Molenzorg
Bocholt, Limburg
<p>Luisenmolen<br />Luysenmolen<br />Voorste Luysmolen</p>
Foto: Jaak Paredis, 24.02.2008
Naam

Luisenmolen
Luysenmolen
Voorste Luysmolen

Ligging Luysenweg 2
3950 Bocholt

op de Abeek
kadasterperceel B814


toon op kaart
Geo positie 51.184074, 5.629571
Eigenaar Gemeente Bocholt
Gebouwd Voor 1515 / 1884
Type Onderslag watermolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Bakstenen gebouw, dwars op de beek
Gevlucht/Rad Metalen onderslagrad
Inrichting 1 steenkoppel, ook elektriciteitsopwekking
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
28-12-1994
Molenaar Alex Ballet, Bocholt; e-mail: alex.ballet@lne.vlaanderen.be
Openingstijden Iedere 2de en 4de zondag van de maand, op molendagen

Beschrijving / geschiedenis

De benaming "Luys" is oorspronkelijk een veldnaam, die werd overgedragen op de twee in het Luysgebied gelegen watermolens en tevens op de molenaarsfamilies.
De Voorste Luysmolen werd al voor 1515 vermeld als volmolen om lakens te vollen.
Vanaf de 19de eeuw werd de molen ook ingericht als korenmolen.

Eigenaars na 1840:
-voor 1844, eigenaar: Luijs Petrus en Braeken Helena, landbouwer te Bocholt
- 1857, verkoop: Theunissen Jan, molenaar te Bree
- 1859, verkoop: Luijs Petrus en Braken Helena, landbouwer te Bocholt
- 1863, erfenis: Luijs Petrus (broers en zussen), landbouwer te Bocholt
- 1874, verkoop: Creemers-Luijs Cornelis, landbouwer te Molenbeersel
- 1890: de weduwe en kinderen
- 1916, erfenis: Creemers-Steyven Theodoor, landbouwer te Bree
- 1934, verkoop: Creemers-Aegten Jan (°1902-+1987), landbouwer te Bocholt
- 2000, eigenaar: Vlaamse Landmaatschappij (VLM)
- 2014, eigenaar: Gemeente Bocholt

De Bestendige Deputatie van de provincie Limburg keurde op 29 september 1848 de vastgestelde pegelhoogte van 0,600 meter goed.

In 1884 werd het houten gebouw vervangen door een gebouw van baksteen.
Eigenlijk is de naam van deze molen 'Voorste Luysmolen' omdat er vlakbij ook een 'Achterste Luysmolen' heeft bestaan. Deze molen dateerde uit 1602 en werd in 1926 afgebroken. Het houten gangwerk werd in 1952 of 1953 vervangen door het huidige gietijzeren gangwerk.

In 1965 werd het maalbedrijf stil gezet en trad er verval in. De laatste beroepsmolenaar was Jan Creemers, geboren te Bree op 26 juli 1902 en er overleden op 14 december 1987. Hij was gehuwd met Aldegonda Aegten, geboren te Bocholt op 13 augustus 1898 en en overleden te Bree op 20 april 1993.

De molen onderging in 2000-2002 een maalvaardige restauratie in het kader van een landinrichtingsproject van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM). Ontwerpers waren arcitect W. van Hoof uit Eksel die voor het molentechnisch gedeelte werd bijgestaa door molenspecialist Nico Jurgens uit Hoorn (voorheen Valkenswaard).  
De Voorste Luysmolen maakt nu deel uit van een natuureducatief centrum, bij het natuurgebied "De Luysen".
Iedere laatste zondag van de maand is de molen in werking en worden er maaldemonstraties gegeven.

De molen heeft nu één steenkoppel. Vroeger had de molen zelfscherpende stenen (met gaten dus). Deze zijn bij de laatste restauratie door een gewoon steenkoppel vervangen. De molen kan ook een dynamo laten werken die vroeger de molen en het molenhuis van elektriciteit voorzag, thans enkel nog de molen.

Lieven DENEWET, Rob SIMONS & Alex BALLET

<p>Luisenmolen<br />Luysenmolen<br />Voorste Luysmolen</p>

Foto: Hans de Kroon

<p>Luisenmolen<br />Luysenmolen<br />Voorste Luysmolen</p>

Foto: Frans Van Bruaene, Laakdal

<p>Luisenmolen<br />Luysenmolen<br />Voorste Luysmolen</p>

Het interieur. Foto: Paul Bauduin, Molenbeersel

<p>Luisenmolen<br />Luysenmolen<br />Voorste Luysmolen</p>

De molen voor de restauratie. Foto: Karel Verhestraeten, 27.06.1985

<p>Luisenmolen<br />Luysenmolen<br />Voorste Luysmolen</p>

Foto: Archief Gazet van Antwerpen (anno 1952)

Bijlagen

Intekendatum: 18.10.2000, 11 u.
Molen: Bocholt (Limb.), (Voorste) Luysmolen, watermolen met metalen onderslagrad, korenmolen en kleine waterkrachtcentrale
Bouwheer: Vlaamse Landmaatschappij (VLM), Afd. Diest, thans in het bezit van de Gemeente Bocholt
Ontwerper: Arch.bureau Willem Van Hoof, Eksel & Nico Jurgens, Hoorn (voorheen Valkenswaard)
Opdracht: Aanvraag tot deelname aan de beperkte aanbesteding voor het project renovatie en herconditionering van een molen met schuur en stallingen, lot 2: de zuiver molentechnische restauratie van de watermolen met twee steenkoppels en verder de vernieuwing van het rad en bediening van het sluiswerk, o/cat. D23, kl. 2, cat. 00 of 19 of 28
Plaats aanbesteding: Vlaamse Landmaatschappij, Provinciale Afd. Diest, Leuvensestraat 86A, 3290 Diest
Toewijzing: Adriaens Molenbouw bv, Weert (Ned)
----------
Intekendatem: 30.10.2000, 11 u.
Molen: Bocholt (Limb.), (Voorste) Luysmolen, watermolen met metalen onderslagrad, korenmolen en kleine waterkrachtcentrale
Bouwheer: Vlaamse Landmaatschappij (VLM), Afd. Diest, thans in het bezit van de Gemeente Bocholt
Ontwerper: Arch.bureau Willem Van Hoof, Eksel
Opdracht: Renovatie en herconditionering van een molenaarshuis met bijhorende schuur, site Luysmolen
lot 2: elektriciteits- en alarminstallatie van een normale woning voor een gezin met 2 kinderen; o/cat. P1, kl. 1
cat. 26; 40 werkdagen;
lot 3: sanitaire en cv-installaties; o/cat. D17 of D16, kl. 1, cat. 25; 40 werkdagen
lot 4: afbouwwerken; binnenpleisterwerken (deels op wanden en gipskartonplaten, aantal tussenwanden in gipskarton met metalen dragers); binnenschrijnwerk (trap, binnendeuren); vloeren en wandtegels; vaste bemeubeling (keuken, badkamer); gedeelte schilderwerk; cat. D, o/cat. D5 of D10 of D11, kl. 1, cat. 11 of 17 of 18 of 20; 60 werkdagen
Plaats aanbesteding: Vlaamse Landmaatschappij, Provinciale Afd. Diest, Leuvensestraat 86A, 3290 Diest
Offertes: Lot 2: Jehoul Bouwonderneming nv, Beek (Bree), €15.553,16; Electro Berings, Halen, €16.065,98; Segers Mathieu, Bree, €17.039,21; lot 3: Peeters & Zonen nv, Bree, €19.154,39; Jansegers E., Leopoldsburg, €23.481,39; lot 4: Nullens Jan bvba, Bree, €99.926,18
Toewijzing: Lot 2: Jehoul Bouwonderneming nv, Beek (Bree); lot 3: Peeters & Zonen nv, Bree; lot 4: Nullens Jan bvba, Bree
----------
Intekendatum: 07.11.2000, 11 u.
Molen: Bocholt (Limb.), (Voorste) Luysmolen, watermolen met metalen onderslagrad, korenmolen en kleine waterkrachtcentrale
Bouwheer: Vlaamse Landmaatschappij (VLM), thans in het bezit van de Gemeente Bocholt
Ontwerper: Architectenbureau Willem Van Hoof, Eksel 
Opdracht: Project Luysmolen: deel 3: omgeving; o/cat. G3, kl. 2, cat. 00 of 08
Plaats aanbesteding: Vlaamse Landmaatschappij, Provinciale Afdeling Diest, Leuvensestraat 86A, 3290 Diest
Offertes: Crommen Willy bvba, Hoeselt, € 119.623,42; Van Vlierden Jos nv, Neerpelt, € 121.848
Toewijzing: Crommen Willy bvba, Hoeselt

Persbericht. "Bocholtse molen krijgt toeristisch-natuureducatieve invulling", in: Het Belang van Limburg, 04.03.2001.
"Hoe realiseer je in de uithoek van het land, aan de grens met Nederland, een educatief project in samenwerking met natuurontwikkeling en toerisme?" De Bocholter Toeristische Raad kan zich alvast vinden in het voorstel het gebouwencomplex een toeristisch-natuureducatieve invulling, met eventueel museumfunctie, te geven.
"Als rustpunt op het regionaal fietsroutenetwerk moet het project De Luysmolen een combinatie van wandelen, fietsen, fauna en flora observeren aanbieden. Verder is natuurbeheer, educatief op stap gaan met scholieren en eventueel het onderbrengen van een museum in de oude schuur is het overwegen waard," zegt schepen Jean-Paul Peuskens.
Ondertussen is de Vlaamse Landmaatschappij als eigenaar van de 16de eeuwse watermolen volop bezig met de restauratie. De ingebruikname van dit historisch pand wordt voorzien eind 2002. De restauratie kost 30 miljoen frank, Bocholt draagt 6 miloen frank bij in de kosten.
 
Persbericht. "Molenaar aan het werk op Open monumentendag", Het Belang van Limburg, 13.09.2010.
De Vlaamse Open Monumentendag heeft gisteren 457.000 mensen op de been gebracht. In Limburg werd het aantal belangstellenden op 51.000 geschat.
In Bree kon je gisteren een 10-tal molens bezoeken. Op diverse plaatsen was een molenaar paraat. Dat was ook het geval in de Voorste Luysmolen, pal op de grens van Beek en Bocholt. Deze molen werd al in 1515 vermeld. Molenaar Alex Ballet was er gisteren druk in de weer.
"In feite malen we het hele jaar door", zegt hij. "Dat is eigenlijk noodzakelijk. Als je een molen een half jaar niet gebruikt, kan je gaan restaureren. We malen hier gerst, tarwe en maïs voor hobbyboeren."

Roger Dreesen, "Vlaamse molendag ook in Bocholt", Het Belang van Limburg, 19.04.2011.
Op paasdag organiseert vzw Levende molens haar Vlaamse molendag. Veel Vlaamse windmolens zullen die dag draaien. Ben je ook nieuwsgierig om te zien hoe zo'n molen er van binnen uit ziet, of wil je ze gewoon eens aan het werk zien? In Bocholt kan je de windmolen van Kaulille bezoeken van 10u tot 18u en de Voorste Luysmolen van 10u tot 12u. Meer info: toerisme@bocholt.be of tel: 089 20 19 30.

KVH, "Zeven andere landschapsprojecten krijgen ook steun", Het Nieuwsblad, 29.10.2013.
Peer - Behalve vzw De Akkerboom steunt het Leader-programma nog zeven andere projecten. In Eksel zal de Stermolensite verder uitgebouwd worden. Dit project krijgt 39.100 euro steun. (...) Regionaal Landschap Kempen en Maasland wil de regio toeristisch vermarkten. Zo zal onder meer de Luysmolen een facelift krijgen. Steun: 173.400 euro.

RDR (Roger Dreeesen), "Voorste Luysmolen wordt toegangspoort Grenspark Kempen Broek", Het Nieuwsblad, 06.11.2014.
Bocholt - De Voorste Luysmolen wordt een volwaardige toegangspoort naar het natuurgebied Grenspark Kempen-Broek. Het erf tussen de molen en het molenhuis wordt omgevormd tot fietsstraat. Het projectdossier voor de restauratie en ontwikkeling van de molensite kan rekenen op steun van Europa PG Leader+. Zij subsidiëren 127 500 euro uit het fonds voor plattelandsontwikkeling.
Hoe het onthaalpunt er zal uitzien is nog niet duidelijk. “Architectenbureau Nova-Zembla staat in voor het ontwerp en zal de renovatiewerken in goede banen leiden. De onthaalfunctie van de nieuwe toegangspoort wordt geïntegreerd binnen het bestaande horecagedeelte van de Voorste Luysmolen”, zegt schepen Mia Croonen.
Het erf tussen het molengebouw en het woonhuis wordt omgevormd tot een fietsstraat. Daar genieten fietsers absolute voorrang, gemotoriseerde voertuigen zijn toegelaten mits specifieke gedragsregels ten opzichte van fietsers. Ten slotte breiden we de parking uit.Normaliter moet het project in de zomer van 2015 voltooid zijn.

RDR (Roger Dreesen), "Voorste Luysmolen toegangspoort Kempenbroek", Het Belang van Limburg, 03.04.2015.
Foto RDR. Eef en Martijn uitbaters van de Luysmolen.
Bocholt - Voor de herinrichting van het natuur- en educatief centrum, de Voorste Luysmolen, tot een onthaalpunt in het grensoverschrijdend natuurgebied Kempenbroek is er een investering van 135 800 euro voorzien. Europa voorziet een bijzondere toelage van 91 790 euro.
Het betreft onder meer renovatie- en aanpassingswerken in het molengebouw. "We voorzien een nieuwe keuken en een nieuwe sanitaire ruimte. Verder komt er een nieuwe centrale verwarming op houtpellets. De regenafvoer wordt ook aangepakt en er worden nieuwe ramen geplaatst. Het molengebouw wordt eveneens beter geïsoleerd”, zegt schepen van Toerisme, Mia Croonen.

RDR (Roger Dreesen), "Bocholt. Voorste Luysmolen onthaalpoort Kempenbroek", De Standaard, 22.04.2015, p. 33.
De Voorste Luysmolen op de grens van Bocholt en Bre, langs de Abeek, wordt een nieuwe, volwaardige toegangspoort voor natuurgebied Kempenbroek. De werken aan de molen zijn volop bezig. De herinrichting van het n atuur- en educatief centrum in het grensoverschrijdende natuurgebied Kempenbroek kost 127.500 euro.
In 2014 werd de Voorste Luysmolen overgedragen aan Bocholt. De gemeente zal nu met de hulp van Europese subsidies de molensite en de omgeving verder omvormen tot een volwaaridge onthaalpoort voor natuurgebied Kempenbroek. 'De Verloren ruimte in de molengebouwen wordt in het nieuwe concept optimaal benut, met op het gelijkvloers zitruimte voor een vijftigtal bezoekers', zegt schepen van Cultuur en Toerisme Mia Croonen. Op de zolder is er een vergaderuimte. Het gebouw moest nodig gerestaureerd worden en de bestemming werd aangepast. 'Met een n ieuwe keuken en een nieuw sanitair blok, een verwarming op houtpellets, en beter geïsoleerde wenden en plafonds crëren we een gezellige ontvangstruimte" zegt Coenen.
De molen is maalvaardig en regelmatig wordt een maaldemonstratie gegeven. "In de nabije toekomst zullen we ook het verhaal van 'graan tot brood' weer tot leven brengen", zegt Croonen.
In het voorste deel van de schuur bouwt Kempenbroek een volwaardig info- en onthaalpunt uit. De molen opent officieel op 13 juni.

RDr (Roger Dreesen), "Voorste Luysmolen, onthaalpoort Kempenbroek", Het Belang van Limburg, 20.05.2015.
Luysmolen. Foto RDr.
Bocholt - Op dit moment wordt de site van de Voorste Luysmolen grondig verbouwd. Schepen van toerisme Mia Croonen is tevreden: ‘De Voorste Luymolen wordt een volwaardige onthaalpoort. Een trekpleister voor fietsers en wandelaars. Een rustpunt op de fietsroute tussen ’t Hasselt en Lozen.”
De gemeente Bocholt vomrt met de hulp van Europese subsidies de molensite en de omgeving om tot een volwaardige onthaalpoort. “De verloren ruimtes in de molengebouwen worden optimaler benut. De nieuwe opstelling voorziet een zitruimte voor een 50 tal bezoekers”, opent Mia Croonen.
Het gebouw moest nodig gerestaureerd worden en de bestemming werd aangepast. “Met een nieuwe keuken en sanitaire blok, een verwarming op houtpellets en beter geïsoleerde wanden en plafonds creëren we een warme gezellige ontvangstruimte”, gaat Mia Croonen verder.
De brug over de Abeek werd al eerder grondig aangepakt en het doorgaand verkeer wordt vanaf nu geweerd. “De Abeek, de aansluiting op de molen, werd vrij gemaakt. Er werden bomen gekapt zodat het molenhuis en de molen beter in het landschap opvallen. Er komen extra parkings, in totaal 15 stuks”, zegt burgemeester Jos Claessens “Voor de landbouwers is er geen probleem, maar het sluikverkeer willen we weren en dat zullen we doen in samenspraak met de stad Bree.”
De molen is maalvaardig en regelmatig worden er maaldemonstratie 's gegeven. “De restauratie biedt nieuwe mogelijkheden. Voor de exploitant betere faciliteiten en in de nabije toekomst willen we het verhaal van ‘graan tot brood’ weer tot leven brengen. Onze molenaars malen, maarzelf een broodje bakken zou zoveel leuker zijn voor de bezoeker,” zegt schepen Mia Croonen.
In het voorste deel van de schuur bouwt Kempenbroek een volwaardig info- en onthaalpunt uit. “Eva, de uitbaatster,  wordt onze nieuwe ambassadeur. Zij zal bezoekers, fietsters, wandelaars en ook ruiters wegwijs maken in dit prachtige stiltegebied,” besluit Mia Croonen.
De Voorste Luysmolen opent de deuren officieel op 13 en 14 juni. De herinrichting van het natuur- en educatief centrum in het grensoverschrijdend natuurgebied Kempenbroek kost 127 500 euro. Europa voorziet via Leader een toelage van 91 790 euro.

Literatuur

Lieven Denewet, "Volmolens in Vlaanderen en Waals-Brabant. Deel 1. Geografische en chronologische inventaris", in: Molenecho's, jg. 1988 (themanummer)
Lieven Denewet, "Vier Vlaamse moleninhuldigingen in het voorjaar 2002" (Rijkevorsel, Massemen, Aartselaar, Bocholt), in: Molenecho's, XXX, 2002, nr. 2, p. 81-82;
Lieven Denewet, "Integratie van molens in Vlaamse landinrichtingsprojecten" (Bocholt, De Moeren, Drongen, Eggewaartskapelle, Zingem, Opitter), in: Molenecho's, XXX, 2002, nr. 2, p. 64-79;
Lieven Denewet, "Inventaris van de Limburgse watermolens met hun pegelhoogtes (1846-1849)", Molenecho's, 39, 2011, nr. 2
"De volmolen van Bocholt opgericht in 1515", in: De Belgische Molenaar, LXII, 1967, p. 325-326;
J. Molemans, "Toponymie van Bocholt", Leuven-Brussel, 1975;
Herman Holemans & Werner Smet, "Limburgse watermolens. Kadastergegevens: 1844-1980", Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem, 1985;
Bert Van Doorslaer, "Met de stroom mee of tegen de wind in? Molens in Limburg", Borgloon/Rijkel, Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed, 1996.
Bocholter windmolens - Bocholter watermolens, Bokarelo, VII, 1990, p. 18-21.
H. Cuppens & W. Smet, "Limburgse watermolens; Molens op de Aabeek-Bosbeek en Itterbeek", Sint-Niklaas, 1980.
P. Maes, "De geschiedenis van Bree. De gemeente van de oudste tijden tot aan de Franse revolutie", 1952, p. 184.

Persberichten
"Bocholtse molen krijgt toeristisch-natuureducatieve invulling", in: Het Belang van Limburg, 04.03.2001
J. Molemans, "De familienaam Luys", in Limburg, Federatie van de Geschied- en Oudheidkundige Kringen van Limburg, jg. LIV, 1975, afl. 5, p. 221-222. [over de herkomst van de benaming Luys]
"Molenaar aan het werk op Open monumentendag", Het Belang van Limburg, 13.09.2010.
Roger Dreesen, "Vlaamse molendag ook in Bocholt", Het Belang van Limburg, 19.04.2011.
KVH, "Zeven andere landschapsprojecten krijgen ook steun", Het Nieuwsblad, 29.10.2013.
RDR, "Voorste Luysmolen wordt toegangspoort Grenspark Kempen Broek", Het Nieuwsblad, 06.11.2014.
RDR, "Voorste Luysmolen toegangspoort Kempenbroek", Het Belang van Limburg, 03.04.2015.
RDR, "Bocholt. Voorste Luysmolen onthaalpoort Kempenbroek", De Standaard, 22.04.2015, p. 33.
RDr, "Voorste Luysmolen, onthaalpoort Kempenbroek", Het Belang van Limburg, 20.05.2015.


Laatst bijgewerkt: dinsdag 19 juli 2016
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens