Molenzorg
Poeke (Aalter), Oost-Vlaanderen
Naam

Artemeersmolen
Hartemeersmolen
Bollaerts molen

Ligging Artemeersstraat 14a
9880 Poeke (Aalter)

oostzijde
grens met Kanegem-Tielt (West-Vlaanderen)
2,3 km ten Z v.d. kerk
kadasterperceel A1146
(thans A1147e)
51° 1' 13.84 N 3° 26' 20.51


toon op kaart
Geo positie 51.020725, 3.440037
Eigenaar Flourpower (Mike Ekelschot, Gent)
Gebouwd 1810-1811
Type Stenen bergmolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Vroeger ook oliemolen. Verhoogde en gewitte romp
Gevlucht/Rad Stalen gelaste roeden, 23 meter
Inrichting 1 Engels en 1 Frans steenkoppel, 2 haverpletters, bloembuil, 2 mengketels, elektrische maalstoel en breker, stofafzuiging (cyclon). Stationaire dieselmotor (Dorman, niet aangesloten)
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
11.09.1986
Molenaar Mike Ekelschot
Openingstijden Molen zelf: enkel op molen- en monumentendagen. Meelverkoop: dinsdag (10-13 u & 13u30-16 uur) en zaterdag (10-13 uur & 14-17 uur) en op afspraak, tel. 0498 604740 (Mike Ekelschot)
Verwijzing


 

 

 

 

 

 

 

Internet bron

Artemeersmolen
Hartemeersmolen
Bollaerts molen

<p>Artemeersmolen<br />Hartemeersmolen<br />Bollaerts molen</p>

Foto: Harmannus Noot  

Beschrijving / geschiedenis

De Artemeersmolen is een stenen korenwindmolen (destijds ook oliemolen), type bergmolen, aan de oostzijde van de Artemeersstraat (nr. 14a), op de grens met Kanegem (Tielt, West-Vlaanderen). Naar één van de laatste beroepsmolenaars werd hij destijds ook "Bollaerts molen" genoemd.

De molen werd in 1810, vermoedelijk door molenmaker Karel Wybo, opgetrokken als opvolger van de vroeger nabij gelegen houten Eekhoutmolen te Kanegem. Bouwheer was François Van De Weghe uit Poeke. De molen had in het begin de gemengde bestemming van olie slaan en graan malen.

We zien hem aangeduid in de Atlas der Buurtwegen (ca. 1844) met het rond grondvlak van een stenen molen, op de topografische kaart van Vandermaelen (ca. 1850) en op de kadastrale kaart van P.C. Popp (ca. 1850) onder de benaming "Stenen molen".

Uit het proces-verbaal van afpaling van de gemeente Poeke uit 1812:
"il existe deux moulins qui sont de même qualité et forment une seule classe. L'un appartient à Jean Van de Voorde, construit depuis longtemps, l'autre à François Van de Weghe, construit en 1810 et 1811. J'estime qu'ils peuvent être évalués chacun à 270 francs, produit brut, déduction du tiers pour réparations et entrtien, reste en produit net 180.00."

Opeenvolgende eigenaars:
- 1810, oprichting: Van de Weghe François, Poeke
- voor 1834, eigenaar: Landuyt-Hautterman (Wautermans) Karel, landbouwer te Poeke
- voor 1866, erfenis: de weduwe Caroline Hautterman (overlijden van Karel Landuyt)
- 13.11.1876, erfenis: de kinderen en de kleinkinderen (overlijden van de weduwe Caroline Hautterman)
- 11.07.1877, verkoop: a) Delmeire Alfons Clement, olieslager te Kanegem, b) Delmeire Louis, c) Delmeire Edouard en d) Delmeire Constance (notaris Goeminne)
- 08.03.1893, erfenis: a) Delmeire Louis, molenaar te Kanegem, b) Delmeire Edouard, te Kanegem en c) Delmeire Constancia (overlijden van Alfons Clement Delmeire)
- 08.01.1898, deling: Delmeire Constantia, molenarin te Poeke (die later huwt en naar Poesele verhuist) (notaris De Visscher)
- 26.10.1919, erfenis: de erfgenamen: a) Delmeire Marie, eigenares te Deinze, b) Delmeire Jozef, geneesheer te Deinze en c) Delmeire Germaine, te Gent (overlijden van Constantia Delmeire)
- 24.08.1928, verkoop: Delmeire Marie, zonder beroep te Zulte (notaris De Visscher)
- later, eigenaar: Van der Schueren-Delmeire Jozef Gerard Antoine, geneesheer te Zulte
- 04.11.1974, erfenis: de weduwe Delmeire (overlijden van Jozef Gerard Van der Schueren)
- 27.11.1977, gift: Goeminne-Van der Schueren Luc, geneeslheer te Zulte (notaris Van de Weghe)
- 12.08.1987, maatschappij: Vennootschap Silogos Beheer (notaris Pauwels - windmolen A1147e)
- 2014, verkoop: Flourpower (Ekelschot Mike, Gent)

Omstreeks 1830 was Karel Landuyt-Wautermans eigenaar, opgevolgd voor 1866 door zijn weduwe. In 1877 kwam de molen in het bezit van olieslager Alfons-Clement Delmeire uit Kanegem en door erfrecht bleef hij in handen van deze familie. Enkele van de molenaars waren Karel Landuyt, Kamiel en Clement Delmeire-De Sutter, Sander Van Paemel, E. & Cyriel Meirhaeghe (1891-1980) tot 1931, Maurice Bollaert (vanaf 1931) en Roger Van Poucke (+2001).

Op 1 maart 1886 werd  de 27-jarige molenaarsknecht Ivo Van de Walle meegesleurd door de pletstenen terwijl hij lijnkoeken maalde. Op 10 maart werd zijn arm afgezet en drie dagen later overleed hij in de hevigste pijnen (zie bijlage).

De konische kuip werd in 1882 een meter hoger cilindrish gemetseld door Adolf De Neve. Zo kon de molen meer wind vangen. Tevens werd toen de begane grond 1.20m verdiept om plaats te maken voor de oliemolen en slagbank. 2m80 boven de nieuwe vloer op de begane grond werd de huidige maalzolder aangebracht. Eén van de oude deuropeningen werd als lagerpunt van de wentelas in gebruik genomen, de andere deur dichtgemetst. Op de hoogte van de nieuwe maalzolder werden twee nieuwe deuren en een raam in de stenen molenromp gekapt. De molenwal werd toen eveneens met ongeveer een meter aangeaard.

Het oliewerk werd rond 1914 verwijderd. De kollergang werd ter plaatse ingegraven. De helft van de oorspronkelijke tuimelas van de olieslagerij dient, sinds het uitbreken van de oliemolen, als steun voor de maalzolder. Deze tuimel- of wentelas was voorzien van twee heven voor het tillen van de heien (zoals dat meer in de streek voorkwam).

In oktober 1918 kreeg de molen het zwaar te verduren toen terugtrekkende Duitse troepen hem zwaar beschadigden.

In het kroonwiel staat het jaartal 1846 ingesneden en de naam van de molenmaker: Karel Wibo.
Ook in het luiwiel kerfde Karel Wibo zijn naam.

Maurice Bollaert, molenaar sinds 1931, liet de maalderij en de koekbreker aandrijven met een dieselmotor van 15 pk, zodat bij windstilte het werk kon verder gaan.
Gedurende de oorlog 1940-1945 moest de molen noodgedwongen rusten.
In 1946, toen de toestand weer normaal was, werd de bestaande motor vervangen door een motor van 24 pk.

In augustus 1952 draaide de molen voor het laatst. De kinderen van de molenaar voelden er niets voor het werk van vader voort te zetten en brachten de wieken tot rust.
Er werd met kar en paard geketst bij de Delmeires en bij Meirhaeghes. Ketsen was het gebruik de graanzakken of klutsen op te halen bij de landbouwer en het meel terug te brengen.
Op de Aertemeersmolen werden geen mulderstekens gebruikt om het zakgewicht aan te duiden. Dit waren speciale tekens die alleen door de mulder konden gelezen worden.
De mulders in Poeke gebruikten de gewone cijfers. 

Na jarenlang verval, liet eigenaar Dr. Luc Goeminne uit Zulte (thans Astene-Deinze) de molen in 1975-1977 maalvaardig herstellen door de molenbouwers Herman en Guido Peel uit Gistel. Jammer genoeg werd hierbij werd de Ruston-dieselmotor die in een belendend lokaal lag, verwijderd en als schroot verkocht. Een korte periode werd de molen als restaurant en later als privé-woning ingericht. 

De molen werd na de restauratie vrijwillig bemalen door oud-beroepsmolenaar Roger Van Poucke (overleden in 2001) en tot 2014 door Rudy en zoon Ruud De Keukelaere.

Tijdens een krachtige zuidwestenwind in oktober 1997 waren Roger Van Poucke uit Bellem en eigenaar Luc Goeminne uit Zulte (later Astene) lustig aan het malen. Het wiekenkruis haalde hierbij af en toe snelheden van 120 km per minuut! Tijdens een heftige rukwind gebeurde het plots... Heel de molenkap werd iets opgetild en naar achter verschoven tot over de Engelse ijzeren rolring. Door de iets te geringe  hoogte van de flensranden van de ijzeren rollen, was dit ongeval vroeger al driemaal gebeurd!
De lange houten staande as (koningsspil) draaide krakend tot tegen de zolderbalken. De molen vertraagde wat en werd snel stilgelegd.
Er was gelukkig geen breuk aan de kammen van het vangwiel en kroonwiel ontstaan. Door molenbouwer Roland Wieme uit Deinze werd nadien de zetelstructuur opnieuw hersteld, met zware verstelbare korte (schuine) steekbanden tussen de zetel en de daklijsten. De zware molenkap steunt nu gedeeltelijk op de zetel met zijn ijzeren maan (nog steeds intact aanwezig sinds 1890!).
Tijdens het malen met sterke wind schudt de kap veel minder en wat opvallend is, het kruien gebeurt opvallend soepel en licht. Of hoe dat onze typsiche Vlaamse zetelkappen hun  nut kunne bewijzen...

Bij ministerieel besluit van 1985 werden de molen en de omgeving, omwille van hun historische en de industrieel-archeologische waarde, beschermd. In 2002-2003 maakte de molen ruim 200.000 asomwentelingen: het hoogste aantal van de Vlaamse windmolens.

Molenmaker (huidig eigenaar-beroepsmolenaar) Mike Ekelschot uit Sint-Maria-Aalter (thans uit Poeke) vernieuwde in 2009 de wiggen in de askop. In 2010 werden het hekwerk en de windplanken van de roeden vernieuwd door 't Gebinte Molenbouw uit Erpe-Mere (onderaannemer: molenmaker Dirk Peusens uit Merelbeke).

Eigenaar Silogos Beheer nv uit Kruishoutem (Luc Goeminne, Astene) verkocht de molen in 2014 aan Flourpower (Mike Ekelschot) uit Gent-thans Poeke (sleutels ter beschikking op  7 oktober 2014). Voorheen was hij beroepsmolenaar op de Pietendriesmolen te Knesselare. Ook de Artemeersmolen nam hij opnieuw professioneel in bedrijf als bakkersmolen. Ondertussen is de molen dan ook uitgebreid met twee centrifugaalzeven (voor 'witte' bloem), twee mengketels, breekwals, een blower en dubbele elevator voor meel- en graantransport, vijzels, wegers, silo's, stofafzuiging, .. om aan de eisen van de klanten te voldoen.

Meelverkoop voor particulieren zijn op dinsdag (10-13 u & 13u30-16 uur) en zaterdag (10-13 uur & 14-17 uur), molen- en monumentendagen en op afspraak, tel. 0498 604740. Gesloten op woensdag en zondag (behalve op molen- en monumentendagen).

Vanwege de bedrijfsmatige activiteiten is onze molen enkel onder begeleiding te bezoeken op onderstaande dagen en in beperkte mate in groep na afspraak. 
Vlaamse Molendag, zondag 28/05/2017 
Open Monumentendag, zondag 10/09/2017 
Oost-Vlaamse Molendag, zondag 01/10/2017

De Artemeersmolen kreeg in februari 2017 nieuwe spruiten en schoren, vervaardigd en geplaatst door Boers & Peusens bvba uit Merelbeke. Ook een deel van het vanegespan met de beplanking werd vervangen. De molennas werd gesteefeld (nieuw vulhout en bijna 10 cm hoger aan de askopzijde). De koppen van de daklijsten zijn ingekort en opgegoten met epoxy. Hiermee werd definitief afscheid genomen van het balkon uit de jaren 1975. De kammen van de noordelijke steen zijn vervangen. De kruibok is geheel vernieuwd en gecentreerd (stond uit het lood vanwege de scheluwe staartbalk). Tijdens deze gedwongen stilstand, controleerde molenaar Mike Ekelschot de lagers van het steenkoppel aan de zuidzijde.

Technische aspecten:
- Stalen gelaste roeden (fabr. Peel, Gistel), lengte 23 meter
- De kap draait op een gecombineerd Engels- en zetelkruiwerk (het eerste heeft opvallend smalle flenzen)
- Inrichting:
2 steenkoppels: 1 Engels een 1 Frans steen (met Bigbags als voorrraadbunkers)
(vroeger waren er vier steenkoppels)
2 haverpletters
2 bloembuilen/centrifugaalsichters ( fabr. Kemutec-Kek en Powtec Gardner)
2 mengketels (LEY-snelmengers met een inhoud van resp. 1000kg en 750kg)
1 voormenger (25kg)
elektrische maalstoel
elektrische breeksteen
stofafzuiging (cycloon)
dubbele elevator (fabr. Baumgartner)
blaasleiding met cycloon (fabr. LEY)
Stationaire dieselmotor (fabr. Dorman, niet aangesloten)

Overbrenging:
bovenwiel: 64 kammen
bonkelaar (boven koning): 35 kammen
spoorwiel: 49 kammen
schijfloop steen (zuid): 22 spillen
schijfloop steen (noord): 19 kammen
sterwiel op koning (motor/haverpletter): 19 kammen
sterwiel op aandrijfas (motor/haverpletter): 14 kammen

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>Artemeersmolen<br />Hartemeersmolen<br />Bollaerts molen</p>

Foto: (c) Flourpower, 2015

<p>Artemeersmolen<br />Hartemeersmolen<br />Bollaerts molen</p>

Foto: (c) Flourpower, 2015

<p>Artemeersmolen<br />Hartemeersmolen<br />Bollaerts molen</p>

Het zetelkruiwerk. Foto: Harmannus Noot, 12.10.2008

<p>Artemeersmolen<br />Hartemeersmolen<br />Bollaerts molen</p>

Foto: Ronny Van Landschoot, 2005

<p>Artemeersmolen<br />Hartemeersmolen<br />Bollaerts molen</p>

Foto: Ronny Van Landschoot, 2005

Literatuur

Lieven Denewet, "Rapport. Dertig jaar molenzorg in het Tieltse Molenland", in: Molenecho's, XXXI, 2003, nr. 1, p. 120-145;
L. Goeminne, "De Hartemeersmolen van Poeke opnieuw een zetelmolen", in: Molenecho's, XXVI, 1998, nr. 1, p.22;
L. Goeminne, "In memoriam molenaar Roger Van Poucke", in: Molenecho's, XXIX, 2001, p. 117.
L. Goeminne, "De geschiedenis van de Artemeersmolen van Poeke (1846)", in: Molenecho's, IV, 1976, p. 53;
L. Goeminne, "De Hartemeersmolen van Poeke", Molenecho's, XXXI, 2003, 1, p. 1.
E. D(e) K(inderen), "De Artemeersmolen en zijn molenaar Roger Vanpoucke", in: De Belgische Molenaar, LXXI, 1976, p. 250-251;
L. Goeminne, "De Hartemeersmolen te Poeke", in: Kunst- en Oudheidkundige Kring van Deinze, Jaarboek 1977, p. 63-87;
(L. Goeminne), "In memoriam (Cyriel Meirhaeghe)", Molenecho's, IX, 1981, p. 2.
L. Goeminne, "De geschiedenis van de Hartemeersmolen van Poeke (1810)", in: De Roede van Tielt, Driemaandelijks heemkundig tijdschrift, Tielt, jg. 7, 1976, p. 57-58, ill.;
Luc Goeminne, "De Hartemeersmolen te Poeke opnieuw een zetelmolen", Molenecho's, XXVI, 1998, 1, p. 22.
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985;
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. De arrondissementen Eeklo en Gent, in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XV, 1961, 2 (Gent, 1962);
Luc Bouckhuyt, "Ruud De Keukelaere (15) uit Aarsele: de jongste molenaar van ons land", in: Mededelingenblad Werkgroep West-Vlaamse Molens, XIX, 2003, nr. 2, p. 77;
Paul Vandepitte & Jaak Billiet, "Tielt en de Molenlandroute: een historisch-toeristische verkenning", Tielt, De Roede van Tielt, 1973, 136 p., ill.
H. Holemans, Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 6. Gemeenten O-R, Opwijk, 2006, p. 49-50.
Aloïs Janssens, "De Aertemeersmolen te Poeke", Berichtenblad van de heemkundige kring Het Land van Nevele, V, 1974, 4 (dec.), p. 148-151.
Mola, "Aantal asomwentelingen van Oost-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 51.
Mike Ekelschot, "De Artemeersmolen, een uniek molenaarsbedrijf 2014", in: www. worldofcrowdfunding.com/de-artemeersmolen-een-uniek-molenaarsbedrijf-2014 (juli 2014)

Persberichten
Joeri Seymortier, "Poeke vandaag. Mike Ekelschot (34) maalt elke dag graan in 200 jaar oude molen. Artemeers heeft weer molenaar", Het Laatste Nieuws, 19.03.2015.
Erwin Mynsberghe, "Weer bakkersbloem in 'De Artemeersmolen'", Het Nieuwsblad, 19.03.2015.
Erwin Mynsberghe, "Subsidie voor renovatie van Artemeersmolen", Het Nieuwsblad, 19.05.2015.
Joeri Seymortier, "Poeke. 30.000 euro subsidie voor één van weinige beroepsmolenaars in België. "Artemeersmolen wordt gerestaureerd", Het Laatste Nieuws, 16.05.2015.

Mededelingen
Mike Ekelschot, Poeke, eigenaar-beroepsmolenaar, 10.04.2016, 11.06.2016, 17.06.2016, 02.04.2017 (over de technischa aspecten)
Geert Denys, vrijwillig molenaar op de Poelbergmolen, Kanegem
Roger Van Poucke (+), gewezen beroepsmolenaar, Bellem
Luc Goeminne, oud-eigenaar, Astene
De Keukelaere Rudy, vrijwillig molenaar
De Keukelaere Ruud, vrijwillig molenaar
Denewet Aloïs (+), gewezen beroepsmolenaar op de nabije Mevrouwmolen van Kanegem


Laatst bijgewerkt: donderdag 6 april 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens