Beschrijving / geschiedenis

Aan de basis van de bouw van deze stenen stellingmolen ligt een geschil die rond 1830 was gerezen tussen de bouwheer (Petrus Fauconnier) en baron Maelcamp de Landeghem, eigenaar van de nabijgelegen Watermolen (zie aldaar). Petrus Fauconnier was de pachter van deze watermolen, maar besloot wegens het conflict zelf een molen te laten bouwen. Hij zag zijn droom evenwel niet meer in vervulling gaan. Immers, hij overleed op 6 november 1831 te Oordegem, slechts 48 jaar oud. De molen zou er evenwel toch komen! De aanvraag werd gedaan door zijn weduwe, Maria Amalia De Boever. Op 1 juni 1844 werd de bouwvergunning verleend en eind 1845 was de molen klaar. Vanaf het begin was er de dubbele functie van olie- en korenmolen.

Na herhaalde eigendomsoverdrachten werd de molen in 1953 geschonken aan de vzw "Les amis de la Commission Royale de Monuments et des Sites". Deze vereniging was destijds ook eigenares van de nog bestaande Kalfmolen te Knokke en de Stenen Molen te Zwevegem. De molen, langsheen de verbindingsweg Gent-Aalst, werd uitwendig hersteld.

In 1973 werd de Provincie Oost-Vlaanderen de eigenaar. Vlak voor de restauratie zou beginnen, brandde de molen nagenoeg volledig uit op 16 mei 1976. Op de askop en een paar balken na, ging de hele inhoud verloren. Alles wees er op dat het kwaadwillige brandstichting was. De daders werden niet gevonden. Nadien volgde toch een grondige restauratie met een geheel nieuw binnenwerk. Het werk werd uitgevoerd door de firma Cottenier uit Aalbeke. Op 29 juni 1984 werd de molen officieel ingehuldigd.

De restauratiewerken van de jaren 1980 gaven echter, op technisch vlak, aanleiding tot heel wat kritiek. Zo onder andere: te kleine kap met te geringe dakoversteek, gebrekkig functionerende kruilier, conische rollen in de paternoster, terwijl de liggende en gaande ringen niet afgevlakt zijn, onregelmatige druk van de kap tegen de staande ring, een gehavend gevlucht wegens inkorting omdat het tegen de stelling sleepte, gebrekkig paswerk onder de molenstenen, een galg die niet gebruikt kan worden wegens een te lage lastarm (voorheen was er een steentrommel, maar dat wist men blijkbaar niet), een onbetrouwbare lui, slechte bussen in de steengaten, gebrekkige wigging van de wielen, slechte steek en kammen, geen luiken voor het uittrekken van de staakijzers, enz.

Beetje bij beetje werden deze mankementen weggewerkt en kan de molen thans effectief als "maalvaardig" worden beschouwd. Molenaars zijn: Jan Bauwens (sinds 1992), Guido De Corte (sinds 1984), Vincent Fockedey en andere medewerkers van MOLA (Provinciaal Molencentrum te Wachtebeke).

De molen is uitgerust met een stalen, gelast wiekenkruis, twee natuursteenkoppels en een kunststeenkoppel. De kap kruit op een paternosterring.

Foto: Robert Van Ryckeghem

Foto: Robert Van Ryckeghem

De brand van 1976 (foto De Standaard, 17 mei 1976)

Kort voor de brand van 1976. Foto: coll. R. Van Ryckegehm

Bijlagen

1. Jaarlijks aantal asomwentelingen:

1997: 238
1998: 0
1999: 20886
2000: 2761
2001: 13206
2002: 6260
2003: 2345
2005: 18797
2006: 11465
2009: 20007

2. Persbericht. VBW, "Fauconniersmolen draait weer vlot", in: Het Nieuwsblad, 23.10.2003.

OORDEGEM - De restauratie van de Fauconniersmolen langs de N9 in Oordegem is bijna klaar. Nu de stofdoeken rond de romp weggehaald werden, is de molen in een frisse gedaante opnieuw verschenen.

De molen werd gebouwd in 1845 en is sinds 1973 eigendom van de provincie oost-Vlaanderen. In 1976 brandde de molen nagenoeg helemaal uit waarna een ingrijpende restauratie volgde. Sinds 1984 is de Fauconniersmolen terug maalvaardig. In opdracht van de provincie werd in februari gestart met een nieuwe opknapbeurt aan dit beschermde monument.
Walter Van den Branden, conservator van het Provinciaal Molenmuseum: ,,De sterk verweerde romp moest behandeld worden. De oude verflagen en de voegen werden verwijderd. Het parament is gereinigd, de slechte bakstenen vervangen, de molen is opnieuw geverfd, gevoegd, herbeitst en de buitenonderdelen herschilderd. De werken werden uitgevoerd door een gespecialiseerde firma uit Deinze en kosten 60.188 euro.''
Wieken gestroomlijnd
Na het plaatsen van de stelling werd de kap van boven af geïnspecteerd en toen bleek dat een dringend herstel noodzakelijk was. Van den Branden: ,,In overleg met Monumenten en Landschappen besloot de provincie tot het vervangen van de kapbedekking waardoor de werken langer duurden dan oorspronkelijk gepland. Tevens werd door een molenmaker uit Roeselare de stroomlijning van het gevlucht (de wieken) verbeterd zodat de molen vlotter kan draaien. Die kosten liepen op tot 58.500
euro.
In november loopt de opfrisbeurt ten einde, waarna de molen opnieuw, volgens afspraak, opengesteld wordt voor het publiek. In de loop van 2004 zal wel nog een tweede definitieve verflaag op de romp worden aangebracht.

3. VBW, "Romp van Fauconniersmolen bijna hersteld", in: Het Nieuwsblad, 15.05.2003.

OORDEGEM - De romp van de Fauconniersmolen langs de Grote Steenweg in Oordegem krijgt een opfrissing en daarom staat hij opnieuw in de steigers. De verweerde romp wordt behandeld en opgefrist.

De Fauconniersmolen werd gebouwd in 1845 als stenen bovenkruier van het type gaanderijmolen. In 1948 werd de molen een beschermd monument. Sinds dertig jaar is de molen eigendom van de provincie Oost-Vlaanderen. Op 16 mei 1976 brandde de molen volledig uit. Na een ingrijpende restauratie is de molen sinds 1984 opnieuw maalvaardig. ,,Gedeputeerde Jean Pierre Van der Meiren: ,,Er is veel werk aan om deze molen in stand te houden. Eigenlijk was hij te goed hersteld en had hij te weinig speling om goed te draaien.''
Toch vinden de meest ingrijpende werken aan de romp plaats. Van der Meiren: ,,Oude verflagen en voegen worden verwijderd, het parament gereinigd, de slechte bakstenen vervangen en hervoegd, de gevel geverfd en de buitenonderdelen herschilderd. De romp wordt ook bedekt met een waterige beschermende kleurstof, beitselen genaamd.''
De kosten voor de opknapbeurt bedragen 60.188 euro en de werken zullen nog enkele weken duren. Indien de kapbedekking vervangen wordt, zullen de werken verlengd worden. Tot dan blijft de molen ontoegankelijk voor het publiek. (VBW)

Herman Laneau, "70 kilometer per uur op onverharde landbouwweg", Het Nieuwsblad, 09.03.2010. 

Je kan hier hoogstens 10 kilometer per uur rijden, maar toch is de maximumsnelheid op 70 per uur vastgelegd. Hendrik De Rycke
LEDE - De Oordegemnaars fronsen de wenkbrauwen sinds de gemeente Lede aan een landbouwweg aan de windmolen in Oordegem een bordje met een snelheidsbeperking van maximum 70 km/uur heeft geplaatst.
'Dat moet als grap bedoeld zijn', vermoedt buurtbewoner Robert De Cooman. 'Je moet al een Dakar-piloot zijn om hier hooguit tien kilometer per uur te halen. Het is een onverharde weg vol putten, bulten en modderplassen.'
'Toch is het bord ernstig bedoeld', reageert de Leedse burgemeester Geert Grepdon. 'Het is niet omdat er 70 km/uur staat dat je die snelheid ook moet nastreven. Het mag best wat lager zijn. Tien kilometer per uur bijvoorbeeld. Vroeger stond er geen verkeersbord en mocht je er wettelijk zelfs 90 km/uur rijden. Die zones zijn nu over heel de gemeente weggewerkt.'

Literatuur

Bart Van Langenhoven, "Wind- en watermolens te Groot-Lede", in: Ken uw dorp, Jaarboek van de heemkundige kring Heemschut-Lede, nr. 18, 1991, p. 19-53;
B. De Keyzer, "De Oordegemse Fauconniersmolen de redding nabij", in: Toerisme in Oost-Vlaanderen, XXIII, 1974, p. 5-7;
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985;
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
"De Fauconniersmolen te Oordegem-Lede", in: Molenecho's, XI, 1983, p. 261;
"Restauratie van de Fauconniersmolen te Lede (Oordegem)", in: Molenecho's, X, 1982, nr. 1, p. 6,9;
R. De Gendt, "Oordegem. Sint-Martinusparochie", Oordegem, 1983, 296 p.;
J. Weyns, "Molen van Oordegem", in: Ons Heem, XIX, 1965, 1, p. 17-18;
(L. Smet), "Oordegem. Fauconniersmolen", in: Molenecho's, I, 1973, p. 33; IV, 1976, p. 34;
(L. Smet), "Oordegem. 'Fauconniersmolen'; de redding nabij?" in: Molenecho's, III, 1975, p. 81, 90;
J. Weynen, "De molen brandt", in: De Belgische Molenaar, LXXI, 1976, p. 162;
K.V., "Uitgebrande molen wordt toch gerestaureerd", in: De Beiaard, LXXV, 1976, nr. 22, p. 1, 7;
D.V. (R.), "Moet Oordegemse Fauconniersmolen verdwijnen?" in: Voorpost, XXXII, 1979, nr. 43, p. 13;
R.D.V., "Volgend jaar 'nieuwe molen'", in: Voorpost, XXXIII, 1980, nr. 23, p. 13;
(L. Smet), "Oordegem: heropbouw 'Fauconniersmolen'", in: Molenecho's, VIII, 1980, p. 6-7;
K.D.C., "De erfenis van Fauconnier", in: Voorpost, XXXIV, 1981, nr. 19, p. 13; "Foto Oordegem: Fauconniersmolen", in: Molenecho's, IX, 1981, nr. 10, p. 96;
G. De Corte, "Fauconniersmlen te Oordegem", in: De Belgische Molenaar, LXXVII, 1982, p. 272;
(L. Smet), "Molens veranderen van eigenaar", in: Molenecho's, I, 1973, p. 7-8;
E. D(e) K(inderen), "Oordegem", in: De Belgische Molenaar, LXXVII, 1982, nr. 3, p. 62;
"Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Eerste aflevering. De arrondissementen Aalst en Dendermonde", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XIV, 1960, 3 (Gent, 1962);
"Fauconniersmolen te Oordegem-Lede", in: Molenecho's, XII, 1984, p. 343-345, ill.;
"Inhuldiging van de Fauconniersmolen", in: Kultureel Jaarboek voor de Provincie Oost-Vlaanderen, , Gent, jg. 38 (1984), p. 194-196, ill.
VBW, "Fauconniersmolen draait weer vlot", in: Het Nieuwsblad, 23.10.2003.
VBW, "Romp van Fauconniersmolen bijna hersteld", in: Het Nieuwsblad, 15.03.2003.
H. Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 6. Gemeenten 0-R", Opwijk, 2006.
Herman Laneau, "70 kilometer per uur op onverharde landbouwweg", Het Nieuwsblad, 09.03.2010.