Beschrijving / geschiedenis

"Molen te Rullegem" is een staakmolen op molenwal in de Molenstraat, op 1 km ten zuidoosten van de kerk te Herzele. De huidige molen dateert waarschijnlijk van rond 1750, maar uit kerkelijke bron blijkt echter dat op dezelfde heuvel reeds veel vroeger een windmolen heeft gedraaid: alleszins vanaf 1424, wellicht nog eerder.

Op de zgn. Ferrariskaart (ca. 1775) staat de molen aangegeven als "Moulin d'Herzele" met een zeer opvallende molenberg!

Zowel de huidige als de verdwenen windmolen is haast ononderbroken adellijk bezit geweest. Van begin 16de tot begin 19de eeuw was de molen eigendom van de Heer van Herzele, later van baron van de Woestijne. In 1906 komt de windmolen in bezit van graaf du Parc Locmaria. Tot eind 18de eeuw was de molen Te Rullegem een banmolen. Toen waren de inwoners van de heerlijkheid Herzele verplicht om hun graan op de molen van de heer te laten malen, op straffe van boeten en verbeurten. De molenaar mocht in die tijd een deel van het gemalen product afhouden, een praktijk waaraan hij zijn kwalijke reputatie dankt.

De molen werd op 28 mei 1962 beschermd als monument. In 1966 werd hij hersteld. Aan het draaiende werk werd toen evenwel onvoldoende aandacht besteed. Voor 1966 had de molen een buik op de windweeg, ten behoeve van een derde steenkoppel, maar dit werd toen verwijderd. Het geklinknageld gevlucht werd toen vervangen door een houten gevlucht van slechts 22 meter lang.
Na een wiekbreuk op 9 september 1990 kwamen er gelaste stalen roeden van 23,10 meter.  De Vlaamse Gemeenschap, de provincie en de gemeente subsidieerden gezamenlijk 90 % in de totale kostprijs van 1.100.000 frank.
In 2002 werd een nieuwe ingrijpende restauratie uitgevoerd voor bijna 100.000 euro: nieuwe steenbalk, nieuwe kruisplaat (N-Z), maalvaardig maken van de achtermolen (molenstenen en nieuw rondsel), heropmetselen van de teerlingen en schilderwerken.
Eigenaar/vrijwillige molenaar Alain Goublomme en Johny De Pelseneer stellen de molen regelmatig op zondag in werking.

Foto: Rob Simons, Sint-Huibrechts-Lille

Foto: Harmannus Noot, 13.10.2008

Foto: Harmannus Noot, 13.10.2008

Oude prentkaart. (Coll. Gaston De Clippel).

Bijlagen

Jaarlijks aantal asomwentelingen:

1997: 18168
1998: 18447
1999: 19050
2000: 18182
2001: 18258
2002: 6908
2003: 26990
2004: 73014
2005: 23580
2006: 54758
2007: 53130
2009: 20184

Persbericht. "Alain Goublomme schrijft twee molenboeken", in: www.regiozottegem.be, 24.09.2008.
Alain Goublomme uit Sint-Kornelis-Horebeke, en molenaar op de molen te Rullegem in Herzele, werkt aan twee boeken over molens. De boeken worden op 30 november voorgesteld in Oudenaarde.
Er bestaan veel molenboeken in Vlaanderen en Nederland maar Alain ziet het eerder als een fotoalbum, een kijkboek voor de leek om 's avonds voor de haard open te slaan en in te bladeren. Er staan meer dan duizend foto's in van zowel water- als windmolens. Met dat foto-album bedoelt Alain Goublomme het eerste boek. Het is een historische beeldverhaal in vijf hoofdstukken.
Het toont oude foto's van molens en molenaarsportretten.
Boek 2 is iets helemaal anders. Daarin staan alleen maar nieuwe foto's en sfeerbeelden. Het zijn kunstfoto's die genomen werden door Philip Minnaert uit Oudenaarde en Mireille Verschuere uit Sint-Blasius-Boekel.
De boeken tellen elk 192 bladzijden en kosten samen 59,90 euro.
Info: alain@goublomme.telenet.be Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken of telefoon 055/45.57.73.

Herman Laneau, "'Vlaanderen moet zijn molens blijven koesteren'. Alain Goublomme schrijft standaardwerk over windmolens", in: Het Nieuwsblad, 03.01.2009.
HERZELE - 'Molenland Vlaanderen', een luxueus uitgegeven tweeluik over ons molenpatrimonium, ligt sinds kort in de rekken. De man achter het standaardwerk is Herzelenaar Alain Goublomme. 'Uit liefde voor de molens.'
Alain Goublomme is vertaler van beroep, maar hij is vooral gepassioneerd door windmolens. Alain is zelf molenaar, leidt nieuwe molenaars op én is voorzitter van de vzw Levende Molens Oost-Vlaanderen. Het stond dan ook in de sterren geschreven dat hij ooit een boek zou schrijven over molens.
'Het is geen commercieel project. Ik deed het uit liefde voor de molens en ik ben al blij als we uit de kosten komen. Ik vond gewoon dat er nood was aan een werk over ons rijk Vlaams patrimonium aan wind- en watermolens.'
Momenteel heeft Vlaanderen niet minder dan 250 maalvaardige molens. 'Niet Nederland - zoals vaak gedacht wordt - maar wel Vlaanderen is de wieg van de wind- en watermolens. Ze werden eerst hier gebouwd. Later verschenen ze pas bij onze noorderburen.'
Alains overgrootvader, Octaaf De Raeve, was de laatste molenaar van de Molen in Rullegem, de imposante staakmolen in de Molenstraat. 'Als kind was ik geboeid door die indrukwekkende molens. Ik kocht de molen in 1986 en werd zelf molenaar. Sindsdien dompelde ik me er helemaal in onder.'
Het project 'Molenland Vlaanderen' is een dubbel boek. Het eerste boek is gevuld met opnames uit de markantste periodes van de Vlaamse molengeschiedenis. 'Die beginnen in de laatste economische bloeitijd van de molen, gelukkig voor mij een tijdperk waarin de eerste fotografen ook al oog hadden voor landschappen waarin molens een belangrijke en vaak romantische rol speelden. Er is ook speciale aandacht voor het lot van de molens tijdens WO I.'
Het tweede boek bevat vooral fotografische impressies rond molens: sfeerbeelden van ros-, water- en windmolens en van nog actieve molenaars. De foto's zijn van Philippe Minnaert uit Ouwegem - die fotografeerde ook voor de boeken 'De Vlaamse Ardennen' en 'Beeldig Oudenaarde' - en van Mireille Verschuere.
Het voorwoord van het boek werd geschreven door zanger Willem Vermandere, die zelf eigenaar is van een oude poldermolen. Bij de samenstelling van het boek kreeg Alain de medewerking van vier andere molinologen: John Verpaalen, Paul Bauters, Walter van den Branden en Lieven Denewet.
'Ik ben verheugd dat Vlaanderen zijn molenerfgoed blijft koesteren. Een recent bewijs daarvan is de heropbouw van Buyses molen in Sint-Antelinks. Een duur, maar lovenswaardig project.'
'Molenland Vlaanderen' een rijk geïllustreerd tweeluik in luxueus foedraal. Kostprijs 65 euro (eventuele verzendingskosten: 7,5 euro). Te bestellen bij Alain Goublomme, Ommegangstraat 17, 9667 Horebeke, 055-45.57.73 of alain.goublomme@telenet.be

HLS, "Molenboek in de maak", in: Het Nieuwsblad, 18.03.2009.
HERZELE - Het gemeentebestuur van Herzele plant de uitgave van een nieuw boek over zijn molens. Van de 14 die er ooit waren, blijven er twee maalvaardige over. Een derde, Buyses' molen in Sint-Antelinks, is in heropbouw. Georges Souffreau en molenaar Alain Gaublomme bereiden het nieuwe boek voor. (hls)

Literatuur

A. Goublomme, "De staakmolen van Herzele kreeg nieuwe gelaste stalen roeden", in: Molenecho's, XIX, 1991, p. 183-185;
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985;
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
E. D(e) K(inderen), "10 jaar molenfeest te Herzele", in: De Belgische Molenaar, LXX, 1975, p. 227-231;
(L. Smet), "Herzele. Tien jaar molenfeesten", in: Molenecho's, III, 1975, p. 58-59;
J. Van Overstraeten, "De molen van Herzele hersteld", in: De Autotoerist, XIX, 1966, p. 776;
A. Van Stappen, "De molen te Rullegem te Herzele", in: Natuur- en Stedenschoon, Antwerpen, 63, 1994, nr. 4, blz. 34-35, ill.;
"Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Eerste aflevering. De arrondissementen Aalst en Dendermonde", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XIV, 1960, 3 (Gent, 1962);
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 3. Gemeenten G-H-I", Rotem, Studiekring Ons Molenheem, 2000;
"Monumentenzorg: ieders zorg. As: watermolen. - Herzele: de 'Te Rullegem'-molen. - Maarkedal: de Romansmolen. - OverpeSeven lt: De smolen. - Stene: de windmolen", in: "Ons Molenheem", Kinrooi, 1989, 19-25, ill.;
J. B., "Oostvlaams Molennieuws [Molen 'Te Rullegem te Herzele; 'Tissenhovemolen' te Mater; 'Zwadderkotmolen' te Mater; Watermolen 'Ter Biest', te Nederzwalm", in: Levende Molens, jg. 9 (1987), nr. 7, p. 50-51, ill.;
Alain Gaublomme, "Op molenbezoek in Herzele", in: Levende Molens, jg. 7 (1985), nr. 8, p. 62-64.
"Alain Goublomme schrijft twee molenboeken", in: www.regiozottegem.be, 24.09.2008.
Herman Laneau, "'Vlaanderen moet zijn molens blijven koesteren'. Alain Goublomme schrijft standaardwerk over windmolens", in: Het Nieuwsblad, 03.01.2009.
HLS, "Molenboek in de maak", in: Het Nieuwsblad, 18.03.2009.
Info Bastiaan Notebaert, 05.02.2009.