Molenzorg
Erembodegem (Aalst), Oost-Vlaanderen
Naam

't Waterkot

Ligging Watermolenstraat 6
9230 Erembodegem (Aalst)

zuidelijk uiteinde
op de Bontebeek
1,7 km ten Z v.d. kerk
kadasterperceel B1057bis


toon op kaart
Geo positie 50.906361, 4.049628
Eigenaar Johan Vandenhaute
Gebouwd Voor 1418 / 1949
Type Bovenslag watermolen
Functie Korenmolen en elektriciteitsopwekking
Kenmerken Bedrijfsgebouw met drie bouwlagen en plat dak
Gevlucht/Rad Overdekt metalen bovenslagrad, 1,60 m breed en 2,50 m diameter
Inrichting 4 steenkoppels (kunststenen), 2 koekbrekers, 4 walsenstoelen, dynamo, haverpletter, menger, graankuiser, plansichter, 2 cilindermolens, elevator
Toestand Maalvaardig
Bescherming ---,
Niet beschermd
Molenaar Johan Vandenhaute
Openingstijden Op molendagen en op afspraak: tel. 053 66 61 03 (J. Van Den Haute); e-mail: molenhoeve@telenet.be
<p>'t Waterkot</p>

Foto: Aimé Smeyers, Alsemberg, 25.08.2000  

Beschrijving / geschiedenis

Het Waterkot of Molen Vandenhaute (naar de laatste molenaar) is een watermolen met een overdekt metalen bovenslagrad op de Bontebeek, op het zuidelijke uiteinde van de Watermolenstraat (nr. 6).

Een eerste watermolen werd hier opgericht voor 1418.

De watermolen op het "Hof te Halle" in 1633 verhuurd aan De Pape Jan en Joos (zoon van Jan).

Op 25 april 1785 werd het "Meulenhof" verhuurd aan Petrus Schouppe (zoon van Jan, gehuwd met Josin Braeckman), "die insijns vaders lustig hov' tot Welle sijnen opgang trof en t'Erembodegem ter tijd op t'hov' ter haeghen woonend". Het goed was 24 bunder groot (Rijksarchief Gent -Abdij Groenenbriel nr. 115 en 117). Pierre Schouppe huurde het molenhof "sud le moulin a l'eau" van de Abdij van Groenenbriel op 29 september 1793 (Rijksarchief Gent - Scheldedepartement nr. 5840).

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: Van der Heyden Jacobus, de weduwe, molenarin te Erembodegem
- later, erfenis: de erfgenamen
- 20.07.1874, verkoop: Vandenhaute-D'Haenens Jan Baptist, handelaar te Parike en later molenaar te Erembodegem (notaris De Smet)
- 08.08.1888, erfenis: en de kinderen (overlijden van vrouw D'Haenens)
- 24.11.1896, deling: a) Vandenhaute Karel Jozef, molenaar te Erembodegem, b) Vandenhaute Joseph, gendarme te Roeselare, c) Vandenhaute Odilon, gendarme te Avelgem, d) Vandenhaute Valentine, echtgenote De Pauw Michel, handelaarster te Aalst, e) Vandenhaute Jules, molenaar te Erembodegem en f) Vandenhaute Anselma, handelaarster te Erembodegem (notaris De Vuyst)
- 25.02.1908, deling: Vandenhaute-Liefferinge Jules Leon, molenaar te Erembodegem (notaris De Vuyst)
- 14.08.1962, gift: a) Vandenhaute-Liefferinge Jules Leon (voor vruchtgebruik), molenaar te Erembodegem en b) Vandenhaute-Verloo Albert Marcel (voor naakte eigendom), molenaar te Erembodegem (notaris De Vuyst - maalderij en watermolen)
- 15.12.1963, einde vruchtgebruik: a) Vandenhaute-Liefferinge Jules Leon, de weduwe, molenarin te Erembodegem en b) Vandenhaute-Verloo Albert Marcel, molenaar te Erembodegem (overlijden van Jules Leon Vandenhaute)
- 07.05.1981, erfenis: Vandenhaute-Verloo Albert Marcel, molenaar te Erembodegem (overlijden van de weduwe Liefferinge van Jules Vandenhaute)
- 15.05.1991, verkoop: Vandenhaute Johan Gilbert Jozef, landbouwer te Erembodegem (notaris De Vuyst)

Een eerste stoommachine werd geplaatst in 1872 door eigenaar Jacobus Van der Heyden, maar er werd ook nog met waterkracht gemalen. De molen werd grondig verbouwd in 1949, waarbij het huidig uitzicht bekomen werd: drie bouwlagen, plat dak.
Sinds 1874 is de molen eigendom van de familie Vandenhaute, die de molen omvormde tot een half-industrieel mengvoederbedrijf (met pletwalsstoel, elevator, menger,...). Molenaars Marcel Vandenhaute (Erembodegem 1920 - Aalst 2013), gehuwd met Yvonne Verloo; zoon Johan Vandenhaute, gehuwd met Greta De Vrieze.

Het bovenslagrad met een diameter van 2,50 meter is ondergebracht in een industrieel gebouw. Inrichting : 4 steenkoppels (kunststenen), 2 koekbrekers, 4 walsenstoelen, dynamo, haverpletter, menger, graankuiser, plansichter, 2 cilindermolens, elevator.

In 2006 werd gestopt met het malen van voeder en bloem. Thans wordt er groene stroom geproduceerd. In 2014 werd de plaatsing van een nieuw rad gepland.
De molen is te bezoeken op molendagen en na afspraak met eigenaar-molenaar Johan Vandenhaute.

Lieven DENEWET, Herman HOLEMANS & Ignace MOLLAERT

<p>'t Waterkot</p>

Foto: Robert Van Ryckeghem

<p>'t Waterkot</p>

Foto: Wouter Peerlings, 14.10.2007

<p>'t Waterkot</p>

Foto: Wouter Peerlings, 14.10.2007

<p>'t Waterkot</p>

Foto: Robert Van Ryckeghem

<p>'t Waterkot</p>

Archiefstuk (Rijksarchief Gent, Scheldedepartement, nr. 5840). Medegedeeld door Ignace Mollaert.

Bijlagen

Jaarlijks aantal asomwentelingen:

1994: 121.013
1995: 182.191
1997: 221.719
1998: 249.566
1999: 263.653
2000: 315.207
2001:   73.160
2002: 361.326
2003: 220.121
 2004: 920.066
2005: 394.724
2006: 140.637
2007:   23.800
2009: 180.102
2010: 204.998
2011:

Veronique Van Geit, "Open Monumentendag in de stad", in: Het Nieuwsblad, 09.09.2010. 
Aalst - Op zondag 12 september houdt Vlaandere voor de 22ste keer de Open Monumentendag. Deze editie staat in het teken van de vier elementen: water, vuur, lucht en aarde. Ook Aalst gooit zondag de deuren van het patrimonium voor het grote publiek open. Water, vuur, aarde en lucht hebben onmiskenbaar een grote invloed gehad op de manier waarop de mens en zijn omgeving zich doorheen de geschiedenis hebben ontwikkeld. 
De primitieve mens leefde met de elementen zoals ze zich voordeden. Toen nederzettingen ontstonden, was de mens genoodzaakt om te leven met en te strijden tegen de elementen.
Tijdens deze editie van Open Monumentendag staat deze verbondenheid van de mens en de elementen in al haar gedaanten centraal. Meer dan tijdens de voorbije 21 edities zullen dit jaar landschappen en archeologische sites aan bod komen in het programma. Tussen 10 en 18 uur kun je doorlopend op verschillende locaties terecht. Telkens krijg je informatie door een
professionele gids. (...)
In Erembodegem vind je 't Waterkot, een watermolen die vermoedelijk reeds in de 16de eeuw bestond. Het indrukwekkende bovenslagrad met diameter 2,5 meter zorgt voor de aandrijving van de korenmolen en die ook gebruikt kan worden voor electriciteitsopwekking.
Naar jaarlijkse traditie krijg je op de eerste locatie die je bezoekt een mapje waarin je alle informatieteksten die je op andere locaties krijgt kan verzamelen. De monumentenkrant, met het officiële programma, is ook verkrijgbaar bij de dienst Toerisme.
Minister Geert Bourgeois vond de keuze van het programma zo treffend dat hij alvast een exclusief voorbezoek bracht in Aalst. In zijn kielzog bracht hij een cameraploeg van Eén mee. Dit voorproefje is te bekijken op vrijdag 10 september net na het journaal van 19 uur.

DBB, "'t Waterkot klaar voor groene energie", Het Nieuwsblad, 11.09.2010.
Johan Vandenhaute bij het waterrad in de kelder. Hendrik De Rycke
Aalst - 't Waterkot in Erembodegem ziet eruit als een industrieel gebouw, maar in de kelder staat nog steeds een waterrad. Binnenkort maakt het groene stroom.
't Waterkot in de Watermolenstraat dateert al van voor 1418 en werd gebouwd boven samenloop van de Wildebeek en de Bontebeek. In de negentiende eeuw werd er een stoommachine in geplaatst en in 1949 kreeg de molen zijn huidig uitzicht, met drie bouwlagen. Johan Vandenhaute is eigenaar van het gebouw en leidt er zondag zelf de bezoekers rond. ''t Waterkot is al sinds 1874 in het bezit van mijn familie.
Wij hebben het omgevormd tot een mengvoederbedrijf en tot 1985 gingen we nog met een vrachtwagen veevoeder leveren bij de boeren thuis. In 2006 is de molen definitief gestopt met voeder of bloem maken', vertelt hij. Vandenhaute verwacht dat de bezoekers hun ogen zullen opentrekken. 'Het rad van 2,5 meter staat in de kelder. De molen is vanbinnen nog helemaal ingericht, met een pletwalsenstoel, een elevator en een menger. Alles werkt nog.'
Vandenhaute richtte de molen al eens zo in dat hij stroom kon opwekken. 'Hij heeft toen een tijdje elektriciteit geproduceerd, maar de installatie ging stuk. Binnenkort breng ik alles weer in orde. Geld zal ik er nooit mee verdienen, daarvoor zijn de beekjes wat te klein, maar zo kan ik mezelf van groene stroom voorzien.'
In 't Waterkot worden zo'n 300 bezoekers verwacht.
't Waterkot, Watermolenstraat 6, 9320 Erembodegem. Gratis toegang en open vanaf 10 uur.

De Denderbode, 19 juli 1874
Venditie van Huismeubelen. Notaris De Smet (Erembodegem) en De Vuyst (Borsbeke). Op 24 juli 1874 ten verzoeke van de erfgenamen van Jacobus van der Heyden te Erembodegem. Ter Hofstede De Watermolen.

De Denderbode, 28.06.1874
Openbare verkoop van twee graenmolens. Notaris De Smet (Erembodegem) en De Vuyst (Borsbeke). 1. Eenen steenen graenwindmolen te Welle aen de Mergelstraet B 402b, 404c, 405a en 406. 2. Eenen graenwindmolen (sic), bewogen door water en stoom met stoomtuig, gestaen, gedeeltelijk op Erembodegem C 1057a, 1057abis, 1067 en 1067bis en gedeeltelijk op grondgebied van Welle B 50.

Literatuur

Rijksarchief Gent, Abdij Groenenbriel, nr. 115 en 117 (huurcontracten 1633 en 15.04.1785)
Rijksarchief Gent, Scheldedepartement, nr. 5840 (huurcontract 29.09.1793)
De Denderbode, 28 juni 1874
De Denderbode, 19 juli 1874
De Potter F.-Broeckaert J., "Geschiedenis van de gemeente der provincie Oost-Vlaanderen", Gent (1895), reeks V, dl.
Gaublomme V., "Beknopte geschiedenis van Erembodegem", Het Land van Aalst, II, 1950, 6.
P. Bauters & R. Buysse, "De Oostvlaamse watermolens. Inventaris 1980", Gent, 1980 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 11);
P. Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1985 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
"Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Eerste aflevering. De arrondissementen Aalst en Dendermonde", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XIV, 1960, 3 (Gent, 1962);
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 2. Gemeenten D-E", Rotem, Studiekring Ons Molenheem, 1998.
Mola, "Aantal asomwentelingen van Oost-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 51.
De Po"tter F.-Broeckaert J., "Geschiedenis van de gemeente der provincie Oost-Vlaanderen", Gent (1895), reeks V, dl.
Gaublomme V., "Beknopte geschiedenis van Erembodegem", Het Land van Aalst, II, 1950, 6.
http:// aalstwaarisdetijd.forumup.be
Mailbericht Maarten Osstyn, Adegem, 19.03.2014.

Persberichten
Veronique Van Geit, "Open Monumentendag in de stad", in: Het Nieuwsblad, 09.09.2010.
DBB, "'t Waterkot klaar voor groene energie", Het Nieuwsblad, 11.09.2010.


Laatst bijgewerkt: woensdag 12 juli 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens