Beschrijving / geschiedenis

Deze streekeigen stenen bovenkruier op een hoogte van 112,5 meter werd gebouwd in 1834 ter vervanging van een staakmolen die al bestond in 1571. In 1588 werd hij "Ter Gheynst" werd genoemd. Dat heeft dus niets te maken met een "hengst" of met de populaire verklaring dat de molen zijn naam te danken heeft aan het wild zwaaien van de wieken.
In 1831 werd de houten voorganger door de bliksem vernield. De teerlingen van deze vroegere molen zitten thans nog onder de vloer.

De bouwstenen werden ter plaatse uitgebakken. De molen was in het begin zowel olie- als graanmolen. In 1872 werd de olieslagerij verwijderd. Er werd gemalen tot in 1949. Tijdens een zware storm op 12 november 1972 ging het in 1969 aangebrachte nieuwe gevlucht aan het draaien. Het kapte tegen de kuip, rukte de kap af en vloog 75 meter verder in een weide. De askop was gebroken. Er volgde een nieuwe restauratie in 1976. De molen behoort thans toe aan Peter Thomaes, zaakvoerder van een molenmakersbedrijf te Beveren-Roeselare. In 2004-'05 voerde dat bedrijf enkele grote onderhoudswerken uit, waarbij o.m. de roeden gestreken werden om na herschildering en ophekking opnieuw geplaatst te worden. De romp en de kap kregen ook een beurt. In 2007 kreeg de molen nieuwe gelaste, verbusselde roeden met remkleppen (fabr. Thomaes).

Foto: R. Buysse, Merelbeke

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden

Bijlagen

1. Jaarlijks aantal asomwentelingen
2003: 0
2004: 0
2005: 0
2006: 0
2007: 0
2009: 0

2. Aanbestedingen
restauratie molenromp
Publicatie :   2003-09-12     N. 010583     Pagina :   8477 Molenhoeve, naamloze vennootschap, te Nukerke (Maarkedal)
Aanbestedende overheid : Molenhoeve, N.V., Ommegangstraat 52, 9681 Nukerke (Maarkedal).
Gunningswijze : beperkte aanbesteding, voorafgegaan door openbare oproep van kandidaten, met vooraf gepubliceerde selectiecriteria, er worden maximaal 6 kandidaten weerhouden aan wie een prijsofferte gevraagd zal worden.
Opdracht : restauratie molen Ter Hengst, fase 1.
Perceel 1 :
restauratie molenromp, gelegen te Ommegangstraat 52, 9681 Nukerke.
Uitvoeringstermijn : honderd twintig werkdagen.
Aanvragen tot deelneming :
Uiterste ontvangstdatum : vrijdag 10 oktober 2003.
Op te sturen naar : ir. architect Sabine Okkerse, Ommegangstraat 2, te 9667 Horebeke.
Selectiecriteria :
A. Uitsluitingsgronden :
in staat verkeren van faillissement of vereffening;
niet in orde zijn met de sociale zekerheid;
niet in orde zijn met betaling belastingen.
Bewijzen dienen afgeleverd via meest recente getuigenissen door de bevoegde overheden.
B. Technische bekwaamheid :
De volledige uitvoering dient te gebeuren volgens het besluit van de Vlaamse Regering van 14 december 2001, houdende vaststelling van het premiestelsel voor restauratiewerkzaamheden aan beschermde monumenten. Artikel 30 stelt dat de hoofdaannemer minstens 50 % van de restauratiewerkzaamheden bepaald op basis van de kostprijs met eigen personeel zal uitvoeren.
a) Een afschrift van het bewijs van erkenning : ondercategorie D.24, klasse 1.
b) Referenties : lijst van gelijkaardige restauratiewerken aan stenen windmolenrompen, uitgevoerd tijdens de laatste vijf jaar en gestaafd door getuigschriften van goede uitvoering voor de belangrijkste werken, minimum 3 en maximum 5.
Deze referenties dienen relevant te zijn voor het uit te voeren restauratieproject en dienen dus voor deze aanneming volgende werkzaamheden te omvatten :
herstel van massief metselwerk door het hermetselen van het parement over een dikte van 1 steen en het inbinden met het achterliggende metselwerk, waarbij gewerkt wordt met zuivere kalkmortels;
afwerken van muren in baksteenmetselwerk door kaleien en schilderen met producten op basis van natuurlijk hydraulische kalk.
Deze beknopte getuigschriften bevatten :
het bedrag van de restauratiewerkzaamheden;
het tijdstip (aanvang en voorlopige oplevering) en de plaats van uitvoering;
een duidelijke weergave of deze restauratiewerkzaamheden volgens de regels van de kunst en op regelmatige wijze tot een goed einde werden gebracht;
de opgave van de gedeelten die in onderaanneming werden gegeven met vermelding van de onderaannemers;
het verslag van het verloop van de restauratiewerkzaamheden, met inbegrip van de eventuele periodes van schorsing en de reden hiervan en de processen-verbaal van voorlopige oplevering.
c) Studiekwalificaties : diploma's en studiecertificaten van de uitvoerders en/of van het ondernemingskader en, in het bijzonder, van de verantwoordelijken voor de leiding van de restauratiewerkzaamheden.
d) Beroepskwalificaties : opgave van het aantal jaar relevante beroepservaring en/of getuigschriften.
e) Verklaring waarin de technici of technische diensten vermeld worden, die al dan niet deel uitmakend van de onderneming, ter beschikking zullen staan van de uitvoerder voor de uitvoering van de restauratiewerkzaamheden.
Bijkomende inlichtingen : zijn te bekomen bij de ontwerper, ir. architect Sabine Okkerse, Ommegangstraat 2, 9667 Horebeke, tel. 0496-80 77 60, fax 055-33 06 58.
--------------------
Restauratie Molen ter Hengst, Nukerke. Fase 2 : Molentechnische restauratie.
Publicatie :   2005-09-23     N. 013128     Pagina :   13329 AANKONDINGING BETREFFENDE HET OPSTELLEN VAN EEN LIJST VAN GEGADIGDEN
Type opdracht : Werken
AFDELING I. AANBESTEDENDE DIENST
I.1) Officiële naam en adres van de aanbestedende dienst :
Molenhoeve, nv, Ommegangstraat 52, 9681 Nukerke.
Contactpersoon : F. De Keukeleire. Tel. 055/20.77.90.
I.2) Adres waar nadere inlichtingen verkrijgbaar zijn :
Architectenbureau Sabine Okkerse, bvba, Ommegangstraat 2, 9667 Horebeke.
Contactpersoon : Sabine Okkerse. Tel. 0496/80.77.60. Fax 055/33.06.58. E-mail : sabine.okkerse@scarlet.be.
I.3) Adres waar de bescheiden verkrijgbaar zijn :
Architectenbureau Sabine Okkerse, bvba, Ommegangstraat 2, 9667 Horebeke.
Contactpersoon : Sabine Okkerse. Tel. 0496/80.77.60. Fax 055/33.06.58. E-mail : sabine.okkerse@scarlet.be.
I.4) Adres voor de indiening van aanvragen tot deelneming :
Architectenbureau Sabine Okkerse, bvba, Ommegangstraat 2, 9667 Horebeke.
Contactpersoon : Sabine Okkerse. Tel. 0496/80.77.60. Fax 055/33.06.58. E-mail : sabine.okkerse@scarlet.be.
AFDELING II. VOORWERP VAN DE OPDRACHT
II.1) Werken :
II.1.1) Aard van de opdracht voor de uitvoering van werken : Uitvoering.
II.1.2) Aard en omvang van de prestaties :
Restauratie Molen ter Hengst, Nukerke. Fase 2 : Molentechnische restauratie.
II.1.3) Nomenclatuur :
CPV - classificatie :
Hoofdopdracht :
Hoofdcategorie : 45000000.
II.4) Plaats van uitvoering van de werken, levering van de goederen of verlening van de diensten : 9681 Nukerke.
AFDELING III. JURIDISCHE, ECONOMISCHE, FINANCI"LE EN TECHNISCHE INFORMATIE
Voorwaarden voor deelneming :
Inlichtingen betreffende de eigen situatie van de aannemers/ leveranciers/dienstverleners en inlichtingen en formaliteiten die nodig zijn voor de beoordeling van de minimaal vereiste economische, financiële en technische capaciteit :
De restauratie dient te gebeuren conform het besluit van 14 december 2001 houdende vaststelling van het premiestelsel voor restauratiewerkzaamheden aan beschermde gebouwen, gewijzigd bij besluit van 20 september 2002.
III.1) Juridische situatie - vereiste bewijsstukken :
Niet in staat van faillissement of vereffening verkeren.
In orde zijn met betalingen sociale zekerheid.
In orde zijn met betaling belastingen en BTW.
III.2) Sociale zekerheid :
Het geraamde bedrag van de opdracht ligt hoger dan 22.000 EUR ZBTW : Ja.
Indien ja, moet de kandidaat-inschrijver het bewijs leveren dat hij voldoet aan zijn verplichtingen.
III.4) Technische bekwaamheid - vereiste bewijsstukken :
Lijst van gelijkaardige restauratiewerkzaamheden aan beschermde stenen windmolens, uitgevoerd tijdens de laatste 5 jaar, en gestaafd door getuigschriften van goede uitvoering voor de belangrijkste werken, min 3. Deze referenties dienen relevant te zijn en dienen dus voor deze aanneming tenminste een van onderstaande werkzaamheden te omvatten :
restauratie van een molenkap met zetel;
maalvaardige restauratie van de maalinrichting, waarbij belangrijke onderdelen zoals bijv molenas, vangwiel... vernieuwd werden;
leveren en plaatsen van een nieuwe gelast gevlucht.
III.5) Opdrachten van werken - erkenning aannemers :
Ondercategorie D23, klasse 3.
AFDELING IV. PROCEDURE
IV.1) Type van procedure : Beperkte aanbesteding.
IV.2) Aantal gegadigden die de aanbestedende overheid voornemens is uit te nodigen een offerte in te dienen : 5.
IV.3) Administratieve inlichtingen :
IV.3.1) Referentienummer van het dossier bij de aanbestedende dienst : Nukerke - 02.
IV.3.2) Uiterste termijn voor ontvangst van aanvragen tot deelneming : 07/11/2005.
IV.3.3) Taal of talen die mogen worden gebruikt bij het indienen van de aanbieding of het verzoek tot deelneming : NL.
IV.3.4) Geldigheidsperiode van lijst : 12 maanden.
AFDELING V. AANVULLENDE INLICHTINGEN
V.2) Datum van verzending van de aankondiging : 20/09/2005.
(@Ref :00672230/2005043511)

Stenen graan- en oliewindmolen  "Ten Hengst", gelegen langs de Ommegangstraat te Nukerke, 112,5m boven zeeniveau op een afgeplatte heuveltop, een getuigenheuvel. Deze molen stond reeds vermeld in het "Landboeck der Prochie van Nukerke Lande Van Aelst" van 1772 als "De wint Meulen ten hingst". Hij zou  dateren uit 1571. Deze molen werd in de volksmond zo genoemd omdat de wieken wild konden te keer gaan. De molen werd door een blikseminslag volledig vernield in 1831. Deze graan- en oliemolen werd nadien herbouwd door Constant Kervyn.  Meer dan eens  werden de wieken tijdens een storm afgerukt. Hij vormt een mooi geheel met de gerestaureerde molenaarshoeve. Sinds K.B. van 30-12-60 is de molen een beschermd  monument  en kan hij weer lustig met zijn wieken zwaaien. Laatste restauratie gebeurde in 2004. Dat er destijds , alleen al in Nukerke, 5 windmolens en 2 watermolens actief waren getuigt van een zeer grote rijkdom aan graangewassen en een zekere welstand voor de bevolking. Zie ook het Nukerkse wapenschild.  De gemeente Nukerke kreeg bij koninklijk besluit van 1843 een mooi wapen toegekend waarvan de beschrijving als volgt luidt: "achtergrond van lazuur(blauw) met de godin Ceres  van goud, ze slaat de hand aan de ploeg en draagt een bundel korenhalmen". Ceres was de Romeinse godin van de landbouw (de vruchtbaarheid) en door haar beeltenis wordt dus deze tak van bedrijvigheid, eigen aan de gemeente, op zinnigebeeldige manier voorgesteld. Nukerke was eertijds een heel bedrijvige en welvarende gemeente op landbouwkundig gebied, te zien aan de vier windmolens en twee watermolens.

Literatuur

Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985;
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
(L. Smet), "Molen ter Hengst", in: Molenecho's, I, 1973, nrs. 3 en 4; III, 1975, p. 36, 44, 49-50;
"De molen 'Ter Hengst' te Nukerke geklasseerd", in: De Ronsenaar, XVIII, 1961, nr. 15, p. 7;
Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Derde aflevering. De arrondissementen Oudenaarde en Sint-Niklaas", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XVI, 1962, 2 (Gent, 1963); Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 5. Gemeenten M-N", Opwijk, Studiekring Ons Molenheem, 2004.