Molenzorg
Molenbeersel (Kinrooi), Limburg
Naam

Zorgvlietmolen - II
Truyensmolen - II

Ligging Oudekerkstraat 25
3640 Molenbeersel (Kinrooi)
toon op kaart
Geo positie 51.168575, 5.733832
Eigenaar Familie Bertha Truijen-Swillens, in beheer aan vzw Molenzorg & Molenmuseum Molenbeersel
Gebouwd 1817 / 1919
Type Stenen bergmolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Boven elkaar geplaatste vensters; gietijzeren molenas
Gevlucht/Rad Geklinknageld (Wieme, Deinze), fokwieken
Inrichting Nog volledig
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument,
07-12-1959
Molenaar Leden van de vzw Molenzorg & Molenmuseum Molenbeersel
Openingstijden Info: Jo Bral, Smeetsstraat 90, 3640 Molenbeersel, tel.: 089-703081, info@zorgvlietmolen.net
Ten Bruggencatenummer 00186
Internet bron

Zorgvlietmolen - II
Truyensmolen - II

<p>Zorgvlietmolen - II<br />Truyensmolen - II</p>

Foto: Wouter Peerlings, Molenbeersel, 09.12.2006  

Beschrijving / geschiedenis

Op 14 juli 1817 verkregen molenaar Mathieu Hoeken van Rotem en landbouwer Jean Smeets van Beersel toestemming van de gedeputeerde Staten van Limburg om een windkorenmolen te bouwen. Het was een houten zestienkante bovenkruier.

In 1844 stond de molen op naam van de weduwe van Mathieu Hoeken. De molen werd in 1850 geërfd door Theodoor Smeets, pastoor te Gruitrode. In 1882 deed de familie Truyen haar intrede op de molen: hij behoorde dan voor de ene helft aan Godfried Truyen-Smeyers en voor de andere helft aan Elisabeth Stevens. In 1914 werden Godfried Truyen en zijn kinderen de eigenaars

In 1919 liet Godfried Truyen-Smeyers deze molen vervangen door de huidige stenen beltmolen. Molenmaker was Van Tartwijk uit Waalre.
In de huidige molen zijn o.m. de zestienkantstijlen en bintbalken hergebruikt als vloerbalken, en ook het spoorwiel en de draagbalken van de koning komen waarschijnlijk uit de voorganger. De kruivloer (bestaande uit 8 delen) is hoogstwaarschijnlijk het oude boventafelment.
De romp werd opgetrokken door de plaatselijke metselaar Willem Klerckx (Inscriptie op de muur van de luizolder vermeldt: "gebouwd 1919 - KLERCKX - Molenbeersel"). Dit werd niet gedaan met een stok in het midden met een koord eraan om de cirkelvorm af te meten, maar "op het oog". Hierdoor zitten er veel "bulten" in de molenromp.

De Zorgvlietmolen kwam in 1937 bij deling toe aan molenaar Jan Truyen-Aerts. Jan Truyen genoot in 1957 het vruchtgebruik, terwijl Tilmanus Truyen-Swillens de naakte eigendom had.

In 1934 werden de roeden verdekkerd. De huidige molen kreeg vlak vóór W.O. II een dieselmotor, in de jaren 1950 werd deze vervangen door een elektrische motor.
De molen werd in 1950 hersteld, met een nieuwe spruitbalk en Engels kruiwerk op rails. De molen werd op 7 december 1959 beschermd als monument.
In 1964 werd de verdekkering vervangen door Van Bussel stroomlijnwieken en molenmaker Adriaens uit Weert (NL) verving de Limburgse kap door een Hollandse kap.
Sinds 1971 is de molen buiten bedrijf.

Begin jaren '80 was er een gevaarlijke situatie ontstaan: doordat de windpeluw rot was, zakte de baansteen, waardoor de molenas op de lange spruit zakte. Een grondige opknapbeurt door molenmaker Rik Caers uit Retie, die o.m. de windpeluw verving, zorgde ervoor dat de molen weer in orde was. Hierna werd er weer met de molen gedraaid, totdat de slechte staat van de roeden dit niet meer toeliet.
Helaas werd de omgeving van de molen volgebouwd.

In 2001 bleek een grondige restauratie noodzakelijk. Om de kosten de spreiden, wordt die in fasen uitgevoerd.
In 2001 werden de Potroeden met stroomlijn Van Bussel vervangen door geklinknagelde roeden (model Verhaeghe, fabr. molenbouwer Roland Wieme uit Petegem-aan-de-Leie). Er werden fokwieken met remkleppen aangebracht, omwille van de matige biotoop door inbouwing. De romp werd weer gezandstraald en gevoegd, de molenbaard, de grote spruitbalk (de oude was een stuk van een oude roede), ramen en deuren en de draagbalken onder de koning werden vervangen.
In het voorjaar 2007 vernieuwde molenmaker Wieme uit Deinze de kammen en de vulstukken op het vangwiel en  de spillen van de weeg. Hij plaatste een volledige nieuwe vang en vernieuwde het luiwerk. In februari 2009 werkte molenbouwer Wieme aan de de lui- en kapzolder. Hij nam het spoorwiel mee naar zijn atelier voor restauratie.

De Zorgvlietmolen, die sinds 2001 weer draaivaardig was, is vanaf eind 2010 ook maalvaardig. Wieme Molenbouw bvba plaatste een nieuw spoorwiel, verving de spillen van de bonkelaar en maakte een nieuwe steenkuip. Met de hulp van Theo Keijers van de nabijgelegen Keijersmolen, hebben de vrijwillige molenaars zelf de molenstenen uitgebalanceerd en gescherpt.

Begin 2012 werd een onderzoek gestart naar de vochtproblemen in de Zorgvlietmolen. Tijdens de restauratie van de romp in 2003 werd de molen opnieuw gevoegd en behandeld met een waterafstotende laag. Sindsdien zijn er vochtproblemen in de molen, wanneer het enkele dagen heeft geregend wordt de binnenkant van de molen zeer nat. Dit houdt in dat de balken die in de muren zitten vochtig worden, wat niet tengoede komt aan de levensduur van deze balken. Het onderzoek dat momenteel wordt gevoerd moet de oorzaak van dit fenomeen opsporen. Er werden twee stalen uit de muur geboord, die voor analyse zijn opgestuurd.

Boers & Peusens bvba uit Merelbeke bezorgde de Zorgvlietmolen in 2013 een dakgoot aan de kap, met hemelwaterafvoer aan de onderkant van de staart.

In 2015 werd fase 1 afgerond in de behandeling tegen de bonte knaagkever. De stelling die verschillende weken het straatbeeld in de oude Kerkstraat heeft bepaald, is ondertussen verdwenen.
De voegen en stenen van de romp werden hersteld en zullen niet langer vocht doorlaten in onze molen. Het was dit vocht dat – samen met het hout van de zoldering een aantrekkelijke voedingsbodem vormden voor de larven van deze kever. Zonder dit vocht kunnen de larven niet meer overleven en zodoende niet ontpoppen tot een kever die dan weer voor nieuwe larven kan zorgen.
In het voorjaar van 2016 wordt de zoldering aangepakt: alle aangetaste balken zullen deskundig hersteld of vervangen worden. Zo hopen we in de zomer terug een volwaardige tegenhanger te hebben voor de Keijersmolen.

Technische gegevens:
Ijzeren molenas (wellicht gemaakt door de Nederlandse firma L.I. Enthoven, volgens Nico Jurgens uit Hoorn.
Blokvang met vangtrommel. Engels kruiwerk met kruilier.
Twee koppels kunststenen (waarvan één koppel met gatenstenen); sleepluiwerk.

Wouter PEERLINGS, Molenbeersel & Rob SIMONS, Sint-Huibrechts-Lille

<p>Zorgvlietmolen - II<br />Truyensmolen - II</p>

De fokwieken uit 2001. Foto Paul Bauduin, Molenbeersel

<p>Zorgvlietmolen - II<br />Truyensmolen - II</p>

Foto: Stefan Boumans

<p>Zorgvlietmolen - II<br />Truyensmolen - II</p>

Gatensteen als type molensteen. Foto: Rob Simons, Sint-Huibrechts-Lille, 28.07.2013

<p>Zorgvlietmolen - II<br />Truyensmolen - II</p>

Met verdekkerde roeden in 1954. Foto coll. Wouter Peerlings, Molenbeersel

<p>Zorgvlietmolen - II<br />Truyensmolen - II</p>

De voorgaande houten zestienkant. Foto voor 1918 (coll. Hubert Lemmens, Kinrooi)

Literatuur

A.L. "Molens worden gered", Ons Heem, XVIII, 1963, p. 127.
H. Janssen, "Aanteekeningen over Molen-Beersel", 1938.
Smet & H. Holemans, Limburgse windmolens in heden en verleden, Nieuwkerken-Waas, 1981, p. 121-125;
N. Jurgens (m.m.v. T. Meesters & P. Groen), "Een houten zestienkante bovenkruier te Molenbeersel (Limb.): een bouwhistorisch onderzoek", in: Molenecho's, XX, 1992, p. 24-37;
P. Henkens, "Molens en beersen, dat is Molenbeersel", in: Toerisme in Limburg, XV, p. 65, 67 en 70;
Bert Van Doorslaer, "Met de stroom mee of tegen de wind in? Molens in Limburg", Borgloon/Rijkel, Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed, 1996;
Werner Smet, "Molens en molenzorg in Molenbeersel", Molenbeersel, Werkgroep Molenzorg en Molenmuseum Molenbeersel, 1984, 31 p.;
H. Holemans, "Protest tegen de oprichting van de Heimolen te Aartselaar, anno 1772", in: "Ons Molenheem", 1988, nr. 2, 21-26, ill.;
W. Smet, "Enkele oude vermeldingen betreffende de Zorgvlietmolen", in: "Dao raostj gét", Driemaandelijks heemkundig tijdschrift van de Geschied- en Heemkundige Kring Kinrooi, jg. 5 (1986), p. 10-12, ill.
E. De Kinderen, "Voorbeeldige molenwerking in Molenbeersel: heden en verleden", in: De molenaar (weekblad voor de graanverwerkende en veevoederindustrie), CVI, 2003, nr. 17, p. 45.
W. Smet, "De Zorgvlietmolen te Molenbeersel", Ons Molenheem, 36e jg., 2011, nr. 3, p. 60-61.

Persberichten
P. Henkens, "Molenbeersel", Nieuws uit Limburg, 1963.
J.G., "Teleurgang van de windmolens te Kinrooi", De Autotoerist, 16.02.1978.
C. Reynders, "Molenbeersel bezit 2 geklasseerde windmolens", Het Belang van Limburg, 29.09.1968.
Steven, "De beide windmolens van Molenbeersel", De Standaard, 19.09.1968.
"Molenherstel in Limburg en elders", De Autotoerist, 16.11.1953.
"Restauratie van geklasseerde windmolens", Volksgazet, 13.08.1967.
H.M. "Molen gerestaureerd", Het Belang van Limburg, 26.02.1969.
"Stramproy en Molenbeersel: samen drie geklasseerde windmolens", Het Belang van Limburg, 31.08.1969.
"Le Moulin de Molenbeersel", Le Sillon Belge, 11.02.1977.
H.M., "Molenbeersel. Molen Zorgvliet", Het Volk, 06.07.1953.
"Tirol rond de molen", in: Het Belang van Limburg, 30.07.2007.
"Molenfeesten in het circus", Het Belang van Limburg, 28.07.2008.
"VVV Kinrooi 25 jaar", in: Passe Partout, 2009
"Molenbeerselse Molenfeesten", Het Belang van Limburg, 23.07.2010.
Kizzy Van Horne, "Molenfeesten moeten oud bakhuis redden", Het Nieuwsblad, 30.07.2011.
Molenboek 1925-Zorgvlietmolen Molenbeersel Smet Werner 1988 3 en 4 173
Molenfeesten te Molenbeersel: bekroning van drie jaar molenzorg ! Smet Werner 1986 4 204
Molenmuseum te Molenbeersel Smet Werner 1986 1 45
Molens en wetgeving Smet Werner 1984 4 157
Molenzorg te Molenbeersel Kunnen Mathieu 1984 2 68
Molenzorg te Molenbeersel Smet Werner 1985 1 15
Naar een molenmuseum in Molenbeersel? Kunnen Mathieu 1984 3 112
Frank Vandepoel, "dubbel-Molenfeesten weer voorbij gevlogen. Het Belang van Limburg, dig., 31.07.2014.
Frank Vandepoel, "Zorgvlietmolen in Molenbeersel heeft weer een zorg minder", Het Belang van Limburg, 15.12.2015.


Laatst bijgewerkt: woensdag 21 september 2016
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens