Beschrijving / geschiedenis

De molen werd opgericht door de Sint- Baafsabdij van Gent. De oudste authentieke akte met vermelding van de molen dateert uit 1373, terwijl het oudste bewaarde pachtcontract uit 1429 stamt. De rijke Sint-Baafsabdij, of beter de Kanunniken van St. Baafs, die eigenaar waren na de opheffing van de abdij door Keizer Karel, konden zich een grote molen veroorloven. Tijdens het ancien-regime was deze molen een "banmolen". Hij werd echter vernield in de tweede helft van de 16e eeuw zoals vele andere kerkelijke goederen tijdens de godsdiensttroebelen. Na 1600 werd de mlen herbouwd. De oudste inscriptie vermeld het jaar 1614 op de oude steenbalk. Dit was het jaar waarin deze balk werd vernieuwd. De molen werd tijdens de Franse revolutie aangeslagen en verkocht aan particulieren in 1798.

Hij bleef in werking tot 1942 en werd als monument beschermd in 1946. , Naast de molen stond een rosmolen. In 1957 hersteld door molenmaker O. De Poortere. In 1977-1979 gebeurde een zeer grondige restauratie door molenmaker Walter Mariman uit Zele. Om de molen een betere windvang te geven werd hij toen 88 meter verplaatst in noordwestelijke richting, naar de andere zijde van het molenaarshuis (thans galerij Latem Molen). Van dan af werd de molen terug bemalen tijdens het weekend.

Huidige molen van het type gesloten staak- of standaardmolen gelegen op een vrij lage molendam. Vier gemetselde, witgekalkte teerlingen, ingeplant volgens de windroos, dragen de draaibare romp of molenhuis met gevlucht. Ruime molenkast van ongeveer 3,85 op 5,5 meter. Traditioneel kapelledak en windweeg, achtergevel met achteruithellende top bekleed met eiken schaliën, voorgevel en zijwegen met verticaal schuddeberd. Een steile trap (27 tr.) zonder balkon leidt naar de meelzolder aan de voorzijde. Het staartwerk is gedeeltelijk van ijzer. Het gevlucht of wiekenkruis met typische Vlaamse vorm bestaat uit geklinknagelde Verhaegheroeden, de houten as heeft een gietijzeren insteekaskop gefabriceerd door J. Van Aerschot. De gesloten voet werd in 1956 door de toenmalige eigenaars afgebroken en het is pas in 1995 dat deze constructie weer werd aangebracht. De molen bevatte ooit 3 koppels maalstenen; thans zijn er nog slechts twee. De drie bovenwielen zijn echter nog aanwezig.

Op advies van een molenvereniging werd op de gemeenteraad van Sint-Martens-Latem van 24 oktober 2005 een aantal onderhoudswerken goedgekeurd. Het betrof o.m. preventieve en curatieve houtbecherming, herstellingen aan de molenvoet, het molenkot, trap en staart, de molenas, de molenvang, de molenvlucht en de zeilen met toebehoren. De kostprijs werd geraamd op 24.600 euro excl.BTW. Er kan een beroep gedaan worden op een toelage van 20 % . Naar aanleiding van de prijsvraag en bij onderzoek waarom de molen zo moeilijk kruide , stelde molenbouwer Roland Wieme vast dat de molen door zijn zetel zakte. De steenbalk (nieuw uit 1977!) vertoonde bovendien gevaarlijke scheuren aan de bovenzijde en ter hoogte van de oplegging van de staak. Een steenbalk draagt de volledige molenkast via twee oplegpunten aan de middenlijsten. Een dergelijke molenkast weegt ca. 33 tot 35 ton. Daarom moest drastiger ingegrepen worden dan aanvankelijk gedacht, Het had m.a.w. geen zin de voorziene onderhoudswerken uit te voeren zonder eerst de steenbalk te vervangen. Bovendien speelde een belangrijk veiligheidsaspect mee. Eén en ander werd inmiddels ook vastgesteld door een molendeskundige en door een afgevaardigde van Onroerend Erfgoed. Deze adviseerden de molenkast zo snel mogelijk van de staak te takelen. Dit behelsde o.m. het maken van een werkplateau op het aanpalend terrein, het afsteunen van de molenkast op zijn hoekstijlen, het ophangen van de steenbalk aan de tijdelijke ondersteuning van de kast, het aftakelen van de kast door één of twee kranen, het verder demonteren van de molenstaak, de zetel en de oksel- en meesterbanden, het maken van een fotoreportage in functie van een volgend restauratiedossier, beschrijving van het schadebeeld; stapelen van de onderdelen van het gebinte in het torenkot, opslaan van de staak. De kostprijs werd geraamd op 30.000 euro waarvoor een premie van 80 % werd aangevraagd. Het bestek en de raming werden goedgekeurd op de gemeenteraad van 20 februari 2006.

Op donderdag 14 september 2006 werd de Koutermolen van zijn staak gehaald en op een houten ondervloer geplaatst door Molenbouw Wieme bvba uit Machelen, nadat voorafgaand de roeden, de staart en de trap waren verwijderd.  Ook werden twee metalen draagbalken in de molen geplaatst, waaraan de molenkast zou opgetild worden. De gedemonteerde kast werd in 2008 (nogmaals) verplaatst door Thomaes Molenbouw nv uit Beveren-Roeselare naar de boomgaard op een betonnen ondergrond.

Vlaams Minister Geert Bourgeois, bevoegd voor Onroerend Erfgoed, kende in 2010 een restauratiepremie van 312.000 euro toe voor de heropbouw en maalvaardige restauratie. Op 17 juni 2010 gebeurde de openbare aanbesteding voor de molentechnische restauratie. Molenbouw Wieme uit Machelen-Zulte, 't Gebinte Molenbouw uit Mere en P. Nijs NV uit Deinze hebben elk een prijsofferte ingediend. Deze laatste heeft de scherpste prijsofferte neergelegd.

Lieven Denewet

Foto: Donald Vandenbulcke

Foto: John Verpaalen © Prentkaart Molencentrum Roosendaal

Toestand jaren 1960. Foto coll. Rob Simons, Sint-Huibrechts-Lille

Prentkaart Nels, ca. 1910 (coll. Ronnie 'René' Commissaris)

Bijlagen

1. Jaarlijks aantal asomwentelingen.
2003:       0
2004:  4430
2005: 33869
2006:  1754
2007:       0
2008:       0
2009:       0
2. AVD, "Molen komt nog niet terug", in: Het Nieuwsblad, 09.04.2008.
SINT-MARTENS-LATEM - Het kan, door de schaarste die er is aan bekwame restaurateurs, nog een hele tijd duren eer de Latemnaars hun trotse Koutermolen terug krijgen. In oktober 2005 stemde de gemeenteraad al in met het bestek en de raming van de nodige onderhoudswerken.
Uit veiligheidsoverwegingen moest men daarna echter eerst de molenkast aftakelen. Daarna werden de meest dringende werken uitgevoerd. Eind december vorig jaar keurde de gemeenteraad de verdere restauratie principieel goed.
Intussen werd een ontwerper aangeduid. Die kwam tot de vaststelling dat de molenkast deels moet worden ontmanteld om degelijk te kunnen nakijken wat gerestaureerd moet worden en latere verrassingen uit te sluiten. Gelet op de verwachte lange looptijd tot de eigenlijke restauratie en om verdere schade te voorkomen, moet de molenkast eerst waterpas op een verharde vloer worden geplaatst. Deze voorbereidende werken kosten 9.500 euro extra. Pas dan kan de ontwerper de staat van de onderdelen nagaan en het restauratiedossier opstellen.
'Wij moeten onze molen wellicht nog wel enige jaren missen', zegt schepen van Patrimonium Erik Van den Abeele. (avd)

Perstekst restauratie Koutermolen, 18.03.2010
De molen werd opgericht door de Sint- Baafsabdij van Gent in 1373. Tijdens het ancien-regime was deze molen een "banmolen". Hij werd echter vernield in de tweede helft van de 16e eeuw zoals vele andere kerkelijke goederen tijdens de godsdiensttroebelen. Na 1600 werd de molen herbouwd. De oudste inscriptie vermeld het jaar 1614 op de oude steenbalk. Dit was het jaar waarin deze balk werd vernieuwd.
Hij bleef in werking tot 1942 en werd als monument beschermd in 1946. In 1957 en in 1977-1979  werden herstellingswerken uitgevoerd en om de molen een betere windvang te geven werd hij toen 88 meter verplaatst in noordwestelijke richting. De molen bevatte ooit 3 koppels maalstenen; thans zijn er nog slechts twee. De drie bovenwielen zijn echter nog aanwezig.
Bij onderzoek in 2005 waarom de molen zo moeilijk kruide , stelde molenbouwer Roland Wieme vast dat de molen door zijn zetel zakte. De steenbalk (nieuw uit 1977!) vertoonde bovendien gevaarlijke scheuren. Een steenbalk draagt de volledige molenkast deze weegt ca. 33 tot 35 ton. De molenkast werd van zijn staak getakeld in september 2006 en op een houten ondervloer geplaatst door Molenbouw Wieme bvba uit Machelen, nadat voorafgaand de roeden, de staart en de trap waren verwijderd.
Intussen werd de molenkast deels ontmanteld om degelijk te kunnen nakijken wat wel en niet gerestaureerd moet worden en latere verrassingen uit te sluiten.
Na goedkeuring van de aangevraagde overheidssubsidies kan deze korenmolen gerestaureerd worden en opnieuw maalvaardig draaien.

André Vlerick, "Minister Bourgeois geeft gemeente 312.000 euro voor restauratie. Koutermolen moet weer malen", Het Nieuwsblad, 17.04.2010. 

Schepen van Patrimonium Bea Roos en cultuurfunctionaris Piet Boyens bij de molen: 'Eens moet hij weer in volle glorie op de kouter pronken.' Foto: Gianni Barbieux
SINT-MARTENS-LATEM - Er lijkt eindelijk schot te komen in het moeilijke restauratiedossier van de trotse, houten korenwindmolen op de Molenkouter in Latem. Minister Geert Bourgeois kende hiervoor nu een premie toe van 312.000 euro.
Latem Molen, bij molenkenners ook gekend als De Koutermolen of de Sint-Baafsmolen, is een houten korenwindmolen uit de 14de eeuw en is nog de enige in zijn soort in de Oost-Vlaamse Leiestreek. De molen was geruime tijd eigendom van de Sint-Baafsabdij. In 1798 werd hij als kerkelijk goed openbaar verkocht. Hij bleef in werking tot 1942 en werd in 1946 als monument beschermd.
In de periode 1977-1979 werd hij een eerste maal zeer grondig gerestaureerd. Bij die gelegenheid werd hij ook 88 meter verplaatst in noordwestelijke richting om hem een betere windvang te geven. Van toen af werd hij nog enkele tientallen jaren bemalen in het weekend.
Veel scheuren
Kort na de eeuwwisseling drong zich een nieuwe restauratie op. In 2005 drongen zich dringende onderhoudswerken op. Na onderzoek door molenbouwer Roland Wieme waarom de molen zo moeilijk kruide - zich naar de wind liet zetten - bleek dat het gevaarte door zijn zetel zakte. De steenbalk (nieuw uit 1977) die de 33 tot 35 ton zware molenkast draagt, bleek op verschillende plaatsen scheuren te vertonen. Daarom werden de wieken weggenomen en werd de hele molenkast van haar staak getakeld en op een houten ondervloer geplaatst. In die periode gebeurden ook de meest noodzakelijke herstellingswerken. In een latere fase drong zich echter een veel ingrijpender restauratie op en werd besloten om de molen opnieuw 'maalvaardig' te maken. Hiervoor vroeg Latem overheidssubsidies aan. Die heeft de gemeente nu gekregen.
'Het komt er nu op aan zo vlug mogelijk bekwame restaurateurs te vinden die tijd hebben om zich over de zaak te bekommeren', zegt cultuurfunctionaris Piet Boyens. 'Die zijn zeldzaam en daardoor kan het nog wel even duren eer Latem zijn trots - een kunstwerk op zich - terug heeft.'
En het is wel een gemeentelijke trots want de molen bepaalt op oudere foto's haast elk dorpsgezicht en werd volgens Boyens door de Leieschilders ontelbare keren op doek vereeuwigd en door menig schrijver ook geroemd. 'Het was een onderwerp van eerste orde, want in die tijd werd de molen nog volop gebruikt en bepaalde hij het zicht op de kouter net buiten het dorp, waar tarwe, rogge, boekweit, aardappelen en bieten werden verbouwd. Op een schilderij uit 1904 van Albijn Van Den Abeele, Laatste zonnestralen, zien we de staakmolen, boven de inslapende kouter en onder de cirkel van een felgele maan.' Over dit doek schreef Karel Van de Woestijne: Bezie dit maantje over de kouter. De molen hoog, enkele huisjes, een paar oppers; - daar omheen de wijdte, de stille schemer-wijdte, de badende gele wijdte waar zuiver vloeit het rondende maanlicht... Gij denkt niet meer, want gij zijt breed gelukkig.
'Zoals vroeger wordt het nooit meer', zegt Boyens. 'Maar de huidige gemeenschap is het aan zichzelf verplicht dit stukje erfgoed in zijn volle glorie weer op te bouwen.'

MOLENTECHNISCHE RESTAURATIE KOUTERMOLEN
Publicatie:   2010-05-12    N. 009258     Pagina: 13429 Aankondiging van een opdracht
Werken
Afdeling I. Aanbestedende dienst
I.1) Naam, adressen en contactpunt(en): GEMEENTEBESTUUR SINT-MARTENS-LATEM, DORP 1, 9830 SINT-MARTENS-LATEM, België
Contactpunt(en) : gemeentesecretaris, t.a.v. Jef Van den Heede
Tel. (32-9) 282 17 10, fax (32-9) 282 17 11
E-mail: secretaris@sint-martens-latem.be
Nadere inlichtingen zijn te verkrijgen op het volgende adres:
FREDDY DE SCHACHT, POEKESTRAAT 1, B 8755 RUISELEDE, België
Contactpunt(en): ir. architect, t.a.v. FREDDY DE SCHACHT, Tel. (32-51) 68 96 75, fax (32-51) 68 77 58
E-mail: freddy.de.schacht@skynet.be
Bestek en aanvullende documenten (zoals documenten voor een concurrentiegerichte dialoog en een dynamisch aankoopsysteem) zijn verkrijgbaar op het volgende adres:
FREDDY DE SCHACHT, POEKESTRAAT 1, B 8755 RUISELEDE, België
Contactpunt(en) : ir. architect, t.a.v. FREDDY DE SCHACHT, Tel. (32-51) 68 96 75, fax (32-51) 68 77 58
E-mail: freddy.de.schacht@skynet.be
Inschrijvingen
of aanvragen tot deelneming moeten worden gericht aan :
GEMEENTEBESTUUR SINT-MARTENS-LATEM, DORP 1, 9830 SINT-MARTENS-LATEM, België
Contactpunt(en): gemeentesecretaris, t.a.v. Jef Van den Heede, Tel. (32-9) 282 17 10, fax (32-9) 282 17 11
E-mail : secretaris@sint-martens-latem.be
I.2)
Type aanbestedende dienst en hoofdactiviteit of -activiteiten:
Regionale of plaatselijke instantie.
- Algemene overheidsdiensten.
De aanbestedende dienst koopt namens andere aanbestedende diensten: neen.
Afdeling II. Voorwerp van de opdracht
II.1) Beschrijving.
II.1.1) Door de aanbestedende dienst aan de opdracht gegeven benaming :
MOLENTECHNISCHE RESTAURATIE KOUTERMOLEN
II.1.2) Type opdracht en plaats van uitvoering van de werken, levering van de goederen of verlenen van de diensten:
Werken. Uitvoering.
Belangrijkste plaats van uitvoering van de werken :
KOUTERMOLEN, MOLENSTRAAT, 9830 SINT-MARTENS-LATEM
NUTS-code: BE2
II.1.3) De aankondiging betreft: Een overheidsopdracht.
II.1.5) Korte beschrijving van de opdracht of de aankoop(aankopen):
MOLENTECHNISCHE RESTAURATIE KOUTERMOLEN
II.1.6) CPV-classificatie (gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten):
Hoofdopdracht: 45000000 - Bouwwerkzaamheden
II.1.7) Opdracht valt onder de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten (GPA): ja.
II.1.8) Verdeling in percelen: neen.
II.1.9) Varianten worden geaccepteerd: neen.
II.3) Looptijd of uitvoeringstermijn van de opdracht: 240 dagen.
Afdeling III. Juridische, economische, financiële en technische inlichtingen
III.1) Voorwaarden met betrekking tot de opdracht.
III.1.1) Verlangde borgsommen en waarborgen:
5% van de oorspronkelijke aannemingssom
III.1.4) Andere bijzondere voorwaarden voor de uitvoering van de opdracht: neen.
III.2) Voorwaarden voor deelneming.
III.2.1) Persoonlijke situatie van ondernemers, waaronder de vereisten in verband met de inschrijving in het beroeps- of handelsregister. Inlichtingen en formaliteiten om na te gaan of aan de vereisten is voldaan :
ERKENNING: klasse: 3 (werken geraamd tot 500.000,- EURO)
ondercategorie: D 23 ( restauratie door ambachtslieden ) in het bijzonder: MOLENBOUWERS
REGISTRATIE: categorie: 00 of 19 RESTAURATIEWERKEN
III.2.2) Economische en financiële draagkracht:
Inlichtingen en formaliteiten om na te gaan of aan de vereisten is voldaan:
ERKENNING: klasse: 3 (werken geraamd tot 500.000,- EURO)
ondercategorie: D 23 ( restauratie door ambachtslieden ) in het bijzonder: MOLENBOUWERS
REGISTRATIE: categorie: 00 of 19 RESTAURATIEWERKEN
Eventueel vereiste minimumeisen:
art. 17 UITSLUITINGSGRONDEN
Bewijs afgeleverd door de bevoegde overheid dat de aannemer zich niet in staat van faillissement, vereffening of gerechtelijk akkoord bevindt of dat geen procedure daaromtrent aanhangig is;
Bewijs dat de firma niet bij vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan, veroordeeld is geweest voor een misdrijf dat de professionele integriteit aantast; (attest max. 2 maand oud);
Bewijs dat aannemer in orde is met bijdragen voor sociale zekerheid (RSZ attest voorlaatste kwartaal vr datum indienen);
Bewijs van erkenning in de vereiste ondercategorie en klasse;
Bewijs van registratie;
Bewijs dat de aannemer in orde is met de betaling van belastingen.
III.2.3) Vakbekwaamheid:
Inlichtingen en formaliteiten om na te gaan of aan de vereisten is voldaan:
ERKENNING: klasse: 3 (werken geraamd tot 500.000,- EURO)
ondercategorie: D 23 ( restauratie door ambachtslieden ) in het bijzonder: MOLENBOUWERS
REGISTRATIE: categorie: 00 of 19 RESTAURATIEWERKEN
Eventueel vereiste minimumeisen:
art. 19 TECHNISCHE BEKWAAMHEID
Lijst van de eventuele onderaannemers;
Documenten ivm veiligheids- en gezondheidsplan;
Onverminderd de bepalingen betreffende de erkenning en de registratie van de uitvoerende aannemers, dient de technische bekwaamheid van de inschrijver / kandidaat, op straffe van nietigheid van de offerte / kandidatuurstelling, aangetoond te worden door één of meer van de volgende referenties :
door studie- & beroepskwalificaties van de aannemer en/of van het ondernemingskader en, in het bijzonder, van de verantwoordelijke(n) voor de leiding van de werken.
door een lijst van gelijkwaardige werken ( molentechnische restauratiewerken ) uitgevoerd tijdens de laatste vijf jaar ( met een minimum van 3 ), en gestaafd door getuigschriften van goede uitvoering van de werken.
-Deze getuigschriften vermelden : het bedrag, het tijdstip en de plaats van uitvoering van de werken en geven duidelijk weer of deze uitgevoerd werden volgens de regels van de kunst, en of ze op regelmatige wijze tot een goed einde werden gebracht, waarbij er duidelijk wordt aangetoond dat de inschrijver zelf alle werken heeft uitgevoerd met eigen personeel en op geen enkele wijze beroep heeft gedaan op een of andere onderaannemer met uitzondering voor het bouwen van de benodigde stellingen.
-Deze getuigschriften dienen minimaal 2 luiken te bevatten :
één opgesteld door de opdrachtgever,
één door de vrijwillige molenaar(s),
één door de ontwerper
door een verklaring die de werktuigen, het materieel en de technische uitrusting vermeldt waarover de aannemer zal beschikken voor de uitvoering van het werk.
door een verklaring die de gemiddelde jaarlijkse personeelsbezetting van de onderneming en de omvang van het kader weergeeft tijdens de laatste 3 jaren.
Een schriftelijke verantwoording & bewijs op basis van de prijsofferte dat de inschrijver minstens 5O % van de restauratiewerkzaamheden, bepaald op basis van de kostprijs, met eigen personeel zal uitvoeren en daarmee voldoet aan het Besluit van de Vlaamse regering van 14 december 2OO1 houdende vaststelling van het premiestelsel voor restauratiewerkzaamheden aan beschermde monumenten, gewijzigd bij besluit van de Vlaamse regering van 20 september 2002. (Belgisch Staatsblad 19.01.2002 & 30.10.2002)
Meer bepaald en in het bijzonder: HOOFDSTUK V. MAATREGELEN TER BEVORDERING VAN DE KWALITEIT VAN DE RESTAURATIEWERKZAAMHEDEN, afdeling II . bescherming van het vakmanschap, artikel 30 en 31.
III.2.4) Voorbehouden opdrachten: neen.
Afdeling IV. Procedure
IV.1) Type procedure.
IV.1.1) Type procedure: Openbaar.
IV.2) Gunningscriteria.
IV.2.1) Gunningscriteria: Economisch meest voordelige aanbieding, gelet op de in het bestek, in de uitnodiging tot inschrijving of tot onderhandeling of de in het beschrijvende document vermelde criteria.
IV.2.2) Er wordt gebruik gemaakt van een elektronische veiling: neen.
IV.3) Administratieve inlichtingen.
IV.3.1) Referentienummer van het dossier bij de aanbestedende dienst:
O7.O3
IV.3.3) Voorwaarden voor de verkrijging van bestekken en aanvullende documenten of een beschrijvend document :
Termijn voor ontvangst van aanvragen voor documenten of voor toegang tot documenten: Datum: 17/06/2010; tijdstip: 10:00
Tegen betaling verkrijgbare documenten: ja, prijs: 96,80 EUR
Betalingstermijnen en -methode: 96,80 EURO, BTW & aangetekende verzending inclusief. De stukken worden opgestuurd, enkel & alleen na verplichte voorafgaande storting van het bedrag op rekening nr. 473.7027551.56 op naam van : Freddy DE SCHACHT. Er wordt geen betaling ter plaatse aanvaard. De aannemer bezorgt, gelijktijdig met de storting van het bedrag, aan de ontwerper volgende gegevens : Naam bedrijf - Contactpersoon - Straat & huisnummer - Postnummer & gemeente/stad - Telefoon - Telefax - E-mail adres - BTW - nummer
IV.3.4) Termijn voor ontvangst van inschrijvingen of deelnemingsaanvragen: 17/06/2010; tijdstip: 10:00
IV.3.6) Taal of talen die mogen gebruikt worden bij inschrijvingen of verzoeken tot deelneming : Nederlands
IV.3.7) Minimumtermijn gedurende welke de inschrijver zijn inschrijving gestand moet doen: Periode: 120 dagen.
IV.3.8) Omstandigheden waarin de inschrijvingen worden geopend: datum: 17/06/2010; tijdstip: 10:00
Plaats: Gemeentehuis, Dorp 1, 9830 Sint-Martens-Latem
Personen die de opening van de inschrijvingen mogen bijwonen:
Openbare officiële opening van de offertes.
Voorzitter: de heer Freddy VANMASSENHOVE, burgemeester
Bijzitters: Jef VAN DEN HEEDE, gemeentesecetaris en Freddy DE SCHACHT, ontwerper
Afdeling VI. Aanvullende inlichtingen
VI.1) Periodieke opdracht: neen.
VI.2) houdt verband met een project en/of een programma dat met middelen van de Europese Gemeenschap wordt gefinancierd: ja.
SUBSIDIERENDE OVERHEDEN:
VLAAMSE OVERHEID, AGENTSCHAP RUIMTE EN ERFGOED, PHOENIX gebouw, Koning Albert II laan 19, bus 3, 1210 BRUSSEL
Provincie OOST - VLAANDEREN, Woodrow Wilsonplein 2, 9000 GENT
VI.3) Nadere inlichtingen:
@Ref:00715226/2010032514
VI.5) Datum van verzending van deze aankondiging : 11/5/2010 (Gratis publicatie in uitvoering van artikel 15 van het KB van 12 januari 2006)

Literatuur

P. Huys, "Molenschatting te Sint-Martens-Latem", in: Molenecho's, XI, 1983, p. 281-282;
R. Vanden Abeele, "De Latemse molen" (toespraak bij het indraaien van de molen op 26 aug. 1979), in: Molenecho's, VII, 1979, p. 66-70;
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985, p. 189-193;
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25), p. 100;
Torie Mulders, "De windmolens tussen Schelde en Leie", in: Handelingen van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk, XXII, 1946-1948, p. 46-107;
A. Van Stappen, "De Latemmolen te Sint-Martens-Latem", in: Natuur- en Stedenschoon, Antwerpen, 63, 1994, nr. 6, blz. 29-31, ill.;
"Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. De arrondissementen Eeklo en Gent", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XV, 1961, 2 (Gent, 1962);
P. Huys, "De windmolen te Sint-Martens-Latem", in: Ons Heem, tweemaandelijks tijdschrift van het Verbond voor Heemkunde, Sint-Martens-Latem, jg. 38 (1984), nr. 2-4, p. 73-77;
Sint-Martens-Latem 824-1974 - Schetsen uit 1150 jaar Geschiedenis, s.l., Heemkring Scheldeveld, 1974, p. 374, 381 en 408 (ill.);
H. Van den Abeele, De eeuwenoude coorenwintmeulen van St-Martens-Latem, (Bijdragen tot de geschiedenis der stad Deinze en van het land aan Leie en Schelde, XXV, 1958, p. 101-110).
H. Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 7. Gemeenten S-T", Opwijk, 2007.

Persberichten
AVD, "Molen komt nog niet terug", in: Het Nieuwsblad, 09.04.2008.
André Vlerick, "Minister Bourgeois geeft gemeente 312.000 euro voor restauratie. Koutermolen moet weer malen", Het Nieuwsblad, 17.04.2010.