zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <p>Tuiltermolen<br />Tuyltermolen<br />Tuldermolen</p>, Kuringen (Hasselt)homevorige pagina Naar Verdwenen Molens Kuringen (Hasselt), Limburg
Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 25.04.2010
Naam

Tuiltermolen
Tuyltermolen
Tuldermolen

Ligging Stokrooieweg 1
3511 Kuringen (Hasselt)

op de Tuilterdemer


toon op kaart
Eigenaar Vlaamse Overheid, Agentschap Natuur en Bos
Bouwjaar Voor 1213 / o.m. herbouwd na 1673 en in 1853
Type Onderslag watermolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Bakstenen gebouw
Gevlucht/Rad Onderslagrad (verwijderd)
Inrichting Verwijderd
Toestand Maakt deel uit van de Tuiltermolenhoeve
Bescherming ---,
Niet beschermd
Molenaar Geen
Openingstijden Niet te bezoeken

Beschrijving / geschiedenis

De Tuiltermolen op de Tuilterdemer werd al vermeld in 1213. In 1654 sloeg een troepenmacht van de Lorreinen een kamp op vlakbij de Tuiltermolen. Ze bevoorraadden zich met het graan uit de schuur van Herkenrode. In 1673 geraakten zo'n 300 Franse soldaten slaags met een burgerwacht aan de Tuiltermolen, de burgerwachten moesten het onderspit delven en de Tuiltermolen werd geplunderd en in brand gestoken.

In 1824 werden de bedrijfsgebouwen rond de Abdijmolen van Herkenrode door brand vernield. De daar gevestigde spinnerij werd overgebracht naar de Tuiltermolen.

De Bestendige Deputatie van de provincie Limburg keurde op 28 maart 1848 de vastgestelde pegelhoogte van 1,550 meter goed. De toenmalige eigenaar was Ulysse Claes, die ook de nog bestaande Herkenrodemolen van Kuringen bezat.

De Tuiltermolen werd in 1853 herbouwd na brand en werd een graan- en schorsmolen. Deze schorsmolen werd in 1882 afgeschaft, terwijl de graanmolen dan al ingericht werd als huis. De aanhorige stallen zijn in gebruik als opslagruimte voor de eigen werktuigen.

De molen zelf, die zijn rad en binnenwerk mist, is momenteel nog niet te bezoeken. Sinds 1998 is de Tuiltermolen eigendom van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, AMINAL, Afdeling Natuur, thans Agentschap Natuur en Bos. Deze dienst zal de Tuiltermolen gebruiken als logistiek centrum voor het natuurbeheer van de regio. Architect Willem Brankaer maakte in 2007 een ontwerp van een nieuw waterrad. De Tuylermolen kreeg evenwel een waterturbine. Aan de grondige restauratie werd drie jaar gewerkt door VDAB-instructeurs en cursisten. In 2013 was men bezig met grond- en waterwerken aan de beek. Als alles klaar is volgt wellicht in 2014 een officiële inhuldiging met aangepaste plechtigheid.

Lieven Denewet, Alex Ballet, Dirk Vansintjan


Foto: Frans Van Bruaene, Laakdal, 15.03.2012


Foto: Fran├žois Gijsbrechts, Linkhout


Foto: Fran├žois Gijsbrechts, Linkhout


Foto: Donald Vandenbulcke, 25.04.2010


Ontwerp nieuw rad, arch. Willem Brankaer, okt. 2007

Bijlagen

Intekendatum: 06.06.2006, 11 u.
Molen: Kuringen  (Hasselt),  Tuyltermolen  -  dubbele watermolen met (verwijderde) onderslagraderen, renovatie tot logistiek centrum voor natuurbeheer
Bouwheer: Vlaamse Overheid, Agentschap Natuur en Bos
Ontwerper: Team Architect Herman Van Meer, Hasselt
Opdracht: Restauratie, algemene offerte-aanvraag voor perceel 1: bouwkundige restauratie en perceel 2: afwerking; o/cat. D24, kl. 4
Plaats aanbesteding: Team Herman Van Meer,  Koningin Astridlaan 48, 3500 Hasselt

Intekendatum: 31.10.2007, 10 u. / 10 u. 30
Molen: Kuringen (Hasselt), Tuyltermolen - dubbele watermolen met (verwijderde) onderslagraderen, renovatie tot logistiek centrum voor natuurbeheer
Bouwheer: Vlaamse Overheid, Agentschap Natuur en Bos
Ontwerper: Team Architect Herman Van Meer, Hasselt; nv B.E.C. ingenieursbureau, Brussel (André Vleminckx
Opdracht: Verwarming, verluchting en sanitair; o/cat. D17-D18, kl. 1; 40 dagen; elektriciteit en zwakstroom ; o/cat. P1, kl. 1; 40 dagen
Plaats aanbesteding: Team (Herman Van Meer),  Koningin Astridlaan 48, 3500 Hasselt

Persbericht. STM, "Minister start restauratie Tuyltermolenhoeve", in: Het Nieuwsblad, 16.02.2007.
Hasselt - Vlaams minister Kris Peeters (CD&V), heeft gisteren op het domein van de abdij van Herckenrode het startschot gegeven voor de restauratiewerken aan de Tuyltermolenhoeve. De molen zelf wordt ingeschakeld in een project rond duurzame energie.
De Tuyltermolen is één van de oudste, zo niet het oudste, onderdelen van de abdij van Herckenrode. De molen stond er al in de elfde eeuw, een eeuw vroeger dan de abdij zelf. In de toekomst zal de hoeve van de Tuyltermolen dienst doen als beheersboerderij voor het hele domein. ,,In het kader van een sociaal economieproject zullen zogenaamde invoegwerknemers ingezet worden voor het onderhoud van de akkers en weilanden, de boomgaarden, de dreven en de fiets- en wandelpaden. Daarvoor werken we samen met het agentschap Natuur en Bos en de afdeling Tewerkstelling van de Vlaamse overheid. Ook zien we voor het Tuyltermolenproject een unieke kans weggelegd voor educatief-recreatieve excursies over de fauna en flora'', zegt Wim Van Lishout, de voorzitter van de vzw Herckenrode.
Nadat de hoeve gerestaureerd is, komen de molen en een aanpalende schuur in aanmerking voor een facelift. De beheerders van de Herckenrodeabdij koesteren plannen om van de oude molen een voorbeeld van duurzame energietoepassingen te maken. Zo is al een haalbaarheidsstudie uitgevoerd voor een project met zonne-energie en wordt onderzocht of de Tuyltermolen kan uitgerust worden met een waterturbine. Aan de restauratie van de Tuyltermolenhoeve hangt een prijskaartje van 1,75 miljoen euro. (stm)

Persbericht. "Restauratie Tuiltermolen van domein Herckenrode van start", in: Het Belang van Limburg, 15.02.2007.
Vlaams minister van Energie Kris Peeters (CD&V) heeft donderdag officieel het startschot gegeven voor de restauratie van de Tuiltermolen op de site van het domein van Herckenrode in Hasselt.
Dit is één van de toeristische hefboomprojecten die de Vlaamse regering voor Limburg heeft geselecteerd. De kosten voor de volledige restauratie van de site bedragen om en bij de twee miljoen euro.
De vzw Vrienden van Herckenrode heeft alvast een aanvraag ingediend om de Tuiltermolen na restauratie niet enkel als toeristische trekpleister te laten fungeren, maar om er ook een waterturbine voor de opwekking van duurzame energie in onder te brengen.
Zo wordt ook de mogelijkheid onderzocht om zonnepanelen te plaatsen. De minister was dit idee alvast genegen.
De Tuiltermolen dateert van 1083 en kende een bewogen geschiedenis. De molen werd geplunderd, brandde volledig af en werd verschillende keren heropgebouwd.
In de Tuiltermolen is na restauratie ook een sociaal tewerkstellingsproject gepland.

Ralph Gregoor, “Renovatie Tuyltermolen creëert waterkracht”, Het Nieuwsblad, 02.01.2012.
De renovatie van de abdijsite Herkenrode is bijna compleet.if
Hasselt - De renovatie van de abdijsite Herkenrode is bijna compleet dankzij de restauratie van de Tuyltermolenhoeve.
De vzw Herkenrode nam in 2004 het initiatief om de totaal vervallen gebouwen van de abdijsite te restaureren. Na de abdij bereikten het Agentschap van Natuur en Bos (ANB) en de vzw ook een overeenkomst over het gebruik van de gerestaureerde Tuyltermolenhoeve.
'In het voorjaar van 2012 starten al de herstellings- en verstevigingswerken aan de dijkmuren', zegt Wim Van Lishout van de vzw Herkenrode. 'Daar moet een waterturbine worden geïnstalleerd. Die zal duurzame energie opwekken voor de Tuyltermolen. De indrukwekkende constructie zal ongetwijfeld ook een bijzondere toeristische attractie worden.'
In de volgende fasen zullen ook de schuur en het molenhuis aan de beurt komen. 'Het sluitstuk is de plaatsing van een waterkrachtcentrale. De vzw Herkenrode zal ook de Tuyltermolen gebruiken als uitvalsbasis voor de promotie van Herkenrode. We zullen bijzonder evenementen organiseren waarbij we de abdijproducten van Herkenrode zullen voorstellen.'
Ook het bakhuisje bij de Tuyltermolenhoeve is opnieuw in gebruik genomen en hersteld door VDAB-instructeurs en cursisten. In een periode van drie jaar hebben meer dan veertig cursisten meegedraaid in de opleidingswerf. 'Zo'n opleidingswerf heeft het voordeel dat werkzoekenden in reële omstandigheden technieken in ruwbouw, afwerking en klinkerleggen kunnen aanleren', zegt Marc Cloostermans, directeur van de Limburgse VDAB competentiecentra.

Volksverhaal (sage). Heks in gedaante van kat valt mensen lastig.
Een man die zijn vriendin ging opzoeken, kwam op de Demerbrug tussen Tuiltermolen en Stokrooie een kat tegen. Omdat de heksenkat hem bleef volgen, liep de man bang weg.
Bron: A. Princen, Leuven, 1965.

Peter Henderix, "Stokrooie Droomfeest in het teken van de Tuyltermolen", Het Nieuwsblad, 04.09.2013.
Hasselt - Op zondag 8 september vindt een nieuwe editie plaats van Stokrooie Droomfeest. Op het programma staat een geleide wandeling naar de onlangs gerestaureerde Tuyltermolen. Daarna kunnen de bezoekers verpozen in het Ontmoetingscentrum voor een gezellig terras met kinderanimatie en een grote Pannenkoekenslag.
De Tuyltermolen, gelegen aan de Zolderse Kiezel dateert vermoedelijk reeds uit de eerste helft van de 18e eeuw. De Tuyltermolen was de banmolen van de Abdij van Herkenrode. Ban betekent dwang of plicht: hier moesten de mensen hun graan laten malen en in natura betalen. De molen lag op een kunstmatige aftakking van de eigenlijke Demer.
Sinds 2004 is men gestart om de totaal vervallen gebouwen van de abdijsite Herkenrode te restaureren en met succes. Ook de Tuylermolen zit in dit project en kreeg een waterturbine. Aan de grondige restauratie werd drie jaar gewerkt door VDAB-instructeurs en cursisten. Momenteel is men bezig met grond- en waterwerken aan de beek. Als alles klaar is zal wellicht later een officiële inhuldiging met aangepaste plechtigheid volgen.
Aanstaande zondag omstreeks 13.45 uur vertrekt aan het Ontmoetingscentrum in Stokrooie een geleide wandeling met gids naar de gerestaureerde Tuyltermolen. Ook de waterhuishouding van Herkenrode staat op het programma. Onderweg is een traktatie voorzien in samenwerking met de Herkenrodeboer. De wandeling is ook geschikt voor kinderen. Zij kunnen er kennismaken met de schaapjes en de andere dieren van de Herkenrodeboer.
Vertrek en inschrijving aan het Ontmoetingscentrum, Sint-Amandusstraat 18 in Stokrooie – Deelname 1,5 € (5 € per gezin). Meer info via www. stokrooie.be

Literatuur

Lieven Denewet, "Inventaris van de Limburgse watermolens met hun pegelhoogtes (1846-1849)", Molenecho's, 39, 2011, nr. 2
Herman Holemans & Werner Smet, "Limburgse watermolens. Kadastergegevens: 1844-1980", Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem, 1985;
Bert Van Doorslaer, "Met de stroom mee of tegen de wind in? Molens in Limburg", Borgloon/Rijkel, Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed, 1996;
J. Mertens, “De veiling van de refugehuizen, de hoeven en de molens van Herkenrode”, in M. Van der Eycken, Herkenrode, ‘abdij en levend monument’ (Deurne, 2002) p. 140.

Persberichten
STM, "Minister start restauratie Tuyltermolenhoeve", in: Het Nieuwsblad, 16.02.2007.
"Restauratie Tuiltermolen van domein Herckenrode van start", in: Het Belang van Limburg, 15.02.2007.
Ralph Gregoor, “Renovatie Tuyltermolen creëert waterkracht”, Het Nieuwsblad, 02.01.2012.
Peter Henderix, "Stokrooie Droomfeest in het teken van de Tuyltermolen", Het Nieuwsblad, 04.09.2013.


Laatst bijgewerkt: vrijdag 6 september 2013
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen

bovenzijde