Botermolen

50° 48′ 42.23″ N, 4° 4′ 53.51″ E
50.81173, 4.08
toon op kaart

Beschrijving / geschiedenis

Bij de hopast en café "In den Uil" werd een hondenrad overgebracht uit Herne. Het houten loopwiel, met een diameter van 250 cm en een loopbreedte van 36 cm, draagt als inscirptie: J.B. De Winter, wellicht de bouwer.
Enkele loopplanken ontbreken. Er is geen binnenwerk. Het geheel werd beschermd als monument op 11 juni 2004.

Jan Delcour, Anderlecht

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 03.03.2010

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 03.03.2010

Foto: Michel Vanhouche, Denderleeuw

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 03.03.2010

Bijlagen

Beschermingsbesluit

MINISTERIEEL BESLUIT HOUDENDE BESCHERMING ALS MONUMENT, STADS- OF DORPSGEZICHT
DE VLAAMSE MINISTER VAN BINNENLANDSE AANGELEGENHEDEN, CULTUUR, JEUGD EN AMBTENARENZAKEN,
Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, gewijzigd bij bijzondere wet van 8 augustus 1988, inzonderheid artikel 6,  I, I, 7 ;
Gelet op het decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten, stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij de decreten van 18 december 1992, 22 februari 1995, 22 december 1995, 8 december 1998, 18 mei 1999, 7 december 2001 en 21 november 2003;
Gelet op het besluit van de Vlaamse regering van 10 juni 2003 tot bepaling van de bevoegdheden van de leden van de Vlaamse regering, gewijzigd bij de besluiten van de Vlaamse regering van 29 augustus 2003, 24 oktober 2003 en 18 februari 2004;
Gelet op het ministerieel besluit van 04 december 2003 houdende ontwerp van lijst van voor bescherming vatbare monumenten, stads- en dorpsgezichten;
Gelet op het advies van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen van Ol april 2004, BESLUIT:
Artikell.
Wordt beschermd, overeenkomstig de bepalingen van het decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten, stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij de decreten van 18 december 1992, 22 februari 1995, 22 december 1995, 8 december 1998, 18 mei 1999, 7 december 2001 en 21 november 2003:
Wegens de industrieel-archeologische, historische en volkskundige waarde:
- als monument:
Hopast en café "In den Uil", met inbegrip van de cultuurgoederen die er integrerend deel van uitmaken, inzonderheid de uitrusting en de decoratieve elementen, alsook met inbegrip van de waterput, gelegen te Gooik (Gooik), Woestijnstraat 9;
bekend ten kadaster: Gooik, Ie afdeling, sectie E, perceelnurnmer 758D(DELEN).
Art. 2.
Het algemeen belang dat de beschenning verantwoordt, wordt door het gezamenlijk voorkomen en de onderlinge samenhang van de volgende intrinsieke waarden gemotiveerd:
De industrieelarcheologische, historische en volkskundige waarde van het monument wordt als volgt omschreven:
Industrieel-archeologische waarde; betreft een voorbeeld van een kleine hopast uit 1912, van het oude type met een gemetste haard onder de vlaak, op uitzonderlijke wijze gecombineerd met een bakoven, met een zgn. 'doeche' (een installatie om diereneten te verwarmen met assen uit de bakoven) en met een spontaan ontstaan café en dit op het erf van een kleine hoeve aan de rand van een karakteristieke dorpskern. Het gebouw illustreert tevens hoe ook nog in 1912, in een landelijke omgeving, oud materiaal hergebruikt werd in nieuwe constructies.
Historische, in casu sociaalhistorische en economisch historische geografisch historische waarden:
. het gaat om een uitstekende illustratie van de wijze waarop onder andere in Brabant een belangrijke economische activiteit, namelijk het drogen van hop met het oog op de bevoorrading van vóór w.o. I nog bestaande kleine brouwerijen, in kleine dorpskernen bij kleine hoeves voorkwam en meteen werd gecombineerd met andere activiteiten zoals het uitbaten van een spontaan café wat als een illustratie kan gelden van de wijze waarop mensen elkaar ontmoetten.
Volkskundige waarde; de aanwezigheid van een aantal objecten, waaronder spellen, in het café illustreert de wijze waarop de bezoekers zich in een landelijke omgeving ontspanden en met elkaar omgingen.
Art. 3. Met het oog op de bescherming zijn van toepassing:
De beschikkingen van het besluit van de Vlaamse regering van 17 november 1993 tot bepaling van de algemene voorschriften inzake instandhouding en onderhoud van monumenten en stads- en dorpsgezichten (Belgisch Staatsblad 10 maart 1994).
Brussel, 1 1 -06- 2004
Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken,
Paul VANGREMBERGEN

Literatuur

J. Gertis, "De botermolen: vroegste mechanisering van de boterproductie op de boerderij (melk)", in: Ons Heem, 1993, 4, p. 267 e.v.
J. Gerits, "Bouwkundig erfgoed in Gooik", in: Ons Heem, 1992, 1, p. 42 e.v.
J. Delcour, "Hondenmolens", Ekeren, 1999.
Info R. Van Ryckeghem, 01.11.2009.