Molenzorg
Mater (Oudenaarde), Oost-Vlaanderen
Naam

Tissenhovemolen
Oude Molen

Ligging Buchtweg
9700 Mater (Oudenaarde)

oostzijde
1,5 km O v.d. kerk
kadasterperceel C447


toon op kaart
Geo positie 50.853325, 3.680168
Eigenaar Stad Oudenaarde
Gebouwd Voor 1218 / 1768 / 1797
Type Staakmolen met open voet
Functie Korenmolen
Kenmerken Driezoldermolen, zakkenezel op de trap, kapelledak
Gevlucht/Rad Houten pestelroeden, ca. 22 m
Inrichting Twee steenkoppels
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument,
28 maart 1956
Molenaar Edgard Van Droogenbroeck, Sint-Maria-Horebeke (edgard.vd @ telenet.be); Karel Vanderwee?n, Oudenaarde ; Bruun Leroy, Waregem
Openingstijden Op molendagen en op afspraak, tel. 055 49 85 01 (E. Van Droogenbroeck)
Internet bron

Tissenhovemolen
Oude Molen

<p>Tissenhovemolen<br />Oude Molen</p>

Foto: Harmannus Noot, 12.10.2008  

Beschrijving / geschiedenis

De Tissenhovemolen of de Oude Molen is een driezolder-staakmolen aan de oostzijde van de Buchtweg, nabij Tissenhove en Jagerij.

De huidige molen had al een voorganger die al in 1218 bestond, op een plek die iets meer noordelijk was gelegen, op de hoek van de Diepe Weg (nr. 2) en de Buchtweg.  Arent I van Gavere-Schorisse bezette toen 10 schellingen op zijn windmolen bij zijn villa te Mater voor de verjaardag van zijn vader. Ziehier de archieftekst: "Ego Arnulphus de Gavere notum facio presentibus et futuris quod, de assensu domini Rassonis et Philippi, fratrum meorum, assignaverim Eyhamensi ecclesie super molendinum de vento, quod situm est juxta villam de Materne, x solidos pro anniverserio patris mei faciendo per triennium annuatim recipiendos. Post triennium autem, recipientur de redditu denariorum qui juris mei sunt in villa de Materne. Hoc ut ratum sit, sigillum meum presenti cartule appendi et testes, qui huic rei interfuerunt, subscribi feci. Signum Rassonis et Philippi, fratrum meorum; signum Arnulphi de Aldenardo; signum Egidii de Haslud, signum Danielis de Curtraco; signum Ramundi de Elst. Actum apud Materne anno Domini M. CC. XVIII." (1218)

Bron Origineel niet meer voorhanden; afschrift in: Rijksarchief Ronse, Abdij van Ename, nr. 79 (Cartularium, 12de-14de eeuw), f° 361, uitgave in: Ch. PIOT, Cartulaire de l’Abbaye d’Eename, Brugge, 1881, nr. 123.

Een tweede vroege vermelding dateert van mei 1291: "In materne (…) muelin caut[ere]"

Bron: Archief OCMW Oudenaarde, nr. 47 (Renteboek Hospitaal van Oudenaarde), uitgave: M. GYSSELING, Corpus van Middelnederlandse teksten, tot en met het jaar 1300. – Reeks I. Ambtelijke bescheiden, ’s-Gravenhage, 1977, III, p. 1600

Het gaat hier om een voorloper van de nog bestaande Oude Molen of Tissenhovemolen in Mater, die aldus de oudste voorgeschiedenis heeft van alle nog bestaande Vlaamse windmolens!

De molen kwam voor in het penningkohier van 1571 als eigendom van de baron van Schorisse. We lezen in de penningkohieren van Mater uit dat jaar: "Pieter de Boc ende Remeus Ausius houden in pachte de wintmolen te Matre toebehoerende den grave van Lallaing tirs 33 p. gr. ende 2 p. pars." We vinder er ook het toponiem "up den molencautere te tiesnoven"". In de penningkohieren van zes jaar later: "Remeus Ausius ende Remeus van Helleputte... in pachte voor 384 p. pars." Tot het einde van het Ancien Régime bleef de molen in het bezit van de heren van Schorisse.

Vanaf 1760 zijn de negenjaarlijkse verhuringsakten van de eigenaar, graaf Egmont, terug te vinden. De heren van Schorisse verhuurden o.a. deze molen voor 300 ponden aan Pierre-Antoine Allegaert in 1791.

De staakmolen werd in 1768 herbouwd. Hij werd in 1797 naar de huidige standplaats overgebracht van een lager gelegen kouter in het noordoosten, op ca. 350 meter van de huidige. Deze molen bevindt zich op 85 meter boven de zeespiegel. Bij zijn verplaatsing werd er een driezolder van gemaakt.

Uit het proces-verbaal van afpaling van de gemeente Mater uit 1821: "Section C n° 447: moulin à vent à farine appartenant à Joseph Allegaert à Mater. Classe I - revenu brut 180 - revenu net 120". De molen werd in 1834 ondergebracht in klasse 2 met een kadastraal inkomen van 228 frank.

Eigenaars na 1820:
- 1821, eigenaar: Allegaert Joseph, molenaar te Mater
- voor 1834, eigenaar: Allegaert Louis, molenaar te Mater en b) Allegaert Benoit, te Mater
Eigenaar Benedictus Allegaert liet op 28 december 1862 de korenwindmolen en het huis genaamd "d'oude Meulen te Maeter" verhuren om dadelijk in gebruik te nemen.
- later, eigenaar: Allegaert Henri en consoorten
- 22.11.1876, deling: Allegaert-Hove Henri, molenaar te Mater (notaris Beaucarne - onbegrepen de draaiende werken)
- 19.11.1917, verkoop: Hove-Browaeys Jozef, landbouwer te Mater (notaris Lambrecht)
- 13.03.1930, erfenis: de weduwe en de kinderen (overlijden van Jozef Hove)
- 27.05.1971, verkoop: Vandendriessche Marie Odile, ambtenaar te Oudenaarde en b) Vandendriessche Mireille Charlotte, echtgenote Vanderweeën Wilfried, zonder beroep te Oudenaarde (notaris De Beer)
- 2015, gift: stad Oudenaarde

Omwille van zijn uitzonderlijke ligging en panorama, de torens van Gent en Deinze zijn met het blote oog zichtbaar, gebruikten de Duitsers hem in de Tweede Oorlog als uitkijkpost.

De roeden werden in de jaren 1940 verdekkerd of voorzien van het stroomlijnprofiel Dekker. Daarmee kon de molen tijdelijk weer de concurrentie opnemen tegen de motoren.

Op 28 maart 1956 werd de molen beschermd als monument.  In 1975-'76 onderging de molen een ingrijpende, maalvaardige restauratie. De geklinknagelde roeden werden dan vervangen door pestelroeden. De buik op de windweeg (aangebracht rond 1928 voor een derde steenkoppel) en de kombuis aan de vangzijde (voor de zeskantbuil) werden in 1976 "weggerestaureerd". Begin 2006 werden de roeden vervangen door nieuwe eikenhouten pestelroeden. De molenbouwers Wieme uit Machelen (Zulte) legden ook nieuwe eikenhouten schaliën op de kap en de windweeg. Ontwerper was ir.-arch. Sabine Okkerse uit Horebeke. De werken bedroegen ca. € 120 000. Op 12 augustus 2006 werd de herstelde molen feestelijk ingehuldigd.

De familie Vandendriessche schonk de molen in 2015 aan de stad Oudenaarde. Als voorwaarden werden gesteld: een bezoekrecht van drie dagen per jaar en de plaatsing van een bord met een verwijzing naar kunstschilder Ernest Vandendriessche.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>Tissenhovemolen<br />Oude Molen</p>

Foto: Edgard Van Droogenbroeck

<p>Tissenhovemolen<br />Oude Molen</p>

Foto: Marnix Demoor, 03.06.2010

<p>Tissenhovemolen<br />Oude Molen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden

<p>Tissenhovemolen<br />Oude Molen</p>

De roeden werden verwijderd voor een nieuwe restauratie. Foto: Thomas Piens, Zingem, januari 2006.

<p>Tissenhovemolen<br />Oude Molen</p>

Toestand in 1955 (Foto: Archief Gazet van Antwerpen).

Aanvullende informatie

Jaarlijks aantal asomwentelingen
1994:   61.952
1995: 103.473
1997:   18.440
1998:   24.053
1999:   21.210
2000:   26.172
2001:   22.545
2002:   19.042
2003:   19.066
2004:   20.512
2005:   10.293
2006:     6.590
2007:   30.112
2009:   53.984
2010:   48.332
2011:

Intekendatum: 07.01.2005, 11 u.
Molen: Mater (Oudenaarde), Tissenhovemolen - staak-molen met pestelroeden
Bouwheer: M. & M. Vandendriessche, Oudenaarde
Ontwerper: Arch.bureau Sabine Okkerse bvba, Horebeke
Opdracht: Aanvraag tot deelneming aan de beperkte aanbesteding voor de restauratie (vernieuwen pestelroeden, bescherming gebint, nieuwe nieuwe leien op kap en windweeg); o/cat. D23, kl. 1
Plaats aanbesteding: M. & M. Vandendriessche, Brood-straat 16, 9700 Oudenaarde
Toewijzing: Wieme R. & K. Molenbouw bvba, Zulte

 

Interview met vrijwillig molenaar Edgard Van Droogenbroek. "Hoe ik molenaar werd?"
In 1986 verliet ik mijn geboortedorp Sint-Martens-Bodegem en kwam wonen op de Geuzenhoek van Sint-Maria-Horebeke, sinds 1562 een protestantse enclave in het katholieke Vlaanderen. Op een goeie kilometer in vogelvlucht van mijn deur zag ik regelmatig de Tissenhovemolen van Mater draaien. Nu heb ik van kindsbeen af altijd al een grote interesse aan de dag gelegd voor geschiedenis en heemkunde (ik ben trouwens nu al sinds 1977 secretaris van de Bodegemse heemkring B.K.W) zodanig dat ik als het ware aangezogen werd door deze molen. Na enige tijd was ik er niet meer weg te slagen en de verstandhouding met de toenmalige molenaars Jan Bauwens en Firmin Standaert en een tijd later met Paul Verschelden, was opperbest te noemen. Ik hoefde niet lang te wachten op een molenaarscursus. In 1989 toog ik 10 zaterdagen naar Leuven en ontmoette er voor het eerst Paul Bauters, DE molinoloog van Vlaanderen. Na met brio het theoretisch examen afgelegd te hebben volgden dan de nodige uren stage op genoemde molen met als leermeesters Jan Bauwens en Paul Verschelden. Mijn Vlaams diploma van Meester-Molenaar verkreeg ik dan in 1991. Hoeft het gezegd dat ik sinds 1989 écht aangename uren heb doorgebracht in het gezelschap van Jan, Firmin en zeker Paul (die achteraf vertrok naar de Verrebeekmolen in Opbrakel). Sinds 2009 sta ik niet meer alleen op deze oudste molen van het huidige Vlaanderen. Een jonge molenaar, Karel Vanderweeën zoon van de eigenaar Wilfried, deed bij mij zijn stage en slaagde in zijn examen in oktober van dit jaar.
Op 7 juli 2007 (een gemakkelijke datum om te onthouden) maakte ik kennis met de molders van Pee.
Nooit voorheen zag ik een groep mensen met een dergelijk enthousiasme en inzet werken voor het hun gestelde doel, namelijk de oude watermolen van Pede bewaren voor het nageslacht en toegankelijk maken voor het grote publiek. Zij kregen mijn volle sympathie, zeker toen ik enige tijd later vernam, hoe zij werden gepest door bepaalde personen met veel zeggingschap (te veel) van de beherende vzw Dilbeeks Erfgoed. Om deze vrijwillige molenaars daadwerkelijk te steunen en hen een hart onder de riem te steken, werd ik mede-oprichter van de nieuwe vzw Molenvereniging van het Pajottenland, Pajottenland een streek die mij nauw aan het hart ligt.

 

Mater - Verpachting van de “Oude Molen” (Gazette van Gend, 11 en 22 januari, 5 februari 1787)
Justinus de Smet, ontvanger van Land en Baronnie van Schorisse, in Oudenaarde wonende, zal in het ordinair wethuis van Mater op drie opeenvolgende zitdagen (10 en 24 januari en 7 februari 1787) overgaan tot de verpachting, voor een termijn van negen jaar, van de korenwindmolen, staande binnen Mater en genaamd “den Ouden Molen” , dit met “alle de huyzingen en landen daer mede gaende”.

 

Gemeenteraad Oudenaarde, maandag 28 september 2015.
Schenking aan de stad Oudenaarde door mevrouw Marie Vandendriessche en mevrouw Mireille Vandendriessche van de Tissenhovemolen en bijhorende grond. Vaststellen van de voorwaarden.

Literatuur

Archieven
Rijksarchief Gent (voorheen Ronse), Abdij van Ename, nr. 79 (Cartularium, 12de-14de eeuw), f° 361. Uitgave: Ch. Piot, Cartulaire de l’Abbaye d’Eename, Brugge, 1881, nr. 123.
Archief OCMW Oudenaarde, nr. 47 (Renteboek Hospitaal van Oudenaarde), uitgave:M. Gysseling, Corpus van Middelnederlandse teksten, tot en met het jaar 1300. – Reeks I. Ambtelijke bescheiden, ’s-Gravenhage, 1977, III, p. 1600.
Stadsarchief Gent, Penningkohieren Mater, 1571, f° 16 r°.
Stadsarchief Gent, Penningkohieren Mater, 1577, f° 20 r°.
Stadsarchief Oudenaarde, Oud archief Mater.

Gedrukte bronnen
Gazette van Gend, 11 en 22 januari, 5 februari 1787.

Werken
Lieven Denewet, "De oudste windmolens in het graafschap Vlaanderen (1183-1300)", Molenecho's, XXXII, 2004, nr. 2, p. 80-108.
Lieven Denewet, "Vijf Oost-Vlaamse moleninhuldigingen in 2006", Molenecho's, XXXIV, 2006, 4, p. 236-245.
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985, p. 166-171.
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25).
J. Bauwens, "De "Oude Molen" te Mater opnieuw levend", in: De Belgische Molenaar, LXXVIII, 1983, p. 292-293.
(L. Smet), "Oudenaarde (Mater). Oude Molen", in: Molenecho's, II, 1974, p. 18 en p. 92; III, 1975, p. 76 en 91.
Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Derde aflevering. De arrondissementen Oudenaarde en Sint-Niklaas", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XVI, 1962, 2 (Gent, 1963);
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 5. Gemeenten M-N", Opwijk, Studiekring Ons Molenheem, 2004;
J. B., "Oostvlaams Molennieuws [Molen 'Te Rullegem te Herzele; 'Tissenhovemolen' te Mater.
Alain Goublomme, "Tissenhovemolen van Mater kreeg nieuw, eiken pestelgevlucht", in: Levende Molens, 28ste jg., 1996, nr. 6, p. 65.
J. Vandeputte, "De molens van het arrondissement Oudenaarde uit hun geschiedenis", Oudenaarde, 1974, p. 107-112.
D. Tack, "Herinneringen aan Mater in prentkaarten en oude foto’s", Oudenaarde, 1978, p. 59-60; G. Van Hoolandt, "Bijdrage tot de geschiedenis van Mater", Mater, 1986, p. 347-348.
N. Kerckhaert, Oude Oostvlaamse huisnamen, IV, Gent, 1990, p. 60 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks - 32).
Mola, "Aantal asomwentelingen van Oost-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 51.
Mailbericht Filip Keirse, 28.02.2014.

Persberichten
"De molens van Mater", in: De Ronsenaar, XXIV, 1967, nr. 38, p. 5;
"De oude molen", in: De Ronsenaar, XXVIII, 1971, nr. 40, p. 5;
R.M., "Oude molen van Oudenaarde-Mater wordt gerestaureerd", in: Het Volk, 28 oktober 1971; Fanny Lauwerier, "Molenaar kan weer malen. Geklasseerde Tissenhovemolen gerestaureerd", in: Het Nieuwsblad, 27.07.2006.
PMA, "Het plekje Mater OUdenaarde - Rondom wijst u de weg in eigen streek. Tissenhovemolen", Het Nieuwsblad, 01.10.2014.
PDV (Paul Darragas), "Stad krijgt windmolen", De Standaard, 30.09.2015.
Paul Darragas, Oudenaarde krijgt staakmolen cadeau, Het Nieuwsblad, 30.09.2015.
Ronny De Coster, “Stad krijgt Tissenhovenmolen cadeau. Eigenaars willen toekomst van eeuwenoude staakmolen verzekeren”, Het Laatste Nieuws, 26.09.2015.


Laatst bijgewerkt: zaterdag 24 maart 2018
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens