Molenzorg
Alsemberg (Beersel), Vlaams-Brabant
<p>Herisemmolen</p>
Foto: Frans Van Bruaene, Laakdal, 10.03.2007
Naam

Herisemmolen

Ligging Fabriekstraat 20
1652 Alsemberg (Beersel)

700 m ZW v.d. kerk
kadasterperceel C60
50° 44' 5.74" N  4° 19' 0.12" E


toon op kaart
Geo positie 50.783157, 4.291114
Eigenaar Francois-Xavier Winderickx
Gebouwd Voor 1321 (slijpmolen) / 1536 (papiermolen)
Type Bovenslag watermolen
Functie Papier- en kartonmolen
Kenmerken Tevens ook graanmolen
Gevlucht/Rad 1 metalen en 1 houten bovenslagrad
Inrichting Volledig
Toestand Gerestaureerd, operationeel
Bescherming M: monument, L: landschap,
24.01.1979
Molenaar Leden en gidsen van de vzw Herisemvrienden; management: Herisem nv
Openingstijden Als museum (zie hierna)
Internet bron

Herisemmolen

Beschrijving / geschiedenis

De Herisemmolen is de allerlaatste nog bestaande papierwatermolen van ons land die nog zijn inrichting heeft. De site van de Papiermolen Herisem en Oud- Kartonfabriek Fr.-X. Winderickx te Alsemberg is een zeldzame getuige van de ontwikkeling van het papier en het karton in België. Ze geeft weer hoe men in de 16de eeuw ambachtelijk papier vervaardigde en hoe men in de 19de eeuw, onder invloed van de industriële revolutie overschakelde op de productie van industrieel karton.

De site kent een rijke en lange geschiedenis. De molen werd in 1321 vermeld als slijpmolen in het cijnsboek van de Hertog van Brabant. De heren van Herisem waren cijnsplichtig voor de slijpmolen.

In 1536 gebeurde de ombouw tot papiermolen. In deze periode werden in Midden-Brabant (ten zuiden en ten oosten van Brussel) zeer vele papiermolens gebouwd.

Matthias Cammaerts verhuurde de molen in 1686 aan Franciscus Vandenbosch.
Isabella Slothmaekers verhuurde de molen in 1727 aan Hendrik Vandenbosch, zoon van Franciscus.
Hendrik en zijn vrouw Maria Stroobanst kochten de molen in 1743.

Gillis Winderickx trouwde in 1763 met J oanna Vandenbosch, dochter van Hendrik en Maria. Sindsdien is de molen in handen van de familie Winderickx gebleven. 

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: Taelemans-Ceuppens Pierre François, koopman te Brussel
- later, erfenis: de erfgenamen
- 31.12.1860, verkoop: Winderickx-Rossel Egidius Franciscus, papiermaker te Alsemberg (notaris De Doncker)
- 16.06.1874, gift: a) Winderickx-De Ganseman August Guillaume, fabrikant te Alsemberg, b) Winderickx François Xavier, fabrikant te Alsemberg en c) Winderickx Jean Alphonse Marie, fabrikant te Alsemberg (notaris Claes - papiermolen wezende eene fabriek van karton)
- 24.02.1898, verkoop: a) Winderickx-Boon Jean Alphonse Marie Joseph, nijveraar te Alsemberg en b) Winderickx Xavier Marie Joseph, nijveraar te Alsemberg (notaris Deconinck)
- 06.12.1942, erfenis: Winderickx-Boon Jan Alphonse Marie Joseph, nijveraar te Alsemberg (overlijden van Xavier Winderickx)
- 17.01.1953, verkoop: Maatschappij vennootschap met beperkte aansprakelijkheid "Cartonnerie d'Alsemberg", te Alsemberg (notaris Van Eeckhoudt)

In 1858 schakelde de familie Winderickx over op de productie van karton. Nadat de "Cartonnerie Fr.-X. Winderickx" in 1940 na vier eeuwen van activiteit definitief de deuren sloot, werd ze in 1979 als monument door de overheid beschermd. Na jarenlange verwaarlozing, volgde in de jaren 1990 - in verschillende fases - een ingrijpende restauratie. De inrichting als papier- en kartonmolen is weer compleet en operationeel. Een metalen bovenslagrad drijft de papiermolen aan; een kleiner houten bovenslagrad drijft de graanmolen aan.

De oude ééncilinderige Bollinckx stoommachine van 130 pk uit het jaar 1894 werd in 2015 weer operationeel gemaakt.

De site is thans uitgegroeid tot een van de topattracties in ons land op het vlak van de industriële archeologie. Bovendien is het een levend museum, waarbij de bezoekers de gelegenheid hebben het papierscheppen te volgen of zelf uit te voeren. De site gebruikt als educatief centrum voor papier, karton en aandrijftechnieken. Er worden rondleidingen, jeugd- en schoolkampen (voor zowel molen- als boerderijklassen), verjaardagsfeestjes voor kinderen, huifkartochten en cursussen papierscheppen georganiseerd. De site biedt ook plaats, in afgescheiden lokaties, voor het inrichten van seminaries. Er is ook nog een taverne voorzien waar maaltijden en streekbieren geserveerd worden.

De molen is tussen 1 maart en 30 november voor bezoek open op werkdagen en de 1e en 3e zondag van de maand van 10.00 - 16.00 uur. In de periode van 1 december tot 29 februari is de molen alleen voor groepen op afspraak toegankelijk. Info: tel. 02/381 0770 en via de website www.herisem.be

<p>Herisemmolen</p>

Foto: © Vlaamse Gemeenschap - Afdeling LIN

<p>Herisemmolen</p>

Foto: Frans Van Bruaene, Laakdal, 10.03.2007

<p>Herisemmolen</p>

Foto: Frans Van Bruaene, Laakdal, 10.03.2007

<p>Herisemmolen</p>

Verzameling Ons Molenheem

<p>Herisemmolen</p>

De hollander. Foto: Robert Van Ryckeghem, 15.07.2001

Bijlagen

Intekendatum: 12.09.2003, 10 u.
Molen: Alsemberg (Beersem, Vl.-Brab.), Papiermolen Herisem - watermolen met 1 metalen en 1 houten bovenslagrad, papier- en kartonmolen
Bouwheer: vzw Herisemvrienden, Alsemberg (voorzitter Français-Xavier Winderickx)
Ontwerper: Arch. Frank Braakhuis, Wezembeek-Oppem
Opdracht: Aanvraag tot deelneming aan selectie voor beperkte offerteaanvraag voor uitvoering van de restauratie van de resterende gebouwen van de papiermolen Het werk is verdeeld in vier percelen:
perceel 1: bouwkundige werken;
perceel 2: afwerkingen;
perceel 3: restauratie machines en aanhorigheden;
perceel 4: technische installaties.
De huidige aanvraag heeft betrekking op perceel 1. Voor de overige percelen wordt te zijner tijd een nieuwe offerteaanvraag gehouden.
De werken van perceel 1 hebben betrekking op:
restauratie metselwerk
restauratie bestratingen in baksteen en klinkers
isolatie pannendaken & herstel houten kapconstructies
stabilisatie gebouwen door het gieten van betonnen plaatvloeren tussen de bestaande muren
aanbreng stalen profielen voor vloeren en daken
aanbreng houten roosteringen
restauratie ijzeren ankers
realisatie uitbreiding: gebouwd met ter plaatse gestorte schoonbeton wanden, met een geïsoleerde kapconstructie bedekt met zink
Bruto grondoppervlak van deze gebouwen: ca. 455 m².
De gebouwen dateren van begin 20ste eeuw en zijn gebouwd met massieve gemetselde muren, houten dakconstructies en pannendaken. Slechts één gebouw heeft een verdieping.
Het betreft de 4de fase van de restauratie van de totale site van de papiermolen waarvan de eerste drie fases inmiddels in gebruik genomen zijn.
Ondercategorie: D.24, klasse >3, D.21, klasse 1, D.1, klasse >2; registratie: cat. 11 en 19
Plaats aanbesteding: Papiermolen Herisem, Fabriekstraat 20,  1652 Alsemberg.

Intekendatum: 14.04.2006, 11 u.
Molen: Alsemberg (Beersem, Vl.-Brab.), Papiermolen Herisem - watermolen met 1 metalen en 1 houten bovenslagrad, papier- en kartonmolen
Bouwheer: vzw Herisemvrienden, Alsemberg
Ontwerper: Architectenbureau Frank Braakhuis, Wezembeek-Oppem
Opdracht: Aanvraag tot deelneming aan de beperkte offerte-aanvraag voor de restauratie van gebouwen, perceel 1: bouwkundige werken
De werken hebben betrekking op:
- herstel metselwerk
- herstel bestratingen in baksteen en klinkers
- isolatie pannendaken en herstel houten kapconstructies
- stabilisatie gebouwen door de aanbreng van betonfunderingen onder het bestaande metselwerk
- aanbreng stalen profielen voor vloeren en daken
- aanbreng houten roosteringen
- restauratie ijzeren ankers
- opbouw gebouw met stalen kapspanten en een zinken dakbedekking
Totaal gebouwoppervlak: 700 m²
De gebouwen dateren van het begin van de 20e eeuw en zijn gebouwd met massieve gemetselde muren, houten dakconstructies en pannendaken. Slechts 1 gebouw heeft een verdieping.
Het betreft de 4e fase van de  restauratie van  de  totale site van de papiermolen waarvan de eerste drie fasen inmiddels in gebruik genomen zijn.
o/cat. D1, kl. 3; o/cat. D21, kl. 1; o/cat. D24, kl. 4; cat. 11 en 19
Plaats aanbesteding: vzw Herisemvrienden, Fabriek-straat 20, 1652 Alsemberg

Ingrid Depraetere, "Overstroming richtte veel waterschade aan in Alsemberg. Herisemmolen hersteld in 2004", Het Nieuwsblad, 05.03.2003.
Alsemberg - In de Herisemmolen in Alsemberg leven Myriam en Xavier Winderickx nog dagelijks met de gevolgen van de zware overstroming eind augustus vorig jaar. Deze week start het nieuwe toeristische seizoen voor de historische papiermolen en levend museum, maar de schade is bijlange niet hersteld. Pas in de zomer van 2004, schatten Myriam en Xavier.
,,Die waterellende van augustus was een echte nachtmerrie. Op sommige plaatsen stond het water meer dan anderhalve meter hoog. Al onze oude historische machines stonden onder. Gelukkig gebruikte men vroeger stevig materiaal. We hebben alles ontroest en kregen de machines weer aan de praat. Maar veel andere broze zaken zijn reddeloos verloren. Onze voorraad handgeschept papier en karton bijvoorbeeld, het resultaat van jaren werk. Ook archief ging verloren. Onze diepvries zit nog vol archiefstukken omdat dit een prima manier blijkt te zijn om er toch nog iets van te redden'', zegt Myriam.
De Herisemmolen diende bij de provincie een schadedossier in van ruim 3 miljoen euro. ,,Opkuisen is één ding maar pas later wordt de echte schade duidelijk. Dan kun je bij de pakken blijven zitten of er iets aan doen. We hebben resoluut voor dit laatste gekozen. We willen het drama dat ons overkwam aangrijpen om te voorkomen dat dit nog ooit gebeurt'', klinkt het vastberaden.
,,De lager gelegen gebouwen willen we zo leeg mogelijk laten. Archieven en kantoren met allemaal broos en watergevoelig materiaal verhuizen we naar de eerste verdieping. We willen hiervoor de lompenzolder gebruiken van de papiermolen. Maar die wordt pas vanaf deze zomer gerestaureerd. De werken zullen een jaar duren zodat het nog tot de zomer van 2004 zal duren vooraleer we alle sporen van de wateroverlast hebben uitgewist''.
Met de restauratie van de lompenverwerkingsvleugel van de oude papiermolen, de droogzolder voor papier en karton, de oude gemetselde stoomketel en de vroegere atelier waar kartonnen schoenvormen werden gesneden is de laatste fase ingezet. In de lompenvleugel wil de familie Winderickx een oude lompendroogtrommel opnieuw in werking zetten. Hier komt ook de nieuwe toegang tot het hele museumcomplex. De gemetselde stoomketel krijgt een educatieve functie waar bezoekers het ingenieuze verspreidingssysteem van stoom door de hele papiermolen kunnen bewonderen. De droogzaal wordt in zijn oorspronkelijke staat bewaard omdat ze uniek is in zijn soort in Europa. Hier komt wel ruimte voor tentoonstellingen en seminaries.

Persbericht. "Alsemberg. Herisemmolen lokt filmmakers", in: Het Nieuwsblad, 15.12.2006
In de Herisemmolen maakt men zich stilaan op voor de eindspurt van De Monumentenstrijd. Deze week streken in de oude papiermolen liefst vier filmploegen neer. ,,We zouden dolgraag winnen. Een restauratiebudget van 500.000 euro zou echt van pas komen'', zegt eigenaar Xavier Winderickx.
De Monumentenstrijd is een initiatief van Canvas, Radio1 en Radio2. Er zijn nog vijftien monumenten in de running voor de ultieme prijzenpot van een half miljoen euro. Voor Vlaams-Brabant zijn dit naast de Herisemmolen in Alsemberg ook het Tuchthuis in Vilvoorde en de Gallo-Romeinse tumuli in Tienen.
,,We waren aangenaam verrast dat we de finale haalden. We hadden ons best gedaan om promotie te voeren maar we hadden niet gedacht dat we op zoveel bijval zouden kunnen rekenen'', vertelt Myriam Joos van de Herisemmolen. ,,Nu we zover zijn, gaan we helemaal tot het uiterste. We hebben met de oude papiermolen overigens een heel mooi, educatief en degelijk project. Mensen kunnen hier in ons levend museum zien hoe vroeger papier werd gemaakt.''
Peter Vandermeersch, peter van het project, deelt deze visie volmondig en denkt volop aan een actieplan om de troeven van de Herisemmolen de komende weken extra onder de aandacht te brengen. Deze week nam hij in de Herisemmolen een promotiefilmpje op voor de provincie Vlaams-Brabant. ,,Dit is geen hoop stenen. Op deze site komt geschiedenis tot leven. Ik ben echt verliefd op deze molen'', zegt hij.
Ook filmploegen van Canvas en van de Rode Loper van Eén streken deze week neer in Alsemberg. Voor Canvas werd in de molen een historische reconstructie gehouden. De film toont het leven en werk in de oude papiermolen vorige eeuw. Het filmpje is te zien op Canvas op 5 februari.
Stemmen in De Monumentenstrijd kan pas vanaf eind janauri. De Herisemmolen heeft hier het nummer tien. Meer info op www.monumentenstrijd.be en op www.herisem.be

Persbericht: Ingrid Depraetere, "Extra editie De Standaard geeft Herisemmolen duwtje in de rug Grote steun voor levend museum", in:  Het Nieuwsblad, 26/01/2007.
Alsemberg - Uitgerekend op de dag Jean-Luc Dehaene aankondigde 24 uur in een cel in het Tuchthuis van Vilvoorde door te brengen, beloofde Peter Vandermeersch, hoofdredacteur van De Standaard, een extra editie van zijn krant om de troeven van de Herisemmolen extra in de verf te zetten.
Peter Vandermeersch, de hoofdredacteur van De Standaard en peter van de Herisemmolen, ontpopte zich de jongste weken tot een vurig pleitbezorger van het waardevolle industrieel erfgoed dat de historische papiermolen naliet. Uitgerekend papier is de link tussen de papiermolen en de huidige krantengroep rond De Standaard.
,,Ik vind dat de Herisemmolen verdient om door te stoten naar de ultieme finale van de Monumentenstrijd'', zegt de hoofdredacteur. ,,Ik ben helemaal weg van de authenticiteit, de sfeer en de museumwerking van dit monument. Nergens anders hoor je zoveel kinderstemmetjes als hier. Geen saaie bedoening dus. Hier komen dagelijks kinderen leren hoe men vroeger papier maakte, hoe een stoommachine werkte en , wat het leuke is, ze kunnen hier zelf hun eigen papier komen scheppen.''
,,Hier kan je echt de geschiedenis binnen wandelen. Anderzijds is de molen een boeiende combinatie van een zestiende-eeuwse ambachtelijke nijverheid en een negentiende-eeuwse kartonfabriek in volle industriële revolutie. Dat hier vroeger ook kinderen hebben gewerkt, is nog goed te zien. De kinderen van nu kunnen aan den lijve zien, ruiken en zelfs voelen hoe dat moet geweest zijn. Bovendien is deze molen ook een sociaal invoegbedrijf waar mensen die het even lastiger hebben in hun leven opnieuw het ritme van een dagelijkse job leren.''
Promotiecampagne
Om dit en nog veel meer troeven uit de doeken te doen en zoveel mogelijk mensen aan te zetten in de week van 5 tot 11 februari op de Herisemmolen te stemmen, ontvouwde Peter Vandermeersch, hoofdredacteur van De Standaard, op de nieuwjaarsreceptie van de gemeente Beersel zijn actieplan. Op 5 februari verschijnt er een speciale editie van De Standaard op 10.000 exemplaren met op de voorpagina een uitgebreide reportage over de Herisemmolen. Dezelfde reportage verschijnt diezelfde dag ook in deze krant.
Ondertussen werd een legertje vrijwilligers gemobiliseerd om deze kranten in het hele land te verdelen. Dit zal onder meer gebeuren via scholen en bedrijven en in de regio ook in de brievenbussen. De Herisemmolen heeft een heus promotieteam op de been dat bij allerlei activiteiten opvallend aanwezig zijn met folders.
De Herisemmolen krijgt samen met de twee andere Vlaams-Brabantse monumenten, het Tuchthuis uit Vilvoorde en de tumuli in Tienen, zendtijd in het Canvas-programma De Monumentenstrijd op maandagavond 5 februari. Vanaf dan gaan de stemlijnen open tot en met zondag 11 februari.
Om een laatste duwtje in de rug te geven, organiseert de Herisemmolen op zaterdagavond 10 februari vanaf 20 uur een nocturne in de molen. Met gaslampen en kaarsen wordt de sfeer van vroeger opgeroepen. Voor de liefhebbers is er ook een fakkeltocht in de omgeving van de molen en kan men er geuze en pensen krijgen.

3. Persbericht. Ingrid Depraetere, "Herisemmolen werkt aan archief hele Zennevallei. Verdwenen papierindustrie kan delen in succes"
Alsemberg - Als de Herisemmolen de grote pot van 500.000 euro van de Monumentenstrijd wint, wil de vzw het geld gebruiken om het archief van de molen verder uit te bouwen. Er kan dan allicht ook geld af voor de inrichting van een onthaalruimte en een tentoonstellingszaal in de oude drooglokalen.
Vorig jaar kregen we hier dertigduizend bezoekers over de vloer'', vertelt coördinator Myriam Joos. ,,We zijn een levend museum waar mensen kunnen zien hoe het er vroeger in een fabriek aan toe ging en ze kunnen ook zelf aan de slag. Maar de site is nog niet af. Sinds 1992 zijn we bezig met de restauratie van het complex van kartonfabriek, smidse, boerderij en woonhuis. Momenteel zitten we in de vierde restauratiefase waarbij we een nieuwe toegang maken met een onthaalruimte. De zalen waar het karton vroeger werd gedroogd wordt een ruimte voor tentoonstellingen. Maar zeer belangrijk wordt de uitbouw van een archief waar mensen terecht kunnen over alles wat met de geschiedenis van de Herisemmolen zelf maar ook met de papiernijverheid in de Zennevallei te maken heeft.''
,,Dit archief is nu helemaal niet ontsloten en ligt overal verspreid in de papiermolen. We beschikken over meer dan 60.000 documenten, gaande van arbeidersboekjes, facturen, eigendomstitels en zo meer'', gaat Myriam Joos verder. ,,Als historisch onderzoeksmateriaal is het zeer waardevol. Daarom willen we nu alles ordenen, inventariseren en ter beschikking stellen van het publiek. Een groot deel van het archief wordt ingescand zodat het ook via het internet zal kunnen worden geraadpleegd.
Uiteraard kost zoiets veel geld want een archief moet beantwoorden aan een reeks normen qua vochtigheid, klimaatregeling en zo meer. Het geld van de Monumentenstrijd zou bij ons dus zeer welkom zijn. Als we de Monumentenstrijd zouden winnen, kan de onthaalruimte en het archief wellicht tegen september al open. Winnen we niet, zal het een jaar langer duren.''
,,Ons volgende doel is alvast de stemronde van deze week overleven. Of we ook kans maken op de hoofdprijs, daar denken we eigenlijk nog niet aan'', aldus Myriam Joos. ,,Het zal moeilijk worden om eerst de Vlaams-Brabantse ronde door te komen. De stunt van Jean-Luc Dehaene zal wel voor veel publiciteit zorgen en Tienen heeft het voordeel dat het stemmen kan recruteren uit een veel grotere gebied. Alsemberg en Vilvoorde zullen de stemmen moeten delen in deze kant van Vlaams-Brabant.''

Persbericht. Tim Cunningham en Ingrid Depraetere, "Molen staat op de monumentenkaart'' Herisemmolen tweede in Vlaams-Brabantse finaleronde", in: Het Nieuwsblad, 13.02.2007.
Alsemberg - De Alsembergse Herisemmolen haalt de finaleronde van Monumentenstrijd niet. Hij moest de duimen leggen tegen de Tumuli uit Tienen. Toch houden de betrokkenen een goed gevoel over aan de Monumentenstrijd.
De Herisemmolen haalde 32,6 procent van de stemmen in Monumentenstrijd, niet genoeg om de Tiense Tumuli (35,4 procent) te verslaan. De molen eindigt wel voor het Vilvoorde Tuchthuis, dat 32 procent van de stemmen haalde. Uiteraard zijn de eigenaars van de molen ontgoocheld, toch zien ze ook de positieve kanten van het avontuur.
Myriam Joos van de Herisemmolen zegt dat de molen dankzij Monumentenstrijd publiciteit heeft gekregen die anders ondenkbaar was. ,,Vroeger kenden de meeste inwoners van de buurgemeenten de molen niet of nauwelijks, nu heeft heel Vlaanderen kunnen kennismaken met dit monument'', zegt ze. ,,Dankzij onder meer de actie van Peter Vandermeersch is er een speciale editie van De Standaard verschenen over de molen. Zoiets kunnen wij zelf nooit bekostigen. Het is jammer dat we niet doorgaan, maar de molen staat nu wel op de monumentenkaart van Vlaanderen.'' Streekontwikkeling
Ook de Beerselse burgemeester, Hugo Casaer (CD&V), vindt dat de molen sowieso baat heeft gehad bij de Monumentenstrijd. ,,Maar'', voegt hij eraan toe, ,,toch vind ik het jammer dat men niet heeft gekozen voor het levende monument. De molen is meer dan alleen een bezienswaardigheid. Er is nog culturele en economische activiteit, het monument draagt actief bij tot de streekontwikkeling.''
Peter Vandermeersch, algemeen hoofdredacteur van De Standaard en Het Nieuwsblad en peter van de molen, is uiteraard ook ontgoocheld. ,,Ik weet dat het een spel is, toch trek ik het me aan. Wat me vooral aanspreekt is dat de restauratie van de Herisemmolen een privéproject is waar elf generaties van dezelfde familie aan hebben gewerkt. Ik beklaag me niets en ik zal de molen zeker nog bezoeken.''

Persbericht. Ingrid Depraetere, "'Dit is de beste praktijkervaring' Leerlingen helpen bij restauratie Herisemmolen", in:  Het Nieuwsblad, 16.01.2008.
Alsemberg - Voor vijf leerlingen van de Halse Don Boscoschool ging gisteren een nieuwe wereld open: een van industriële archeologie en monumentenzorg. In de Herisemmolen krijgen ze de kans om met eenvoudige restauratieklussen de nodige beroepservaring op te doen.
Sinds de Monumentenstrijd mag de Herisemmolen, een oude papiermolen en later kartonfabriek, zich tot een van de bekendste monumenten in Vlaanderen rekenen. 'Jammer genoeg hebben we de finale van de Monumentenstrijd niet gewonnen', glimlacht Myriam Joos, samen met echtgenoot Xavier Winderickx eigenaar en uitbater van de molen.
'Na de Monumentenstrijd zijn we niet bij de pakken blijven zitten', gaat ze voort. 'We hebben de restauratie, die al vergevorderd was, gewoon voortgezet. Ondertussen zijn de ruwbouwwerken af van de oude droogzolder, de stoomketel, de kamer met de lompentrommel en de archiefruimte. Het heeft uiteindelijk bijna 600.000euro gekost. 77 procent werd betaald met subsidies van de Vlaamse overheid en 23procent betalen we zelf. Nu komt de afwerking aan de orde. Hiervoor hadden we op de Monumentenprijs gerekend, maar die liepen we dus mis. Daarom zijn we op zoek gegaan naar alternatieven.'
Na wat speurwerk kwam de vzw Herisem uit bij het Centrum Deeltijds Onderwijs van de Halse Don Boscoschool. 'Wij zijn vaak op zoek naar projecten waarbij we onze leerlingen werkervaring kunnen laten opdoen. Meewerken aan de restauratie van de Herisemmolen is een unieke kans', zegt leerkracht Mieke Devis. 'De leerlingen zijn echt enthousiast. Deze keer geen smoesjes om niet te moeten komen.'
Gisteren had de lompentrommel geen geheimen meer voor Glenn, Geoffrey, Kevin, Ali en Aruwar. Met schuurpapier gingen ze de verroeste lompentrommel te lijf. 'In deze trommel werden vroeger lompen en vodden gekookt tot pulp, die moest dienen als grondstof voor karton', zegt Myriam Joos. 'We laten de jongeren uiteraard geen specialistenwerk uitvoeren, maar eenvoudige klussen op hun maat. Binnenkort wacht hen ook pleister- en schilderwerk en moeten ze parket leggen.'
'Dit is echt eens iets anders', zegt Geoffrey. 'Ik werk graag met mijn handen. Hier kan dat perfect.'
'Dat binnenkort bezoekers het resultaat van ons werk komen bekijken, dat doet ons wel iets. We voelen ons nuttig. Ze zouden hier enkel nog een foto van ons team moeten bijhangen', grapt Glenn.
De leerlingen van het Centrum voor Deeltijds Onderwijs van Don Bosco Halle blijven zeker nog tot eind juni aan de slag in de Herisemmolen.

Persbericht. TCH, "Het oog van de expert", in: Het Nieuwsblad, 03.02.2007.
,,De Herisemmolen is de enige overblijvende papiermolen uit de hele regio ten zuiden van Brussel'', vertelt De Caigny. ,,Op een gegeven moment waren er op de Molenbeek wel 21 molens maar alleen de Herisemmolen is bewaard. Het papier dat in de negentiende eeuw in die regio werd gemaakt, was bestemd voor alle administratie die in Brussel werd verricht.''
,,In 1773 kwam de molen in handen van de familie Winderickx. Toen was het nog een echte molen die aangedreven werd door de stroming van de Molenbeek. In het midden van de 19de eeuw werden de activiteiten stopgezet door de economische crisis en de familie Winderickx legde zich meer toe op landbouw. In 1858 werden de activiteiten hervat maar deze keer produceerde men karton. Interessant is dat vandaag zowel de watermolen als de stoommachines nog bestaan en intact zijn. Je kan beide gaan bezoeken. Je ziet dus twee fasen van de industriële geschiedenis op één plek bij elkaar. Heel boeiend!''
Volgens De Caigny is het ook bijzonder dat de molen nog steeds in het bezit is van de familie Winderickx. ,,Zij hebben ervoor gezorgd dat de molen nog bestaat en werkt. De Herisemmolen is dus al bijna 250 jaar het patrimonium van de familie.'' (tch)

Persbericht. "Ambachtelijke drukte in De Smidse", in: Het Nieuwsblad, 22.11.2008.
ALSEMBERG - Zet je neer in De Smidse, het café bij de oude papiermolen Herisem en sluit je ogen. Misschien voel je de oude ambachtelijke drukte van de papier- en kartonfabriek opnieuw tot leven komen.
'In het begin van de jaren negentig zijn we gestart met de restauratie van de Herisemmolen', vertelt Myriam Joos. 'De vallei van de Molenbeek was destijds de bakermat van de Belgische papierindustrie. De molen zelf is nu grotendeels gerestaureerd. In 1998 openden we in de oude smidse en het aanpalende ijzermagazijn een taverne-café. Er was heel veel werk. We hebben tijdens de restauratiewerken vier containers met oud ijzer uit dit bijgebouwtje van de papiermolen gehaald. Het lag hier nog vol met spullen van de vroegere smid. Veel dingen hebben we gerecupereerd en een plaats gegeven in het interieur van het café. Het aambeeld bijvoorbeeld, oude werktuigen en de noodstand voor de paarden.'
De Smidse ligt midden in de beschermde industriële site die bestaat uit een papiermolen, een kartonfabriek en een boerderij met graanmolen. Op de plaats waar nu drankjes en hapjes over de toog gaan, zette ooit een hoefsmid metaal naar zijn hand. Nu is De Smidse een gezellige rustplaats voor fietsers, wandelaars en bezoekers van de Herisemmolen. In de zomer kunnen ze zelfs verpozen naast de kabbelende Molenbeek.
De Smidse, Fabriekstraat 20 in Alsemberg. Open van maandag tot donderdag van 11.30 tot 18 uur en van vrijdag tot zondag van 11.30 tot 21 uur.

,,Molenaartjes'' schrijven boek over kamp in Alsemberg. Herisemmolen herstelt langzaam van overstroming", Het Nieuwsblad, 10.09.2002.
Alsemberg - De tweehonderdste verjaardag van Herisemmolen werd afgelopen weekend met twee festiviteiten gevierd: een boek met molenverhalen van een honderdtal kinderen en een bijeenkomst van ongeveer 350 nazaten van de eerste Winderickx'en die de papiermolen vanaf 1802 bewoonden.
Het boek ,,Molenkinderen verhalen'' is het verslag van een honderdtal kinderen die vier weken kampeerden op de Herisemmolen. De fantasie van de jonge auteurs sloeg soms wel eens op hol, maar waarheidsgetrouw zijn de verhalen over de recente overstromingen van eind augustus. Een laatste groep ,,molenaartjes'' vocht mee tegen de wateroverlast. De Herisemmolen is van deze klap nog niet hersteld. De molen blijft nog dicht tot 10 september. In de molen is alles nog drijfnat, papieren liggen her en der te drogen, ondergelopen machines hebben nog een beurt nodig...'' Myriam Joos en Xavier Winderickx, de huidige bewoners van de molen, zitten op hun tandvlees. De kampen, de overstroming, het klaarstomen van het boek... We zijn er doodmoe van'', zegt Myriam. Gelukkig sprongt de gemeente dit weekend bij met de feesttent.
Zaterdag werd een hoogdag voor alle nazaten van de familie Winderickx. 350 afstammelingen daagden op voor een actieve namiddag. De opbrengst van een dergelijke familiedag zijn meer dan welkom, want de vierde fase van de restauratie staat voor de deur. Zondag werden de buren ook verwelkomd aan de Herisemmolen. ,,Het is onze manier om iedereen te bedanken die bij de overstroming van twee weken geleden mee hielp. We konden toen op 42 paar helpende handen rekenen'', besluiten Myriam Joos en Xavier Winderickx.
Het boek ,,Molenkinderen verhalen'' kan men voor 20 eur bestellen in de Herisemmolen. Telefoon: 02-381.07.70.

"Nocturne Herisemmolen gigantisch succes", Het Nieuwsblad, 12.02.2007.
Alsemberg - Een duizendtal mensen bezocht afgelopen zaterdag de Herisemmolen. Er werd een nocturne gehouden om het monument een laatste keer in de aandacht te brengen voor het afsluiten van de stemronde van Monumentenstrijd.
De Herisemmolen was afgelopen zaterdag zeer sfeervol verlicht met kaarsen, petroleumlampen en oude gloeilampen. Er werden rondleidingen gegeven en er werd ook een fakkeltocht gehouden. Daarna was er gelegenheid om iets te drinken en te eten.
De nocturne bracht heel veel volk op de been. Alle deelnemers waren onder de indruk van het monument. Wij sloten ons even aan bij Mark, Kurt en David, die 's avonds nog een rondleiding volgden. In het licht van kaarsen en petroleumlampen zagen ze hoe papier wordt geschept, vodden worden gesneden en hoe de stoommachine werkt.
,,De molen is een zeer mooi monument dat verdient de monumentenstrijd te winnen'', zeggen ze. ,,Vooral omdat het geen doods gebouw is waar je enkel naar de oude architectuur kan kijken. Dit monument leeft. Het is duidelijk dat de eigenaars veel moeite doen om de molen zo goed mogelijk te bewaren.''
Of de Herisemmolen doorstoot naar de finale van de Monumentenstrijd, is op dat moment nog koffiedik kijken.
De drie bezoekers, afkomstig uit Halle, vinden het vooral jammer dat de molen niet echt bekend was voor het programma van start ging. ,,Nu kent iedereen de Herisemmolen wel'', zeggen ze, ,,maar een jaar geleden zouden de meeste Hallenaren niet hebben geweten hoe dit monument eruitzag. Daarom lijkt de Monumentenstrijd ons sowieso al een succes.'' (tch)
Of de Herisemmolen al dan niet mag doorgaan naar de finale van de Monumentenstrijd, kan u vanavond zien op Canvas. De stemmingsronde werd gisteravond al afgesloten.

Jelle Schepers, "Water beschermt tegen overstroming. Dworp en Huizingen ontsnappen aan wateroverlast dankzij wachtbekken Elsemheide", De Standaard, 09.10.2009.
Conservator Myriam Joos (links) en een medewerkster van De Herisemmolen. Achter hen de zandzakjes en de hoge Molenbeek. Foto  Jelle Schepers.
Beersel - De gemeenten Dworp en Huizingen zijn woensdagavond ontsnapt aan een zondvloed doordat het waterbekken net niet overstroomde. In de Herisemmolen in Alsemberg moesten zandzakjes redding brengen.

IDH, "Gerestaureerd waterrad kan niet terug naar molen Alsemberg", Het Nieuwsblad, 04.05.2011.
Zand in de Molenbeek verhindert de werking van de Herisemmolen. (Foto Yvan De Saedeleer)
Het museum van de Herisemmolen in Alsemberg moet een deel van zijn demonstraties en workshops, waarbij een oud waterrad op de Molenbeek wordt gebruikt, schrappen. Het gerestaureerde waterrad kan niet worden teruggeplaatst.
De Herisemmolen in Alsemberg is een oude papiermolen die teruggaat tot de zestiende eeuw. Er werd vroeger papier en karton gemaakt met een waterrad als aandrijftechniek. De molen is een restant van wat ooit een bloeiende papiernijverheid was in de vallei van de Molenbeek. Sinds de jaren negentig zijn de molen en de bijhorende boerderij gerestaureerd tot een levend museum. Groepen kunnen er zelf papier leren scheppen en de oude machines in werking zien.
'Officieel zijn we een museum voor papier, karton en aandrijftechnieken. Maar het deel aandrijftechnieken valt momenteel in het water', vertelt Myriam Joos van de Herisemmolen. 'De voorbije maanden hebben we het knap lastig gehad. De Alsembergsesteenweg was meer dan een jaar afgesloten voor Aquafinwerken. Heel wat bezoekers geraakten gewoon niet tot bij ons. Dus maakten we van die mindere periode gebruik om het waterrad van de papiermolen te laten restaureren. Die restauratie is klaar, maar helaas kan het waterrad niet worden teruggeplaatst. Door de boringen van Aquafin, zit de Molenbeek vol slib en zand. Daardoor is het peil van de beek opgehoogd. Dit betekent dat het rad niet kan draaien in de te ondiepe beek, omdat er te veel slib in ligt.'
De Herisemmolen vroeg de provincie Vlaams-Brabant om de beek te ruimen, maar die zegt dat dit geen nut heeft zolang Aquafin nog boringen moet doen voor het aanleggen van collectoren in de buurt. Die werkzaamheden zouden nog drie tot vier maanden duren. De provincie beloofde wel ruimingswerken te doen van zodra het mogelijk is.
'Al die tijd moet ons museum het zonder waterrad stellen', zegt Myriam Joos. 'Een domper is het zeker, want enkele demonstraties over de werking van een waterrad moeten we voorlopîg schrappen. Ook pulp maken om papier van te scheppen, gaat niet. Jammer nu de Alsembergsesteenweg net weer open is en er opnieuw volk naar de Herisemmolen begint te komen. Ook waren we van plan om met het waterrad groene stroom op te wekken. Ook dat project moet nog even wachten.'
Ondertussen is de Herisemmolen wel elke dag open voor bezoekers en ook de eerste en derde zondag van de maand.
'De Aquafinwerken spelen ons nog op een andere manier parten. Door de vele files die die werkzaamheden veroorzaken, staan we zelfs met onze huifkar aan te schuiven. Huifkarritten in de streek behoren ook tot ons aanbod. Ook gebruiken veel automobilisten ons erf als sluipweg. Daarom zullen we bij de gemeente het statuut van speelstraat aanvragen', besluit Joos. (Info: herisem.be)

Hugo Devillé, "Herisemmolen loopt onder water", Het Nieuwsblad, 24.08.2011.
In de molen lag gisteren heel wat water.
Beersel - Beersel heeft gisteren gedeeld in de klappen van de wateroverlast. Er werden heel wat straten en wijken getroffen door de storm.
Traditiegetrouw stonden gisteren de ‘klassiekers', zoals de Denysstraat in Lot en de Beemd en de Demeurslaan in Huizingen, onder water. Ook de Alsembergsesteenweg in Dworp kreeg de volle laag: het grasveld voor het Gravenhof was een metersdiepe vijver geworden. In de gerestaureerde hoeve op het kruispunt Alsembergsesteenweg-Lotsesteenweg stond het water zowat een meter hoog. Ook de huizen aan de oever van de Molenbeek mochten flink pompen en poetsen. De Lotsesteenweg werd zelfs een tijdje afgesloten.
Fout bij werken
Ook de Herisemmolen in Alsemberg kreeg het hard te verduren. In enkele ogenblikken stond het water meer dan een meter hoog. Volgens Myriam Joos moet er wat verkeerd gelopen zijn bij de collectorwerken van Aquafin. ‘De collector van de Elsemheide komt na het wachtbekken, met als gevolg dat wij nu via de Leuzebeek al het water van de Elsemheide binnenkrijgen.'
Even werd de overloop van het wachtbekken afgesloten en kreeg men in de Herisemmolen de tijd om op te kuisen. Na enige tijd was het wachtbekken echter weer volgelopen, zodat het water opnieuw heel snel steeg, met als gevolg dat men opnieuw mocht beginnen poetsen. Naar verluidt was de miserie verder in Dworp, Molenbeekstraat, Beling en Lotsesteenweg hier ook een gevolg van.

Ingrid Depraetere, "Eigenaar Xavier Winderickx trots op eigen wijn Herisheimer. Wijn uit papiermolen Herisem", Het Nieuwsblad, 20.10.2011.
Xavier Winderickx ontwikkelde de Herisheimer samen met Julot Busselot. Foto Yvan De Saedeleer.
Alsemberg - Wanneer Xavier Winderickx, eigenaar van de oude papiermolen Herisem in Alsemberg, volk ontvangt, komt er steevast een fles Herisheimer op tafel. Zijn zelfgemaakte wijn van een wijnrank die meer dan 140jaar oud is, is zijn trots.
'Sinds enkele jaren maak ik zelf wijn van de druiven die hier aan mijn gevel groeien', vertelt Xavier Winderickx.
'Die wijnrank moet zeker 140 jaar oud want hij staat op oude foto's van rond 1880. De druiven zelf zijn een Zwitserse soort, maar hoe die wijnrank precies in de Herisemmolen is beland, weten we niet precies.
Maar telkens de druiven rijp waren, betreurden we dat de druiven met pakken van de ranken vielen en op de grond tot smurrie werden. We hadden de handen vol met opkuisen. Daarom begon ik erover te denken van die druiven wijn te maken. Maar aangezien ik daar geen verstand van had, ging ik te rade bij mijn buur Julot Busselot. Hij heeft me geholpen.'
Julot Busselot, inmiddels 80jaar, is een levende encyclopedie over alles wat met wijn te maken heeft. Moeiteloos somt hij de meest zeldzame druivensoorten op, hoe je ze moet snoeien en ziektevrij kunt houden.
'Ik had een beenhouwerij in Halle en ben al vele jaren met pensioen. Ik kocht in Dworp een huis met een grote tuin om van mijn pensioen te genieten. Die tuin is geschikt als wijngaard gezien de helling en de goede ligging. Zo ben ik met wijnbouw begonnen. Ik legde mijn eigen wijngaard aan, maar dan vooral om onderzoek te doen. Ik hou me alle dagen bezig met metingen van de zuurtegraad, het suikergehalte en andere eigenschappen van druivensoorten. Ik heb tot 500 verschillende druivensoorten geplant. Ik ben autodidact en heb nog veel te doen, zegt de kranige senior. 'Ik moet nog zo veel onderzoeken', lacht Julot. 'Ik heb de passie geërfd van mijn oom Tisj die ook bijzondere wijnranken had staan.'
'Dankzij Julot is de Herisheimer tot stand gekomen', vult Xavier Winderickx aan.
'Die wijn is niet te koop. Ik drink hem zelf en ik geef hem als geschenk. Eén van mijn fans is Europees president Herman van Rompuy, die hier af en toe komt.'
'Dit jaar kon ik van de oogst een honderd liter Herisheimer maken. Soms zijn het al 400 flessen geweest, soms maar 60. Alles hangt af van de druiven.
2011 wordt beslist een goed wijnjaar. Het late Sint-Machielszomertje is voor de druiven zeer goed geweest,' meent Xavier.

SSJ, "Reünie familie Winderickx viert in Herisemmolen", Het Nieuwsblad, 07.05.2013.
Ruim tweehonderd leden van de familie Winderickx feestten in de Herisemmolen. Foto ssj
Alsemberg - De bekende familie Winderickx-familie hield afgelopen zaterdag een reünie in Alsemberg. In het verleden kwamen de Winderickxen af en toe nog samen, maar toen was het allemaal met de eigen familietak.
Voor het eerst vond nu een Winderickxdag plaats met de hele familie. Meer dan 200 familieleden vonden de weg naar de Herisemmolen. Dat die locatie werd uitgekozen, is zeker geen toeval. In de loop der tijden negen watermolens op de Molenbeek waar papier of karton gemaakt werd, allemaal in handen van een Winderickx.
Het gaat om de Ensdellemolen, de Herisemmolen, de Steenputmolen, de Beureveldmolen (Molenbroeck), Paesmansmolen, Belingmolen, Wouweringenmolen, Helderingenmolen en de Esseltmolen.
Op de reünie was een wandeling voorzien langs een aantal van die molens, niet minder dan vier tentoonstellingen konden bezocht worden, en er was ook een huifkartocht en een diavoorstelling. Ook in de Herisemmolen zelf was er een rondleiding.

Felix Merckx, "Beersel / Sint-Genesius-Rode - Herisemmolen onder water", Eiditpajot, 30.07.2014.
Dinsdagavond heeft om 17 uur een wolkbreuk boven Sint-Genesius-Rode en Alsemberg voor veel wateroverlast gezorgd. Ook de Herisemmolen kreeg veel water binnen. Het centrum van Sint-Genesius-Rode stond volledig blank.
De Herisemmolen is de allerlaatste nog bestaande papierwatermolen van België die nog werkt en is een zeldzame getuige van de ontwikkeling van het papier in België.
Een creche moest in het centrum van Rode ontruimd worden. Ook een café, een bank, een winkel en tal van huizen liepen onder water. De parking van de Colruyt in Alsemberg stond volledig blank. Zowel de brandweer van Halle als deze van Brussel hadden hun handen meer daqn vol.
Juist over de taalgrens heeft ittre het ook erg te verduren gekregen. Daar stond het hele centrum onder water en werd er gevraagd de woningen te verlaten..Ook overstroming in Klabbeek en Eigenbrakel.

Kathleen Moermans, "De stoommachine uit de kartonfabriek Winderickx opnieuw in werking", www. onroerenderfgoed. be (09.06.2015).
In de voormalige kartonfabriek Winderickx in Alsemberg (Beersel), werd recent een uniek stukje industrieel erfgoed hersteld met een uitzonderlijke techniek. Het gaat om een oude ééncilinderige Bollinckx stoommachine van 130 pk uit het jaar 1894.
De voormalige kartonfabriek Winderickx en papiermolen Herisem vormen samen een negentiende-eeuws industrieel complex dat bekend staat als één van de best bewaarde voorbeelden van de papier- en kartonnijverheid in Vlaams-Brabant. De Bollinckx stoommachine dreef via een centrale as verschillende machines aan in het proces om karton te maken en af te werken.
Al een tijdje bleken er kleine hoeveelheden stoom vrij te komen bij het onder stoom zetten van de machine. Onderzoek wees uit dat er een scheur was ontstaan in de cilinder. De cilinder is een monoliet gietijzeren onderdeel, specifiek op maat van deze stoommachine gemaakt. Het herstellen van een scheur, zonder volledige demontage van de machine en zonder verlies van authentiek materiaal, is een zeer complexe aangelegenheid. Gietijzer kan namelijk niet gelast worden.
Daarom werd gekozen voor ‘metalen stiksels’. Neen, hier kwam geen naaimachine aan te pas. Het gaat om een koude herstelmethode waarbij de scheur door metalen stiksels wordt gedicht. Loodrecht en op de scheur boort men gaten tot op een bepaalde diepte. Hierin worden stukjes metaal ingeboord en aangedrukt. Deze stukjes bestaan uit een nikkellegering, die zeer samendrukbaar is en dezelfde eigenschappen heeft als het gietijzer. Het samendrukken van de nikkelstukjes geeft een nieuwe spanning ter hoogte van de scheur, die voor de dichting zorgt. Het lijken wel metalen stiksels.
Slechts één Engelse firma past deze techniek wereldwijd frequent toe. Het bedrijf gebruikt de methode al 70 jaar voor stoommachines, maar ook voor scheepsmotoren, motoren van oldtimers, etc. Toch had de technieker die de herstelling uitvoerde - en al 15 jaar wereldwijd ervaring opdeed - nog nooit aan een dergelijke machine gewerkt. Toch wel een uniek stukje erfgoed dus!
Dankzij de herstellingswerken kan de stoommachine opnieuw onder stoom gezet worden. Wil je de stoommachine zelf in werking zien? Dan kan op zogenaamde stoomdagen in het voor- en najaar. Meer informatie vind je op de website van de kartonfabriek.
De Europese federatie E-Faith heeft 2015 uitgeroepen tot het jaar van het industrieel en technisch erfgoed. Het krijgt hiervoor de steun van de Raad van Europa. Op onze website zullen wij jou regelmatig briefen over bijzondere initiatieven die met het ‘industrieel feestjaar’ verband houden.

Hugo Deville, "Tentoonstelling zorgt voor een overzicht. Laatste restauratiefasie van papiermolen Herisem in Alsemberg afgelopen", Het Nieuwsblad, 11.09.2015.
Papiermolen Herisem en de overzichtstentoonstelling kunnen alvast gratis bezocht worden op Open Monumentendag Foto: hdd.
Beersel - 2015 mag een nieuwe mijlpaal in het 479 jarige bestaan van de Papiermolen Herisem of voormalige kartonfabriek Winderickx in Alsemberg genoemd worden. De 4de en laatste restauratiefase ligt achter de rug en dit werd in de verf gezet met een tentoonstelling.
Op de afspraak waren Vlaams minister van Toerisme Ben Weyts, gedeputeerde van de provincie Vlaams Brabant Tom Dehaene en burgemeester en schepenen van de gemeente Beersel Hugo Vandaele, Eddy Deknopper en Veerle Leroy. De overzichtstentoonstelling kan samen met de gebouwen van de 4de restauratiefase, door het brede publiek gratis bewonderd worden op de Open Monumentendag van zondag 13 september.
De Papiermolen Herisem en de voormalige Kartonfabriek Winderickx is een parel van industriële archeologie in de Groene Gordel en de Rand van Brussel. Ze is een kleine getuige van een gigantisch rijk Belgisch industrieel verleden in de 19de eeuw.
De Herisem-site is uniek omdat ze nog de enige actieve molen is op de Molenbeek, welke ooit de bakermat was van de Belgische papiernijverheid. De eerste vermelding van Herisem als papiermolen dateert van 1536. Vandaag is de Herisemmolen en voormalige Kartonfabriek Winderickx een volwaardig privaat uitgebaat economuseum. Voor meer info: Philippe Winderickx(Philippe.Winderickx@herisem.be of 0477/20.24.87), http://www.herisem.be en facebook).

Literatuur

Herisemvrienden vzw, "De Herisem-papiermolen te Alsemberg opnieuw in werking", in: Molenecho's, XXIII, 1995, nr. 2, p. 1 en 61-71.
Herisemvrienden, "Papierscheppen in volle expansie in de Alsembergse Herisemmolen", in: Molenecho's, XXIV, 1996, nr. 2, p. 71.
G. Gantois, "De kartonfabriek Winderickx of Herisemmolen", in: Monumenten & Landschappen, IX, 1990, nr. 5, p. 57-73.
Jos De Gelas, "De Herisemmolen. Industrieel archeologische studie op basis van een bedrijfsarchief", Aalst-Waalre, De Archaeologische Pers, 1983.
J. De Gelas, "De Herisemmolen en de kartonfabriek Winderickx te Dworp", in: De Autotoerist, 1979, p. 1612-1613.
P. Martens, "A Alsemberg le moulin Winderickx", in: Brabant, XXVI, 1974, p. 44-49.
"En toen was er papier. Wandelgids voor de tentoonstelling in zaal Auvicom te Dworp op 19, 20, 21 en 23 oktober 2001", Beersel, Heemkundig genootschap van Witthem, 2001.
Edgar Winderickx, "De Herisemmolen op de grens Dworp - Alsemberg", Dworp, maart 1999;
C. Theys, "Geschiedenis van Alsemberg", Brussel, 1960.
C. Theys, "Uit het familieboek van Gillis Winderickx (Dworp, 18de eeuw)", in: Eigen Schoon en de Brabander, XXVI, 1943, p. 56-59.
Herman Holemans, "Kadastergegevens: 1835-1985. Brabantse wind- en watermolens. Deel 2: arrondissement Halle-Vilvoorde (A-L)", Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem", 1991.
M.A. Duwaerts e.a., "De molens in Brabant", Brussel, Dienst voor Geschiedkundige en Folkloristische Opzoekingen van de Provincie Brabant, 1961.
J. De Gelas, "Zestiende-eeuwse fundamenten ontdekt in de papiermlen Herisem te Alsemberg: resultaten van een archeologische noodopgraving", in: Ons Heem, LIII, 1999, nr. 1, p. 13-22.
E. Windericxkx, "De papierwatermolens tussen Zenne en Zoniën: de Herisemmolen te Dworp en Alsemberg (molen nr. 6)", in: Eigen Schoon en de Brabander, LXXXII, 1999, nrs. 7-8-9, p. 243-266.
L. Bavay, B. D'Herbe & M. Van Damme, "De Herisem-papiermolen te Alsemberg", in: Mededelingen Heemkundige Kring Erpe-Mere, XXXVII, 1997, nr. 1, p. 9-13.
A. Van Stappen, "De Herisem papierwatermolen te Alsemberg" in: Natuur- en Stedenschoon, LXIV, 1995, nr. 4, p. 26-27.
L. De Nil, "De Herisemmolen: een klassevoorbeeld van industriële archeologie" in: Brabant, tijdschrift voor Toerisme, 1996, nr. 6, p. 3-10;
"Restauratie Herisemmolen te Alsemberg: sponsors gezocht", in: "Levende Molens", jg. 8 (1986), nr. 3, p. 20-21, ill.
Jos De Gelas, "Inventaris van de Brabantse papiermolens", in: Tijdschrift industrieel erfgoed, Voortzetting van: Driemaandelijks tijdschrift van de Vlaamse vereniging voor industriele archeologie, Gent, Vlaamse vereniging voor industriële archeologie, nr. 7, 1987, p. 15-25.
J. De Gelas, "De papiernijverheid tussen Zenne en Zoniën op de Molenbeek", in: Tijdschrift voor Geschiedenis van Techniek en Industriële Cultuur, Driemaandelijks tijdschrift, Gent, nr. 7, 2 (1984-1985), nr. 3 (herfst), 2-13, ill.
"Herisemmolen onder water", in: Levende Molens, jg. 24 (2002), nr. 9 (oktober), p. 107.
Jos De Gelas, "Nieuwe documenten over de Brabantse papiermolens. Beerselse Herisemmolen klaar voor restauratie", in: Belgian Paper Historians Association, nr. 7, Malmedy, juni 1988.
"De papiernijverheid tussen Zenne en Zoniën op de Molenbeek", in: Belgian Paper Historians Association, nr. 10, Malmedy, maart 1989.
M.-A. Arnould, "Quand sont apparus les premiers moulins à papier dans les anciens Pays-Bas?", Internationaal Colloquium Spa, 1973, Drukkerijen en papiermolens in stad en land van de 14de tot de 16de eeuw. Handelingen, Gemeentekrediet van België, Brussel, 1976, p. 267-298.
P. Mertens, "A Alsemberg le Moulin Winderickx", in: Brabant, 1974, nr. 1.
VVIA, "Alsemberg: Help de Herissem-molen [sic!]" in: "Levende Molens", jg. 2 (1979), nr. 15-16 (7-22 augustus), p. 208, ill.
Jos De Gelas, "Brabant, bakermat en centrum van het papiermakersambacht", in: Heemkunde in Vlaanderen: huldeboek dr. Jozef Weyns, Winksele, Boek & Vorm, 1992, p. 54-57, ill.
Y. Vermeulen, "Le moulin: le cas du moulin Winderickx", Bruxelles, Institut Supérieur d'Architecture Saint-Luc, 1986, 68 p., couv.ill.,ill.photo.et graph.; 21 cm.
Kathleen Moermans, "De stoommachine uit de kartonfabriek Winderickx opnieuw in werking", www. onroerenderfgoed. be (09.06.2015).

Persberichten
,,Molenaartjes'' schrijven boek over kamp in Alsemberg. Herisemmolen herstelt langzaam van overstroming", Het Nieuwsblad, 10.09.2002.
Ingrid Depraetere, "Overstroming richtte veel waterschade aan in Alsemberg. Herisemmolen hersteld in 2004", Het Nieuwsblad, 05.03.2003.
"Alsemberg. Herisemmolen lokt filmmakers", Het Nieuwsblad / Het Volk - 15 december 2006.
Ingrid Depraetere, "Herisemmolen werkt aan archief hele Zennevallei. Verdwenen papierindustrie kan delen in succes", Het Nieuwsblad, 05.02.2007.
Ingrid Depraetere, "Extra editie De Standaard geeft Herisemmolen duwtje in de rug Grote steun voor levend museum", Het Nieuwsblad, 26.01.2007.
Tim Cunningham en Ingrid Depraetere, "Molen staat op de monumentenkaart'' Herisemmolen tweede in Vlaams-Brabantse finaleronde, Het Nieuwsblad, 13.02.2007.
Ingrid Depraetere, "'Dit is de beste praktijkervaring' Leerlingen helpen bij restauratie Herisemmolen", in:  Het Nieuwsblad, 16.01.2008.
TCH, "Het oog van de expert", in: Het Nieuwsblad, 03.02.2007.
"Ambachtelijke drukte in De Smidse", in: Het Nieuwsblad, 22.11.2008.
"Nocturne Herisemmolen gigantisch succes", Het Nieuwsblad, 12.02.2007.
Jelle Schepers, "Water beschermt tegen overstroming. Dworp en Huizingen ontsnappen aan wateroverlast dankzij wachtbekken Elsemheide", De Standaard, 09.10.2009.
IDH, "Gerestaureerd waterrad kan niet terug naar molen Alsemberg", Het Nieuwsblad, 04.05.2011.
Hugo Devillé, "Herisemmolen loopt onder water", Het Nieuwsblad, 24.08.2011.
Ingrid Depraetere, "Eigenaar Xavier Winderickx trots op eigen wijn Herisheimer. Wijn uit papiermolen Herisem", Het Nieuwsblad, 20.10.2011.
SSJ, "Reünie familie Winderickx viert in Herisemmolen", Het Nieuwsblad, 07.05.2013.
Felix Merckx, "Beersel / Sint-Genesius-Rode - Herisemmolen onder water", Eiditpajot, 30.07.2014.
Hugo Deville, "Tentoonstelling zorgt voor een overzicht. Laatste restauratiefasie van papiermolen Herisem in Alsemberg afgelopen", Het Nieuwsblad, 11.09.2015.

Mailberichten
Toon Winderickx, vorser van de familie Winderickx, 13.02.2017.


Laatst bijgewerkt: dinsdag 14 februari 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens