Molenzorg
Sint-Maria-Latem (Zwalm), Oost-Vlaanderen
<p>IJzerkotmolen</p>
Foto: Niels Wennekes
Naam

IJzerkotmolen

Ligging Galerijpad 2
9630 Sint-Maria-Latem (Zwalm)

op de Zwalm
50° 53' 1.62" N  3° 42' 52.87" E
kadasterperceel B24 (korenmolen)
B58 (oliemolen, huidige taverne)


toon op kaart
Eigenaar Familie Mareels
Gebouwd voor 1412 / voor 1571
Type Bovenslag watermolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Vroeger opeenvolgend papier-, ijzer-, koper- en oliemolen.
Gevlucht/Rad Overwelfd metalen bovenslagrad van 1 m x 3 m
Inrichting Vier steenkoppels, builmolen
Toestand Maalvaardig hersteld in 1999
Bescherming M: monument,
14 juni 1985
Molenaar Marc De Vos
Openingstijden Elke zondag van 14 tot 17 uur, alle dagen in juli en augustus, op molendagen en op aanvraag (tel. 055.49 94 05, M. De Vos, e-mail: info@ijzerkotmolen.net
Internet bron

IJzerkotmolen

Beschrijving / geschiedenis

De IJzerkotmolen kent een merkwaardige geschiedenis als industriële watermolen.

1. Als korenmolen (voor 1412)
De oudste bekende vermelding dateert van 1412: tvelt der nuwer muelene up dhoude zwalme ("Nieuwe Molen op de Oude Zwalm"). Het gebouwenbestand was dan samengesteld uit een woonhuis, schuur, een poest (koeienstal) en een duufhuus (duivenhok).
De graanwatermolen wordt ook vermeld in documenten van 1417 en 1426: gheleghen ter nuwermuelene in de prochie van onser vrouwen lathem.

2. Als papiermolen (voor 1571-na 1589)
Volgens een verzoekschrift van het Sint-Baafskapittel te Gent aan de Raad van Vlaanderen in januari 1644, hadden zij "voor 40, 50, 60 of meer jaren een zekere plaats met een stuk land, gelegen in de parochie Sint-Maria-Latem, naast een ader van de Zwalm, in cijns uitgegeven aan Jan Flamen om aldaar een papiermolen op te richten. In 1571 bestond er inderdaad een papiermolen, maar die was toen nog in handen van Jan vanden Driessche en werd gepacht door papiermaker Daneel de Keysere. Jan Flamen zou dus pas later gekomen zijn: we zien hem onder de benaming "Jan de Flandres" opduiken in een akte van 6 september 1589, toen op zijn molen beslag werd gelegd wegens onbetaalde schulden. Uit hetzelfde verzoekschrift blijkt niet dat de papiermolen op dezelfde plek stond als de Nieuwe Molen (korenmolen) van voor 1412: het Sint-Baafskapittel had een zekere 'plaats' met een stuk land in cijns gegeven om er een papiermolen op te richten.

3. Als ijzersmeedmolen (na 1589 - ca. 1630)
In de procesbundel van 1643-'44 over het stuwen van het water, meldden beide partijen enkele keren dat de papiermolen door een ijzermolen werd opgevolgd. Volgens het verzoekschrift van het Sint-Baafskapittel gebeurde deze omschakeling door de houders van dezelfde cijns als van de papiermolen (welcken papiermeulen by de possesseurs vande voorseyde cheijns daernaer verandert synde in een ijsermeulen). Daarna werd de molen gekocht door het huys vanden ghewesen Prince van Gavere [= de graaf van Egmont]. Diens bezittingen werden echter aangeslagen, zodat de molen in het bezit kwam van Zijne Majesteit. Daarna is den selven ysermeulen voor eene wijle tyts vervallen gheweest, tot Jacques van Laerebeke in 1642 of '43 als pachter opkwam. Volgens zijn verweerschrift (april 1644) werd zijn molen tien jaar voordien niet meer als ijzermolen gebruikt.

4. Als kopermolen (1643 - tussen 1656/1675)
Rond 1630 was de ijzermolen dus om een ons onbekende reden buiten gebruik geraakt. In 1642 of '43 kwam Jacques van Laerebeke, koopman te Gent, opdagen. Hij had op 12 april 1639 octrooi verkregen van de Spaanse koning om in Gent en omgeving - met uitsluiting van alle anderen - zes koperslagerijen (voor koper en messing of geelkoper) op te richten. Hij nam de verlaten IJzerkotmolen voor 18 jaar in pacht van de "heeren vande finantien" van Zijne Majesteit om er een kopermolen van te maken. De 29-jarige Bavo vanden Hecke fs Christiaens, pachter-molenaar op de watermolen ter Eken te Munkzwalm, getuigde op 23 november 1643: Dat hy deposant tsedert de twee maenden herrewaerts, dat den zelven verweerdere heeft begonnen te maelen metten zelven synen copermeulen, by hem binnen jaer ende dach herrewaerts gheërigiert, grootelick is belet gheweest in het maelen metten selven coorenwatermeulen. De kopermolen was uitgerust met hamers, waarbij er meer kracht nodig was om hem in werking te stellen dan bij de papiermolen, zo lezen we het in bovenvermeld verzoekschrift. Wellicht kon nog gebruik gemaakt worden van het mechanisme (nokkenas, hamers) van de voorgaande ijzermolen. We twijfelen er niet aan dat veel koper voor militaire doeleinden werd gebruikt. De tijden waren ernaar. De Spaanse Nederlanden hadden vooral in 1643-'47 zwaar te lijden onder Franse en Hollandse invallen. In 1643 was Gent ternauwernood ontsnapt aan een inname door de troepen van de Verenigde Provinciën. Overigens blijkt het militair gebruik ook uit de figuur van Jacques van Laerebeke.

5. Als oliemolen (tussen 1656/1675 - 1897) dan brouwerij, thans café-restaurant
Wanneer deze omschakeling van koper- naar oliemolen precies gebeurde, weten we niet. In ieder geval had Jacques van Laerebeke de afloop van zijn 18-jarige pachttermijn, aangegaan in 1642, niet meer kunnen beleven: hij was in 1656 overleden. In 1675 behoorde de molen al toe aan de erfgenamen van Adriaen Vander Haeghen. Deze laatste had de verlaten kopermolen wellicht kunnen kopen van de koning om er een oliemolen van te maken. En wederom rezen er problemen met de "buurmolen" van Munkzwalm. Het was zelfs nog erger dan vroeger: zijn waterrad lag 3 1/2 voet in het water, soo dat sy nu meer dan eenen voet het waeter aen het voorseyde stamkot syn hoogher haudende dan datmen heertyts met de copermuelen plach te doen. De Latemse oliemolen bleef in werking tot 1897. Dan werd hij omgebouwd tot brouwerij. De zolders dienden dan als droogplaats voor de grondstoffen. Rond 1960 werd de brouwerij-installatie gesloopt en gebeurde er een verbouwing tot café-restaurant dat nog steeds bestaat.

6. Toevoeging van de graanmolen (1792-heden)
In het begin van 1792 vroeg Jean Conrad Van der Beken uit Beerlegem, eigenaar van de oliemolen (tordoir) te Sint-Maria-Latem, toestemming om naast zijn stampkot een graanmolen met twee steenkoppels te mogen oprichten, voor het malen van alle soorten graan. De Financiële Raad verzocht de Rekenkamer te Brussel op 8.2.1792 om advies, maar hoe het verder afliep, weten we niet. Misschien gooide de Franse bezetting (midden 1792) roet in het eten. Hoogstens kon er enige vertraging zijn opgetreden, want de korenmolen kwam er zeker. Hij werd gebouwd op de andere oever, zodat een dubbelmolen ontstond. Het proces-verbaal van afpaling der gemeente Sint-Maria-Latem van 12 mei 1817 vermeldt zowel de graan- al de oliemolen, séparés l'un de l'autre par la rivière de la Zwalm en ze waren beide toen nog uitgerust met een grondwiel(onderslagrad). De familie Van der Beken, die al voor 1792 eigenaar was, zou dat ononderbroken blijven tot 1948. De graanmolen ligt professioneel stil sinds 1954, maar is sinds 1999 na een maalvaardige restauratie op initiatief van de familie Mareels, regelmatig weer op zondag in werking. De inrichting als café-restaurant doet - in tegenstelling tot andere molens - hier geen afbreuk aan de authenticiteit en de werking van de molen.

Uit het proces-verbaal van afpaling van de gemeente Sint-Maria-Latem in 1817:
"il existe dans la commune duex moulins à eau, séparés l'un de l'autre par la rivière de Zwalm, ils appartiennent eau même propriétaire etne ont point a ferme (sic = affermé)
Le premier (Section B n° 284) est propre à moudre des grains et est à un tournant (grondwiel). L'autre (Son B n° 278) est une usine à huile et à un tournant (grondwiel). Elle est beaucoup plus important que celle à farine qui ne trouve trop rapprochée d'autres moulins de cette espèce situés sur la même rivière.
D'après renseignements que j'ai pris sur la valeur locative des ces deux moulins qui ne sauraient être loués séparament, j'ai estimé que leur produit doit être porté à (brut) 450.00 frs. Un tiers (150.00 frs.) à déduire pour réparation et entretien est resté en produit net 300.00 frs."

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: Vander Beken Joseph, olislager te Sint-Maria-Latem
- later, eigenaar: Vander Beken Amelie Colette en consoorten
- 15.01.1844, deling: Vander Beken Amelia, zonder beroep te Sint-Maria-Latem (notaris Verstraeten)
- 24.08.1887, erfenis: de erfgenamen (overlijden van Amelia Vander Beken)
- 17.01.1891, deling: Vander Beken Eugenius, eigenaar te Sint-Maria-Latem (notaris Van de Velde)
- 21.11.1895, erfenis: Vander Beken-Saey Leon, brouwer te Sint-Maria-Latem (overlijden van Eugenius Vander Beken)
- 30.12.1903, erfenis: en de kinderen (overlijden van vrouw Saey)
- 03.03.1932, verkoop: Vander Beken Louise Marie, zonder beroep te Sint-Maria-Latem (notaris Verstraete)
- 01.03.1948, verkoop: De Clercq-Vander Beken Louis Urbain Aimé, eigenaar te Sint-Maria-Latem (notaris De Waele)
- 22.11.1960, verkoop: De Boe Marcel Robert Clement, advocaat te Zottegem (notaris De Waele - gebouwen van een oude watermolen en brouwerij)
- 07.12.1971, verkoop: Mareels-De Maere Emile Remi, handelaar te Gent (notaris Van der Beken - woonhuis zijnde café met afhangsels)
- 03.07.1992, erfenis: de weduwe Agnes De Maere en de kinderen: a) Mareels-De Cooman Mark Joseph, te Zandhoven, b) Mareels-Haegemans Guido André, te Gent, c) Mareels Marleen Mauricette, echtgenote De Ceukelaire Marc Arthur, te Ternat en e) Mareels Veerle Catherine, echtgenote De Vos Marc, te Oudenaarde (overlijden van Emile Remi Mareels)

Als u na het molenbezoek een streekbiertje, een boterham met ham, een wafel of een pannenkoek nuttigt in het café, bedenk dan dat u zich bevindt in een - weliswaar vaak verbouwde - ruimte waar sinds de 16e eeuw opeenvolgend: 1) graan werd gemalen, 2) papier werd geschept, 3) ijzer werd gesmeed, 4) koper werd geslagen, 5) olie werd geperst, 6) bier werd gebrouwen -naast 7) het (opnieuw)  malen van graan in de andere ruimte. Of hoe een landelijk gebouw een rijk en gevarieerd industrieel verleden herbergt. Voor on was het ook zeer boeiend om in archieven te ontdekken hoe de nog gangbare benaming "IJzerkotmolen" betrekking heeft op het vroegere ijzerslaan!

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

Weduwe Agnes Demaere en Kinderen van Emiel Mareels"   Of iets dergelijks.

 

<p>IJzerkotmolen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 16.09.2006

<p>IJzerkotmolen</p>

Foto: Niels Wennekes

<p>IJzerkotmolen</p>

Foto: Thomas Piens, Zingem

<p>IJzerkotmolen</p>

Foto: Thomas Piens, Zingem

<p>IJzerkotmolen</p>

Foto: Marcel Van Lierde, 01.10.2006

Bijlagen

Jaarlijks aantal asomwentelingen:

1994:             0
1995:       2.107
1997:             0
1998:             7
1999: 1.020.321
2000: 1.035.068
2001:    884.317
2002: 1.452.368
2003:    143.227
2004: 1.352.850
2005: 1.396.353
2006: 1.309.420
2007: 1.285.128
2009: 1404364
2010: 1.701.038
2011:

Intekendatum: 14.12.2009, 10 u. 30
Molen: Sint-Maria-Latem (Zwalm, O.-Vl.), IJzerkotmolen - dubbelmolen met (metalen) bovenslagrad
Bouwheer & ontwerper: Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) - Afd. Operationeel Waterbeheer, Brussel / Gent (Ronny De Keer)
Opdracht: Leveren en aanplanten van bomen en struiken in bosverband ter hoogte van de IJzerkotmolen op de Zwalm; cat. G of o/cat. G3; 20 dagen
Plaats aanbesteding: VMM - Afd. Operationeel Waterbeheer, Koning Albert II-laan 20, 1000 Brussel

Lotte Debrouwere, 'In Klein-Zwitserland krijgt ge nog een boterham met kop', Het Nieuwsblad, 22.07.2007.
'Ja jongske, in Klein-Zwitserland kunt ge nog genieten van de stilte', zegt Agnes Demaere (83). 'De stadsmensen worden er doof van.' In Klein-Zwitserland, een gehucht in Zwalm, staat de tijd stil. De molen draait, de omeletten sudderen in de pan en de poes slaapt haar poezenslaap.
Foto's David Stockman.
'Nen goeiendag! Schoon weer in ons Klein-Zwitserland', zegt Els Desmet (33), uitbaatster van de piepkleine taverne Klein-Zwitserland. Els werkte in een vorig leven in de fabriek. Ze was confectie-arbeidster. In drie minuten moest ze een broek afknippen, in twee minuten een rits uithalen. Alles strak getimed, onder de TL-lampen. Gelukkig werkte ze in het weekend in een horecazaak, samen met haar man Dirk (44). Tot op een dag het noodlot toesloeg. De horecazaak brandde af. Els en Dirk verloren hun geliefde weekendjob. 'Toen groeide het idee om zelf een taverne op te starten', zegt Dirk. Horecazaak in de Zwalmstreek over te nemen, stond er in een kleine advertentie. We gingen kijken en waren verkocht. Die vensterluikjes, de vijver, de weidse velden!' Els stopte met werken, Dirk niet. Hij bleef als magazijnier aan de slag. 'Voor de financiële zekerheid', zegt Dirk. 'En ik hou van mijn werk' Els glundert. 'Ach, we hebben de zaak nu vier jaar en we genieten er elke dag van.' Was het niet moeilijk om zomaar eventjes Klein-Zwitersland groot te maken? Els: 'De eerste dag hebben we hier onze peren gezien.' Dirk schatert. 'Het was een fiasco. Zij schreef op haar bestelbriefje p+b+s. Ik snapte er niets van.' Els: 'Dat was dus gewoon een pannenkoek met boter en suiker. Ik heb die dag honderden pannenkoeken gebakken. De ene veel te hard, de ander dan weer te slap. Het leek wel alsof er een bom was ontploft in de keuken. Om middernacht stond ik nog af te wassen. Nu gaat het veel beter.' Nooit gedacht om Zwitserse kost klaar te maken? 'Jawel! 1 augustus blijkt de nationale feestdag van Zwitserland te zijn. Ik zou hier graag een Zwitserse avond organiseren en alle Zwitsers uitnodigen die in België wonen.' Waarop Els: 'Raclette kan ik wel klaarmaken hoor.'
Dat dit plekje in Zwalm Klein-Zwitserland heet, hebben ze te danken aan een fantasierijke molenaar. Eind 1800 woonde hij in hun taverne. Hij zag geregeld bootjes op de Zwalmbeek, bootjes die de molen met lijnzaad en koolzaad moesten bevoorraden. Hij genoot ervan. 'Kijk eens hoe mooi ik hier woon', zei hij. 'Mijn vijvertje is het meer van Genève, de heuvels zijn de Zwitserse bergen en als de sluizen openstaan, heb ik een waterval. Dit is gewoon Zwitserland in het klein.' Sindsdien noemt iedereen het Klein-Zwitersland. Er hangt zelfs een bordje met het aantal kilometers tot in het echte Zwitserland: precies 513.
Prinses Astrid
Ondertussen zijn Els en Dirk druk bezig. Een koffie hier, een pannenkoek daar. 'Een boterham met ham asjeblieft', vraagt Marianne Van Bellinghen (35). 'Het is hier heerlijk', zegt ze. 'Mijn man, ik en de drie kinderen zijn in de Zwalmstreek op vakantie. We wonen voor drie weken in het huis van onze vrienden. We passen op hun poezen en kippen.' Marianne en haar gezinnetje komen uit Brussel. Van de stad naar Klein-Zwitserland, een groot verschil. 'Absoluut. In Brussel hebben we een piepklein koertje, hier heb je prachtige velden.' Het buitenland is niet aan hen besteed. 'Nee, dat doen we in de paasvakantie. Nu is het er te warm voor onze kindjes.'
Wie ook Klein-Zwitserland boven het buitenland verkiest, is François Vandenbroucke (63) uit Sint-Amandsberg. Hij eet een croque hawaï in de IJzerkotmolen iets verderop. 'Toen ik in het leger zat, was ik ambulancier. Ik heb door heel veel landen gecrost, zelfs tot aan de grens van Rusland. In het echte Zwitserland ben ik ook al geweest. In Küssnacht, waar prinses Astrid verongelukte. Maar ach, ik hou niet zo van het buitenland. Het is hier al even mooi.' Zijn vrouw Francine (61) knikt. 'We komen hier elke zondag om te wandelen en een hapje te eten. En 's avonds kijken we dan televisie en zijn we moe maar tevreden.'
Dobberende diepvriezer
Niet iedereen is tevreden. Agnes Demaere (83) en haar kleinzoon Pieter-Jan Devos hebben wel betere tijden gekend. Zij zijn de uitbaters van de IJzerkotmolen, ooit een papiermolen en daarna een graanmolen. Hij lag een tijdje stil, maar nu draait hij weer. Nee, aan de molen ligt het niet, wel aan de tijden. Agnes: 'De sympathie is eruit.'
Haar kleinzoon knikt. 'In de streek heb je overal restaurants, tavernes en cafeetjes. Je wordt ermee platgegooid. De Zwalmstreek is verzadigd. Het simpele is eruit. Kijk, wij serveren nog altijd hetzelfde als dertig jaar geleden. Hier kan je dus nog een simpele boterham met kop eten. Maar mensen willen meer luxe. Ze zijn niet meer tevreden met een cola van Roman, nee het moet een cola van Coca Cola zijn. Ze zijn ook opdringeriger. Ze gaan zitten en willen onmiddellijk bediend worden. Rustig genieten lukt hen niet meer.' Volgens Agnes is de oorzaak niet ver te zoeken: de chique etablissementen. 'Echte wandelaars kunnen hier nog terecht, niet in al die chique zaken, waar een sandaal of een rugzak scheef bekeken wordt.' Maar het is niet allemaal kommer en kwel. De Zwalmbeek kabbelt verder, de poes slaapt haar poezenslaap en geraas van auto's hoor je in de verste verte niet. Agnes: 'Sommige stadsmensen komen hier wonen en worden doof van de stilte. Ze vluchten weer naar de stad. Ik snap dat niet, ik vind het hier zalig.' Agnes woont nu al 35 jaar naast de IJzerkotmolen. 'Mijn man was verzekeringsagent en verzot op molens. Hij kende er alles van. Op een dag kwam hij hier langs en werd hij verliefd op dit plekje. Hij wou hier een buitenverblijf hebben. Ik was er absoluut niet voor te vinden. Het was een bouwvallig krot zonder stromend water of verwarming. Maar ik liet me overhalen.' Agnes begon van de plek te houden, zeker toen ze een praatje kon slaan met de vele wandelaars. 'Ze vroegen ons geregeld om een frisse pint en toen dachten we: waarom maken we er geen taverne van?' Zo gezegd zo gedaan en zie, 35 jaar later tapt ze nog pintjes en bakt ze nog altijd omeletten in de keuken.
In al die jaren heeft ze veel watertjes doorzwommen.
Letterlijk dan. Agnes: 'Elk jaar hebben we hier wel een overstroming. Elk jaar moet ik mijn laarzen aantrekken. Toen de sluizen in de jaren '80 in aanbouw waren, was het heel erg. Op een nieuwjaarsnacht stond heel Klein-Zwitserland onder water. 'In de kelder dreef de diepvriezer op het water. We hebben hem met een lasso aan de kant gekregen. De 21ste januari hebben we dan een overstromingsfeest gegeven, voor iedereen die ons tijdens de overstromingen had geholpen. Dat waren tijden.'
Zal Agnes ooit nog haar Klein-Zwitserland verlaten? 'Nee', zegt ze gedecideerd. Ook al zal ze in het najaar weer haar laarzen uit de kast moeten halen bij de zoveelste overstroming? 'Nee, echt niet. Ik blijf hier wonen. Voor eeuwig en altijd.'

DCRB, "Zwalm. Geen vrachtwagens meer over bruggen van de Zwalm", Het Laatste Nieuws, 18.11.2010, p. 19.
In Zwalm mogen vrchtwagens voorlopig niet meer over de bruggen in de nabijheid van de watermolens. De gemeente voert een tonnagebeperking in, omdat ze vreest dat de bruggen bij de watermolens schade hebben opgelopen en de stabiliteit in gevaar is.
De maatregel wordt van kracht aan elk van de 4 molensites in Zwalm: de Bostmolen, de IJzerkotmolen, de Zwalmmolen en de Ter Biestmolen. "Op al die plaatsen zijn de bruggen over de waterloop bij de watersnood van afgelopen weekend fel op de proef gesteld door de druk van het water. Mogelijks is daardoor de constructie aangetast", zegt burgemeester Bruno Tuybens.
De gemeente stelt experten aan om de overwelvingen te onderzoeken. In afwachting mogen voertuigen van 3,5 ton en zwaarder er niet meer over.

Pierre Penninck, "Open Monumentendag in Zwalm op 11 september", Het Nieuwsblad, 09.09.2011.
Zwalm - Open Monumentendag Vlaanderen is sinds jaar en dag het grootste culturele evenement van Vlaanderen, dat zowel overheden als burgers sensibiliseert voor ons onroerend erfgoed. In 2011 zijn we al aan de 23ste editie toe en is het thema ‘Conflict'. 'Conflict' lijkt misschien op het eerste gezicht een somber thema omdat het gaat over meningsverschillen, over botsingen tussen mensen en het erfgoed dat er mee verband houdt. Overal in Vlaanderen kan u ‘conflictmonumenten' bezoeken. In Zwalm kan u naar jaarlijkse gewoonte terecht in de water- en windmolens tusen 10 en 18 uur.
IJzerkotmolen: de IJzerkotmolen ligt in het zogenaamde "Klein Zwitserland" op een bijpas van de Zwalm. De molen heeft in zijn bestaan merkwaardig veel verschillende functies gekend: Papiermolen IJzermolen, Kopermolen, Oliemolen, Graanmolen en zelfs brouwerij en café. Het zou kunnen dat er reeds in 1412 daar een molen stond. Toen werd er reeds melding gemaakt van een "tvelt der nieuwer meulen up dhoude zwalme". De huidige en nog steeds werkende watermolen gaat zeker terug tot de 16de eeuw.

GPP, ‘Ik dacht dat kaart van Di Rupo grap was’, Het Nieuwsblad, 09.08.2013.
Agnes Demaere uit Sint-Maria-Latem is trots op de kaart (kleine foto) die premier Di Rupo haar voor haar 90ste verjaardag stuurde.Zwalm  - Agnes Demaere (90), uitbaatster van de IJzerkotmolen in Sint-Maria-Latem (Zwalm), ontving deze week een verjaardagskaartje van premier Elio Di Rupo.
‘Ik dacht eerst dat het een grap was’, vertelt een gelukkige Agnes. ‘Mijn kinderen durven wel eens een grap uithalen. Ik was beroepshalve thuisverpleegster bij mijnwerkersgezinnen in de Borinage. Zo kwam ik ook ooit bij de familie Di Rupo terecht. Dat de eerste minister op mijn verjaardag aan mij gedacht heeft, vind ik bijzonder aangenaam en ontroerend.’
Naast de vele kaarten pronkt nu het kaartje van Di Rupo met vlindertjes op de voorzijde. Op het kaartje staat: ‘Liefste Agnes, van harte proficiat met je 90ste verjaardag. Ik zal nooit vergeten dat je zo goed voor mijn mama gezorgd hebt. Met hardelijke (sic) groet, Elio Di Rupo.’
Agnes werkte kort na de Tweede Wereldoorlog in de Borinage als verpleegster. Ze verzorgde er zieke kompels of ging op bezoek bij mijnwerkersgezinnen die in de problemen zaten. ‘Toen Elio’s vader in 1952 omkwam bij een verkeersongeval, kwam ik ook bij hen thuis terecht’, doet Agnes haar verhaal. ‘Ik verstond en sprak maar een beetje Frans, maar trok mijn plan in Wallonië. Gezinnen met veel kinderen trokken mij aan. Ik kwam zelf uit een gezin met 12 kinderen. Op mijn 15de stierf mijn moeder en zorgde ik voor de jongere kinderen. Ik heb hard meegeleefd met de zeven kinderen van de familie Di Rupo en heb hun moeder geholpen.’ Agnes schreef op haar 70ste een boek over haar leven, ‘Luctor et Emergo, Mijn leven’.

GPP, "Kinderen bezoeken molens op Open Monumentendag", Het Nieuwsblad, 28.08.2013.
Zwalm - Op Open Monumentendag Junior, de Open Monumentendag voor de klas, kunnen kinderen en jongeren op ontdekkingstocht gaan in waardevolle gebouwen in hun buurt.
Op maandag 9 en dinsdag 10 september stelt de gemeente Zwalm een aantal van haar monumenten open voor schoolleerlingen. Zwalm is één van de weinige gemeentes die aan elke editie meedoet. Het thema van de 25ste editie van Open Monumentendag is ‘het beste van’. De gemeente werkt samen met het provinciaal molencentrum (MOLA), Monumentenwacht Oost-Vlaanderen, De Kaaihoeve, De Zwalmmolen en de IJzerkotmolen. Er zijn twee startlocaties waaruit de klassen konden kiezen: de IJzerkot- of de Zwalmmolen. Elke ingeschreven klas neemt de picknick mee, de gemeente betaalt de drankjes van de kinderen. Begeleiders van Monumentenwacht vertellen de kinderen over monumenten en molens. Begeleiders van MOLA tonen de kinderen molenfilmpjes en laten ze luisteren naar molenaarsliederen. De kinderen wandelen tussen IJzerkotmolen en Zwalmmolen. Ze zien de Zwalmmolen aan het werk en krijgen een mini-cursus molenaar. Ze malen zelf bloem en elke klas krijgt een zak van gemalen bloem mee om molenpannekoeken te bakken.

Literatuur

Lieven Denewet, "De IJzerkotmolen van Sint-Maria-Latem maalt opnieuw", in: Molenecho's, XXVI, 1999, nr. 2, p. 96-101;
Lieven Denewet, "Industrieel verleden van watermolen te Sint-Maria-Latem ontsluierd. Opeenvolgend papier-, ijzer-, koper-, olie- en graanmolen, of de IJzerkotmoeln was wel degelijk een ijzermolen!", in: Molenecho's, XXIX, 2001, nr. 2, p. 77-83;
Lieven Denewet, "Vier koperwatermolens in en rond Gent (ca. 1640-'50)", in: Molenecho's, XXIX, 2001, nr. 3, p. 142-150;
Marc Blaton, "Restauratie van de IJzerkotmolen te Sint-Maria-Latem", in: De Zwalmgalm, 1999, nr. 2, p. 16;
Rita Baele, "Middeleeuwse akte betreffende een papierwatermolen te St-Maria-Latem", in: De Zwalmgalm, 1998, nr. 1, p. 17-;
Marc Blaton, "Over kerk, IJzerkotmolen en Klein-Zwitserland", in: De Zwalmgalm, 1996, nr. 1, p. 9;
P. Bauters & R. Buysse, "De Oostvlaamse watermolens. Inventaris 1980", Gent, 1980 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 11);
P. Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1985 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
Julien Th. Vandeputte, "De molens van het arrondissement Oudenaarde uit hun geschiedenis", Oudenaarde, 1974;
Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Derde aflevering. De arrondissementen Oudenaarde en Sint-Niklaas", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XVI, 1962, 2 (Gent, 1963); Els De Kinderen, "Allerlei - Cultuur: meer sponsors, selectiever betoelaging [Kasterlee; Mol-Ezaart; Diest; Sint-Maria-Latem; Ertvelde]", in De Belgische Molenaar en Levende Molens, jg. 77 (1982), nr. 10 (oktober), p. 217-218;
Robert Desart, "Les Moulins à Eau du Hainaut et des Flandres", Soignies, Lemaire, 1968, p. 124; Michel Duprez, "IJzerkotmolen - Sint-Maria-Latem. Staat van goed van Joannes-Baptiste Cnudde", in: De Zwalmgalm, driemaandelijks tijdschrift van de Heemkundige Kring De Zwalm, jg. 8, 2003, nr. 1, p.12 e.v.:
"Zwervend doorheen de Zwalmvallei bij het ruisen der watermolens", in: Ons Volk, Weekblad voor het gezin, jg. XLVIII, 1965, nr. 33, 19 augustus, p.20-23, ill., krt.;
Paul Huys, "Papierwatermolens in Oost-Vlaanderen in de 16e eeuw", in: Idem, "Molens in Veelvuldig Perspektief, verzamelde molinologische opstellen", Gent, Provinciebestuur Oost-Vlaanderen, 1993, p. 189-194, ill.
H. Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 7. Gemeenten S-T", Opwijk, 2007.
"Zwalm, Het twaalf dorpenparadijs", blz. 46
Mola, "Aantal asomwentelingen van Oost-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 51.

(voor 5/8 volle eigendom; 3/8 vruchtgebruik)

Persberichten
Lotte Debrouwere, 'In Klein-Zwitserland krijgt ge nog een boterham met kop', Het Nieuwsblad, 22.07.2007.
DCRB, "Zwalm. Geen vrachtwagens meer over bruggen van de Zwalm", Het Laatste Nieuws, 18.11.2010, p. 19.
Pierre Penninck, "Open Monumentendag in Zwalm op 11 september", Het Nieuwsblad, 09.09.2011.
GPP, ‘Ik dacht dat kaart van Di Rupo grap was’, Het Nieuwsblad, 09.08.2013.
GPP, "Kinderen bezoeken molens op Open Monumentendag", Het Nieuwsblad, 28.08.2013.


Laatst bijgewerkt: maandag 6 juli 2015
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens