Type Stenen bergmolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Gewitte romp
Gevlucht/Rad Geklinknageld, fabr. Verhaeghe (Ruddervoorde), 23 meter
Inrichting Gietijzeren overbrenging, 3 steenkoppels, buil, haverbreker, graankuiser
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
20 november 1991
Molenaar Paul Verschelden (e-mail: schelderomolen@hotmail.com, tel.& fax 09 3618422 - gsm 0485 969309; Dirk Peusens, Munte; Carlos Dhondt; Lorenzo Debuyserie
Openingstijden Iedere 2de zondag van de maand, 14 - 18 u het hele jaar door, op molendagen, en op afspraak met de molenaars
Internet bron

Schelderomolen
Schelderodemolen

<p>Schelderomolen<br />Schelderodemolen</p>

Foto: Gino Plaetsier, 19.05.2007  

Beschrijving / geschiedenis

De Schelderodemolen was pas in 1907 gebouwd ter vervanging van een gesloopte staakmolen die dateerde van voor 1775 (aanduiding op Ferrariskaart) en is de jongste bovenkruier van Oost-Vlaanderen. Voor de opbouw werden 'schurren' gebruikt, zeer harde gebakken Scheldestenen. Het vele gebruik van ijzer in het interieur "verraadt" de recente bouw van de molen. Het spoorwiel, de sterrewielen en de bovenlantaarn zijn van gietijzer. De staande as is van staal. De daklijsten zijn I-profielen.

Uit het proces-verbaal van de gemeente Schelderode in 1821:
"il n'y a qu'un moulin à vent dans la commune de Schelderode. Il est expolité par la veuve Van Hecke, qui en est aussi propriétaire. Par défaut de bail, l'expert a pris des renseigenements multiples et a comparé cette propriété à un autre moulin de même nature, situés dans des communes cadastrées. D'après il estime que celui dont s'agit, doit être évalué en produit brut à la somme de fl. 180. Déduction faite d'un tiers pour répararations et entretien, donne un revenu net de fl. 120".

Eigenaars na 1820:
- 1820, eigenaar: Van Hecke, de weduwe, molenarin
- voor 1834, eigenaar: Van Hecke Marcelin, landbouwer te Baaigem
- 1847, erfenis: de weduwe en de kinderen (overlijden van Marcelin Van Hecke)
- 09.02.1861, gift: Van Hecke Eulalie, echtgenote Van Cauwenberghe Charles, landbouwster te Baaigem (notaris De Wilde)
- 1869, huwelijk: Van Cauwenberghe-Van Hecke Charles, eigenaar te Schelderode
- 01.09.1910, gift: Van Cauwenberghe-Goeminne Louis, eigenaar te Schelderode (notaris De Bleeckere)
- 29.03.1934, erfenis: en de kinderen (overlijden van vrouw Goeminne)
- 25.07.1966, erfenis: de kinderen (overlijden van Louis Van Cauwenberghe)
- 06.02.1967, deling: Van Cauwenberghe-Pede Willem Eduard Omer, de weduwe (voor 1/2 vruchtgebruik) en de kinderen (voor 1/23 naakte eigendom en 1/2 volle eigendom) (notaris Pede)
- 03.07.1989, eigenaar: Gemeente Merelbeke (notaris Martens)

De laatste beroepsmolenaars waren leden van de familie Vercleyen.

In 1933 werd er een elektrische motor bijgeplaatst, in 1948 werd hij volledig elektrisch uitgerust en sinds 1965 werkt hij niet meer op windkracht.

De gemeente Merelbeke kocht de molen aan. In 1991 werden de molen en de omgeving beschermd. Ondertussen was de omgeving ingrijpend veranderd door de bouw van vele villa's. De molen onderging in 1994 een maalvaardige restauratie door de firma Verstraete uit Rumbeke. Er kwamen o.m. roeden roeden, gefabriceerd door de firma Verhaeghe uit Ruddervoorde. Ze zijn er nu nog aanwezig. Het zijn de laatste roeden die deze firma maakte, na zo'n honderd jaar!

De molen is sindsdien op vele zondagen in werking. Vrijwillige molenaar tot 2006 was Alex Hosdez uit Sint-Amandsberg. Hij werd opgevolgd door Eric Ghyselinck uit Merelbeke, voorzitter van de VVV Merelbeke. Hij stichtte de benaming "De Witte Wachter", maar die wordt thans niet meer gebruikt.

De huidige vrijwillige molenaars zijn Paul Verschelden, Dirk Peusens, Carlos Dhondt en Lorenzo Debuyserie. De Schelderomolen was één van de drie molens van een PDPO-project (2007-2009) dat de operationalisering en toeristisch-recreatieve valorisering ten doel heeft van drie windmolens in het Meetjesland en de Leie- en Scheldestreek. In het kader van dat project voerde molenmaker Dirk Peusens uit Munte, in samenwerking met Karel Verscheure uit Hundelgem, in februari 2009 onderhoudswerken uit: aanpassen kruiwerk, uitbroeken vang, herstellen zeilen, vervangen pasbrug, ...

Techniek
De kap kruit op gietijzeren wielen en het geklinknageld gevlucht heeft een lengte van 23 meter. De molen is uitgerust met drie steenkoppels, een kleine elektrisch aandreven maalstoel, een buil, een haverbreker en een graankuiser met jakobsladder. Speciaal is wel de berkenhouten luias.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>Schelderomolen<br />Schelderodemolen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 16.09.2006

<p>Schelderomolen<br />Schelderodemolen</p>

Foto: Robert Van Ryckeghem, 25.04.2003

<p>Schelderomolen<br />Schelderodemolen</p>

Foto: Robert Van Ryckeghem, 25.04.2003

<p>Schelderomolen<br />Schelderodemolen</p>

Foto: Robert Van Ryckeghem, 25.04.2003

<p>Schelderomolen<br />Schelderodemolen</p>

Prentkaart. Verzameling Ons Molenheem

Bijlagen

Jaarlijks aantal asomwentelingen:

1997:   65.322
1998:   39.817
1999:   28.760
2000:   24.245
2001:   32.457
2002:   50.745
2003:   49.922
2004:   36.431
2005:   18.137
2006:   20.190
2007:     3.630
2009:        337
2010: 100.104
2011:

Persbericht: AVD, "'Witte wachter' is jongste bovenkruier", in: Het Nieuwsblad, 20.02.2008.
De Schelderomolen of Witte Wachter is Oost-Vlaanderens jongste bovenkruier en bestaat in zijn stenen vorm pas sinds 1907. Oorspronkelijk stond er een houten staakmolen, bij de onafhankelijkheid van België eigendom van een zekere Van Hecke uit Baaigem. Diens dochter trouwde in 1869 met een Van Cauwenberghe en van toen af behoorde de molen aan de Van Cauwenberghes toe.
De nieuwe molen werd een gevaarte van 17 meter hoog: met een molenberg van 3 meter, een romp van 12 meter van de basis tot het wiekenkruis en een kap van 2 meter. In 1933 kreeg de molen een elektrische motor, zodat men ook bij windstilte kon malen. In 1948 werd hij volledig elektrisch uitgerust. Van 1965 tot 1995 maalde de molen niet meer op windkracht. Schelderomolen werd intussen gemeente-eigendom en is sinds 1991, samen met zijn omgeving, een beschermd monument. In 1995 werd hij gerestaureerd en weer maalvaardig gemaakt. Sinds 1996 werkt hij volledig op windenergie. Tot 2006 was Alex Hosdez er vrijwillig molenaar. Nu is VVV-voorzitter Eric Ghyselinck als leerling-molenaar diegene die de Witte Wachter in werking houdt.
Molenaar
Schelderode heeft binnenkort weer een gediplomeerde molenaar voor zijn Schelderomolen of Witte Wachter. VVV-voorzitter Eric Ghyselinck, die de molen nu al draaiende houdt, volgt de officiële molenaarscursus van de provincie. (avd)

Persbericht. André Vlerick, "Molens moeten weer malen
Project bouwt toeristische troeven uit", in: Het Nieuwsblad, 20.02.2008.
Schelderode - Elf partners engageren zich om de Schelderomolen van Schelderode, de Pietendriesmolen uit Knesselare en de Stenen Molen van Ertvelde weer aan het werk te zetten. Aan Schelderomolen werd het project 'Malende molens' voorgesteld.
Het opzet past binnen een Europees programma voor plattelandsontwikkeling. Na de nodige kleine herstellingen zullen de drie molens als voorbeeld staan voor de uitbouw van toeristisch-recreatieve troeven. Rond elke molens worden activiteiten uitgewerkt. Van een educatief project Van graan tot brood tot het uitwerken van een molenroute die de drie deelnemende molens verbindt tot het opstarten van verkoopsactiviteiten. 'Zo moet het bijvoorbeeld mogelijk zijn landbouwers weer gewassen als spelt te laten aanplanten en via hoeves of bakkers weer typische broodproducten of veevoer van zelfgemalen graan te verkopen', zegt Eddy Matthijs, secretaris van het Plattelandscentrum Meetjesland, dat het project coördineert.
Naast de toeristisch-recreatieve activiteiten is aan het project ook een luik tewerkstelling gekoppeld. Zo wil men via sociale tewerkstelling ook vijf mensen en een begeleider aan het werk zetten voor kleine onderhoudswerkzaamheden (groenonderhoud, kleine herstellingen, schilderwerk, klusjes) en het plaatsen van infoborden.
Met de steun van de provincie worden ook nieuwe en vervolmakingscursussen opgezet voor molenaars en omdat er een nijpend tekort is aan arbeidskrachten in de sector van de molenbouw en -renovatie en in hersteltechnieken willen de initiatiefnemers hierrond een speciaal werkgelegenheidsproject opbouwen met de VDAB. Dit alles met één bedoeling: de molens als waardevol erfgoed en drager voor plattelandsontwikkeling weer in de kijker plaatsen.
'De finale bedoeling is de drie molens weer hun oude taak te geven: malen. Zo verslijten ze het traagst', zegt gedeputeerde van Toerisme Eddy Couckuyt.
'Met deze drie molens kan dit, door de zorg die ze al kregen, met een minimum aan herstellingswerken. Ze moeten echt weer de wind in de zeilen krijgen en een trekpleister worden voor jong en oud.' Het project loopt tot in 2009. Intussen wordt gekeken of en in welke vorm hieraan voor andere (Oost)-Vlaamse molens uitbreiding gegeven wordt.

Persbericht. AVD, "Witte Wachter zal straks weer malen", in: Het Nieuwsblad, 25.09.2008.
Schelderode - Het gemeentebestuur wil 13.769 euro uittrekken om Schelderomolen aan de Molenstraat, ook wel de Witte Wachter genoemd, te herstellen. Hiertoe engageert het zich binnen het provinciale project Malende Molens, dat drie Oost-Vlaamse molens weer maalvaardig wil maken en hun toeristisch potentieel uitbouwen. De witte beltmolen van Schelderode is daar een van.
Bij een plaatsbezoek werden verschillende gebreken en tekorten vastgesteld die alleen door een gespecialiseerde molenbouwer kunnen worden verholpen. Vandaar ook het vrij hoge prijskaartje. Volgens schepen van Toerisme Dirk Poriau (Open VLD) kan Merelbeke voor dit werk echter op 5.000 euro projectsubsidies rekenen en eventueel ook op een onderhoudspremie van de Vlaamse overheid. (avd)

Persbericht. AVD, "Kaartjes, koffie en open molen", in: Het Nieuwsblad, 25.04.2009.
Merelbeke - Zowat alle delen en deelgemeenten van Merelbeke houden zondag Erfgoeddag. In de Sint-Pietersbandenkerk stelt de Sint-Jozefsgilde haar geschiedenis voor. In de pastorie en de Sint-Bonifatiuskerk van Munte en het Huys De Cocker in Melsen lopen tentoonstellingen van prentkaarten uit en over het dorp. In Schelderode is voor Open Molendag de Witte Wachter open voor het publiek, vind je een tentoonstelling over het leven in en om de molen en kun je molenaarsliederen beluisteren.
Op Flora, in het ontmoetingscentrum aan het Pastoor Clausplein, is vriendschap en koffie het centrale thema en kunnen mensen deelnemen aan een ontbijt tussen 8 en 10 uur of een koffietafel met gebak vanaf 14 uur. (avd)

Persbericht. André Vlerick, "Achter de schermen van de Schelderodemolen", Het Nieuwsblad, 24.04.2009.
Schelderode - Na een lange restauratieperiode wordt de 102-jarige Schelderodemolen opnieuw opengesteld voor het publiek met een tentoonstelling die het leven in en rond de molen illustreert.
'Een korenmolen was vroeger heel belangrijk voor een dorp', verduidelijken molenaar Eric Ghyselinck en Etienne De Brouwer. 'Het maatschappelijke leven vond plaats in en rond zo'n molen. Terwijl de mensen er op hun meel wachtten, roddelden ze over plaatselijke gebeurtenissen. De molenaar was dan ook een graag geziene man, die nauwe contacten onderhield met andere molenaarsfamilies. Dat leidde vaak tot huwelijken, een evenement waaraan de hele dorpsgemeenschap deelnam.'
Een fototentoonstelling zal op de Erfgoeddag dat leven in en rond de molen en het huwelijk van een molenaar toelichten. Een selectie van molenliederen zal daarbij de gevoelens verwoorden die de molenaar koesterde voor zijn geliefde en in een versierde huifkar kunnen geïnteresseerden net zoals in de tijd van toen door Schelderode rijden. Een bezoek aan kunstenaar Martin Uvijn is daarbij een van de activiteiten.
Molen van Schelderode, Molenstraat, 9820 Merelbeke-Schelderode, 09-362.58.16.

Gemeenteraadszitting Merelbeke, dinsdag 22 maart 2005 om 19.30 uur in de raadzaal van het gemeentehuis
Hundelgemsesteenweg 353, 9820 Merelbeke.
Dagorde
openbare zitting

Raad en commissies - Vaststellen reglement van inwendig bestuur voor het openstellen, het bewaren van-, het toezicht op- en het draaien op de stenen windmolen (bovenkruier) "Schelderomolen", gebouw behorend tot het gemeentelijk patrimonium.
Reeds in zitting op datum van 15 juni 1989 werd een beslissing genomen nopens de aankoop van de stenen windmolen (bovenkruier) "Schelderomolen". De aankoopakte werd vervolgens verleden voor de burgemeester op datum van 3 juli 1989. Met de aankoop werd het bestuur eigenaar van een gebouw dat, na een aantal keer op de (voor)ontwerplijst van lijst van voor bescherming vatbare monumenten geplaatst te zijn, bij Ministerieel Besluit van 20 november 1991 beschermd werd als monument. Het gaat immers om een goed voorbeeld van een nog volledig uitgeruste beltmolen gebouwd rond de eeuwwisseling en met de typische kenmerken van dien (stalen koning, ijzeren kamwielen, stalen poutrellen, kapbedekking met asbestschaliën). Opmerkelijk is tevens de aanwezigheid van een kleine, elektrisch aangedreven, mechanische maalderij op de gelijkvloerse verdieping. De onmiddellijke omgeving wordt bij hetzelfde besluit beschermd als dorpszicht. Onmiddellijk na de verwerving worden een aantal instandhoudingwerken uitgevoerd waarna deze uiteindelijk werd gerestaureerd en terug maalvaardig gemaakt. Sinds 1996 is de molen terug operationeel en staat terug een molenaar in voor de bediening. Zulks gebeurt in overeenstemming met het provinciaal reglement inzake toekenning van een molendraaipremie aan onbezoldigde molenaars ter bevordering van het onderhoud en de maalvaardigheid van de Oost-Vlaamse molens. Met de molenaar werd evenwel nooit een formeel "contract" afgesloten. Ingevolge ontslag van de vorige bedienaar is de plaats vacant. Omdat de personeelsformatie geen functie "molenaar" voorziet, wordt van de gelegenheid gebruik gemaakt om één en ander in te passen in het kader van de regeling inzake eigensoortige overeenkomsten voor het verrichten van semi-agorale arbeid zoals die reeds in zitting op datum van 9 november 2004 werd goedgekeurd. Bij deze gelegenheid is het tevens wenselijk één en ander te koppelen aan een reglement van inwendig bestuur dat de organisatie van de gemeentelijke diensten en de materiële belangen van de gemeente regelt. Aan de raad wordt gevraagd een reglement van inwendig bestuur voor het openstellen, het bewaren van- het toezicht op- en het draaien op de stenen windmolen (bovenkruier) "Schelderomolen", gebouw behorend tot het gemeentelijk patrimonium goed te willen keuren.

Persbericht. André Vlerick, "Merelbeke toont zorgmonumenten op Open Monumentendag 2009", in: Het Nieuwsblad, 11.09.2009.
Schelderomolen. Molenstraat, 9820 Schelderode. De jongste bovenkruier van Oost-Vlaanderen is weer helemaal maalvaardig.
Expo
Voor de kinderen is er een educatieve tentoonstelling, zodat ook zij op een leuke manier kunnen leren hoe de molen werkt. Voor Open Monumentendag wordt er door VVV Merelbeke altijd iets extra's gedaan, dus kom zeker eens een kijkje nemen in de Molenstraat in Schelderode.
Doorlopend van 10 tot 18 uur.

André Vlerick, "Merelbeke pakt uit met Molenroutekaart en info over verdwenen en nog bestaande molens", in: Het Nieuwsblad, 10.09.2010.
Merelbeke - Naar aanleiding van Open Monumentendag op zondag 12 september heeft het gemeentebestuur een nieuwe en mooi geïllustreerde molenroutekaart voor fiets en auto klaar. De kaart schetst de geschiedenis van alle bekende molens in Merelbeke en toont waar u ze kunt vinden.
Voor Open Monumentendag kunt u op de Lembergsesteenweg 106 zondag terecht voor een tentoonstelling over de molens.
In Melsen is er een expo aan de Stenen Molen en verzorgt de Werkgroep Erfgoed Melsen wandel- en gidsbeurten. Op Ruspoel in Munte staat de unieke oude binnenrosmolen in de boerderij hof van Quathem open voor het publiek en is er een expo in de Pastorij op het Munteplein. Ook de gerestaureerde molen aan de Molenstraat in Schelderode - de Witte Wachter - draait en maalt op Open Monumentendag. Wie dit wil kan er zelfs vers gemalen bloem kopen en mee naar huis nemen.

AVD, FVV, "De Witte Wachter maalt", in: Het Nieuwsblad, 11.09.2010.
Merelbeke - De Scheldero(de)molen in Schelderode, ook gekend als De Witte Wachter, is de jongste, nog volledige en operationele bovenkruier in Oost-Vlaanderen. Hij werd gebouwd in 1907, op de plaats van een houten staakmolen die in een testament van Jacques Thienpont uit 1669 wordt vermeld. Het stenen bouwwerk is 17 meter hoog en pronkt bovenop een 3 meter hoge molenberg. Het gemeentebestuur kocht de molen in 1989. Twee jaar later werden molen en omgeving ervan beschermd. Nog eens vier jaar later werd hij gerestaureerd en weer maalvaardig gemaakt. Sinds 1996 werkt hij weer volledig op windenergie. Op de foto molenaar Paul Verschelden. Molenstraat in Schelderode, van 10 tot 18 uur

André Vlerick, "Schelderomolen open op Vlaamse Molendag", Het Nieuwsblad, 18.05.2011.
De Witte Wachter is zondag weer open voor het publiek
Merelbeke - Ter gelegenheid van de Vlaamse Molendag op zondag 22 mei is er tussen 10 en 18 uur ook weer allerlei te beleven aan De Witte Wachter ofte Schelderomolen aan de Molenstraat.
Vanzelfsprekend kunt u op gezette tijden de molen bezoeken en er eventueel zelfs bloem kopen die er werd gemalen.
Om 10 uur start aan de molen ook een geleide boswandeling van ongeveer 5 km met daarna gratis aperitief.
Je vindt er ook een springkasteel, een ballonwedstrijd voor kinderen, een schminkstand, een jeneverstand, een stand met Merelbeekse streekproducten en allerlei oude ambachten.
Van 14.30 uur tot 17 uur kunt u ook gratis ritjes maken met de huifkar.
Meer info bij VVV-voorzitster Rita Thienpont, tel. 09-231.90.94 of via email.

Literatuur

Herman Vanhoutte, "Wel en wee van windmolens in het Oostvlaamse Scheldeland", in: Molenecho's, XXI, 1993, nr. 4, p. 180-187;
R. B(uysse), "De molen van Schelderode wordt ook maalvaardig gemaakt", in: Molenecho's, XXII, 1994? nr. 1, p. 7;
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985;
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
(L. Smet), "Schelderodemolen", in: Molenecho's, IX, 1981, nr. 1, p. 4;
H. Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 7. Gemeenten S-T", Opwijk, 2007.
Mailbericht Bastiaan Notebaert, 24.01.2010.
"Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. De arrondissementen Eeklo en Gent", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XV, 1961, 2 (Gent, 1962).
Mola, "Aantal asomwentelingen van Oost-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 51.

Persberichten
AVD, "'Witte wachter' is jongste bovenkruier", in: Het Nieuwsblad, 20.02.2008.
André Vlerick, "Molens moeten weer malen. Project bouwt toeristische troeven uit", in: Het Nieuwsblad, 20.02.2008. 
AVD, "Witte Wachter zal straks weer malen", in: Het Nieuwsblad, 25.09.2008.
AVD, "Kaartjes, koffie en open molen", in: Het Nieuwsblad, 25.04.2009.
André Vlerick, "Achter de schermen van de Schelderodemolen", Het Nieuwsblad, 24.04.2009.
André Vlerick, "Merelbeke toont zorgmonumenten op Open Monumentendag 2009", in: Het Nieuwsblad, 11.09.2009.
André Vlerick, "Merelbeke pakt uit met Molenroutekaart en info over verdwenen en nog bestaande molens", in: Het Nieuwsblad, 10.09.2010.
AVD, FVV, "De Witte Wachter maalt", in: Het Nieuwsblad, 11.09.2010.
André Vlerick, "Schelderomolen open op Vlaamse Molendag", Het Nieuwsblad, 18.05.2011.


Laatst bijgewerkt: dinsdag 18 augustus 2015
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens