Beschrijving / geschiedenis

Op de grens tussen Poeke en Kanegem staat de Artemeersmolen. Hij is een ronde, stenen korenwindmolen die in 1810 gebouwd werd op een opgeworpen molenberg. Typisch voor dit soort molens is het ontbreken van een gaanderij rondom. De wieken worden opgezeild.

De molen werd in 1810, vermoedelijk door Karel Wibo, opgetrokken als opvolger van de vroeger nabij gelegen houten Eekhoutmolen te Kanegem. De eerste eigenaar was François Van De Weghe uit Poeke. Omstreeks 1840 was Karel Landuyt-Wautermans eigenaar, opgevolgd door zijn weduwe in 1877. Het jaar daarop kwam de molen in het bezit van olieslager Fons-Clement Delmeire uit Kanegem en door erfrecht bleef hij in handen van deze familie. Enkele van de molenaars waren Karel Landuyt, Kamiel en Clement Delmeire-De Sutter, Sander Van Paemel en Roger Van Poucke.

De molen had in het begin de gemengde bestemming van olie slaan en graan malen. De konische kuip werd in 1882 een meter hoger cilindrisch gemetseld. Het oliewerk werd rond 1914 verwijderd. De kollergang werd ter plaatse ingegraven. De tuimelas van de olieslagerij dient thans als steun voor de meelzolder.deed destijds dienst als graan- en oliemolen.

In oktober 1918 kreeg hij het zwaar te verdruren toen terugtrekkende Duitse troepen hem zwaar beschadigd.

Na jarenlang verval, liet de huidige eigenaar Dr. Luc Goeminne uit Zulte de molen in 1975-'77 maalvaardig herstellen door de molenbouwers Peel uit Gistel. Hierbij werd de Ruston-dieselmotor die in een belendend lokaal lag, verwijderd en als schroot verkocht. Een korte periode werd de molen eerst als restaurant en daarna als privé-woning geweest. 

De molen werd na de restauratie vrijwillig bemalen door oud-beroepsmolenaar Roger Van Poucke en thans door Rudy en zoon Ruud De Keukelaere. Nu wordt nog graan gemalen met een Engels en Frans steenkoppel. Er is ook nog een haverpletter en een graankuiser. De kap draait op een Engels kruiwerk. Het stalen gelaste gevlucht heeft een lengte van 23 meter.

Bij ministerieel besluit van 1985 werden de molen en de omgeving, omwille van hun historische en de industrieel-archeologische waarde, beschermd. In 2002-2003 maakte de molen ruim 200.000 asomwentelingen: het hoogste aantal van de Vlaamse windmolens! De molen is op vele zondagnamiddagen in werking. Info: tel. 09 388 86 48 (Luc Goeminne) of gsm 0472/943593 (R. De Keukelaere).

Molenmaker Mike Ekelschot uit Sint-Maria-Aalter vernieuwde in 2009 de wiggen in de askop. In 2010 werden het hekwerk en de windplanken van de roeden vernieuwd door 't Gebinte Molenbouw uit Erpe-Mere.

Lieven Denewet
 

Foto: Rita Vandepapeliere, 2008

Het zetelkruiwerk. Foto: Harmannus Noot, 12.10.2008

Foto: Ronny Van Landschoot, 2005

Foto: Ronny Van Landschoot, 2005

Bijlagen

BIJLAGE. Jaarlijks aantal asomwentelingen:

1997: 82941
1998; 119706
1999: 109204
2000: 108056
2001: 119929
2002: 199232
2003: 220252
2004: 133419
2005: 69137
2006: 74901
2007: 69105
2009: 24459

------------------------------------------------

Artemeers Mill in Poeke

Artemeers Mill is a round stone tower mill. It was built in 1810 probably by Karel Wibo. It was the successor of the nearby Eekhout Mill in the town of Kanegem. Its first owner was Francois Van De Weghe from Poeke. Karel Landuyt-Wautermans became its owner around 1840 and he was succeeded by his widow in 1877.

A year later the mill became the property of Fons Clement-Delmeire, an oil-presser from Kanegem and from then on it was passed on from one generation to the next. Its proud owner is now Dr. Luc Goeminne from Zulte, who knows a thing or two about milling and windmills in general. Some of the previous millers were Karel Landuyt, Kamiel and Clement Delmeire, De Sutter, Sander Van Paemel and Roger Van Poucke.

In 1882 the tower was heightened by a meter and the actual West-Flemish type cap was put on.

The mill was originally a grain and oil mill. The oil equipment was removed in 1914. In October 1918 the mill was badly damaged by the retreating German army. Until 1975 on the ground floor there was a Ruston Diesel engine that powered the milling equipment. That was then sold for scrap. The mill served for a little while as a restaurant and as a private home.

It has been carefully restored by the Peel brothers from Gistel in 1975-76 and most of the original equipment is still here and since 1977 it is once again in good working order. The mill was then worked by Roger Van Poucke who had spent a lifetime as a professional miller. There are two pairs of millstones.

The cap turns on what's called a live curb. That means the cap is carried on rollers on a circular track on top of the tower (a bit like on wheels on a railway track). The cap of the Artemeers Mill turns on 24 cast iron rollers and young Ruud De Keukelaere who showed me around had no trouble turning it even though it weighs about 13 tons. He already had a miller's certificate in the pocket when he was only 16 and now he is a fully certified miller like his dad who is now responsible for this marvelous mill.

Since 1985 the mill and its surroundings are protected as a monument. The mill is open every Sunday and every other Sunday some grain is milled and the flour is then sold to the public.

Literatuur

Lieven Denewet, "Rapport. Dertig jaar molenzorg in het Tieltse Molenland", in: Molenecho's, XXXI, 2003, nr. 1, p. 120-145;
L. Goeminne, "De Hartemeersmolen van Poeke opnieuw een zetelmolen", in: Molenecho's, XXVI, 1998, nr. 1, p.22;
L. Goeminne, "In memoriam molenaar Roger Van Poucke", in: Molenecho's, XXIX, 2001, p. 117;
L. Goeminne, "De geschiedenis van de Artemeersmolen van Poeke (1846)", in: Molenecho's, IV, 1976, p. 53;
L. Goeminne, "De Hartemeersmolen van Poeke", Molenecho's, XXXI, 2003, 1, p. 1.
E. D(e) K(inderen), "De Artemeersmolen en zijn molenaar Roger Vanpoucke", in: De Belgische Molenaar, LXXI, 1976, p. 250-251;
L. Goeminne, "De Hartemeersmolen te Poeke", in: Kunst- en Oudheidkundige Kring van Deinze, Jaarboek 1977, p. 63-87;
L. Goeminne, "De geschiedenis van de Hartemeersmolen van Poeke (1810)", in: De Roede van Tielt, Driemaandelijks heemkundig tijdschrift, Tielt, jg. 7, 1976, p. 57-58, ill.;
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985;
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
"Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. De arrondissementen Eeklo en Gent", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XV, 1961, 2 (Gent, 1962);
Luc Bouckhuyt, "Ruud De Keukelaere (15) uit Aarsele: de jongste molenaar van ons land", in: Mededelingenblad Werkgroep West-Vlaamse Molens, XIX, 2003, nr. 2, p. 77;
Paul Vandepitte & Jaak Billiet, "Tielt en de Molenlandroute: een historisch-toeristische verkenning", Tielt, De Roede van Tielt, 1973, 136 p., ill.
H. Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 6. Gemeenten O-R", Opwijk, 2006. 
Aloïs Janssens, "De Aertemeersmolen te Poeke", Land van Nevele, IV, 1974, p. 148-151.