Neermolen

op de Bosbeek
51° 5' 18.20" N  5° 42' 30.96" E

Beschrijving / geschiedenis

De Neermolen op de Bosbeek te Neeroeteren werd al voor 1330 opgericht.
De Bestendige Deputatie van de provincie Limburg keurde op 14 juni 1848 de vastgestelde pegelhoogte van 0,600 meter goed. De toenmalige eigenaar was Philippe Peeters-Pendries, die ook eigenaar was van de nabije oliemolen Klaaskensmolen (die thans nog bestaat als houtzaagmolen).

Het houten watermolengebouw werd in 1859 en heropgericht in steen. In 1913 gebeurde een vergroting. Het waterrad werd vervangen door een turbine. Het huidig exemplaar is een Girard-turbine uit 1995. De stad Maaseik kocht de molen aan, liet hem beschermen (1988) en maalvaardig herstellen. Een bijzonderheid is dat de molenstenen niet via een raderwerk met kammen aangedreven worden, maar rechtstreeks met platte riemen.

Opeenvolgende eigenaars sinds 1844:
- voor 1844, eigenaar: Pendries Willem en compagnie, burgemeester te Neeroeteren
- 1852, erfenis: Pendries Maria, echtgenote Peeters Philippus en compagnie, eigenares te Neeroeteren
- 1858, erfenis: Peeters-Pendries Philippus, eigenares te Neeroeteren, de weduwe en kinderen (1889: de kinderen; 1899: de erfgenamen)
- 1902, erfenis: Peeters-Van Moll Paul, de kinderen en compagnie, dokter te Neeroeteren
- 1903, verkoop:
   a) Eynen-Peeters Henri, notaris te Neeroeteren
   b) Peeters Louis, griffier te Mechelen-aan-de-Maas
   c) Peeters Jacobus, geneesheer te Neeroeteren
- 1911, erfenis:
   a) Eynen-Peeters Henri, de kinderen, te Neeroeteren
   b) Peeters Louis, griffier te Mechelen-aan-de-Maas   
   c) Peeters jacobus, geneesheer te Neeroeteren
- 1941, begin vruchtgebruik:
   a) Peeters Joannes en erfgenamen (1/3 naakte eigendom), griffier te Mechelen-aan-de-Maas
   b) Peeters-Claes Jacques, geneesheer te Neeroeteren (1/3 naakte eigendom + 1/3 vruchtgebruik)
   c) Eyben-Peeters Henri, de weduwe te Neeroeteren (1/3 vruchtgebruik)
- 1943, verkoop:
   a) Peeters-Claes Jacobus, geneesheer te Neeroeteren (1/3 naakte eigendom en 1/3 vruchtgebruik)
   b) de compagnie (1/3 naakte eigendom en 1/3 vruchtgebruik)
- 1947, verkoop: Cuppens-Brouwers Jan, werkman, later molenaar te Neeroeteren
- 1976, verkoop: gemeente Neeroeteren
- 1977: stad Maaseik (door fusies van gemeenten)

Op zaterdag 27 april 2013 krijgt de molen in het Provinciehuis Boeverbos te Brugge het kenteken “Actieve Molen 2013” uitgereikt uit handen van Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois (of zijn kabinetschef bij verlet). Deze nominatie gebeurde door het Molenforum Vlaanderen vzw (www. molenforumvlaanderen.be)  op basis van de volgende criteria: de molen als gebouw (uitzicht, toestand), de werking als molen (draaien en malen) & de inzet van de molenaar, de toeristische ontsluiting en de gelegenheidsactiviteiten.

Lieven DENEWET

Foto: © Molencentrum, Roosendaal, Nederland

Foto: Mina De Vis

Foto: coll. R. Van Ryckeghem, Koolkerke

Verzameling Ons Molenheem

Literatuur

H. Janssens-Aerts, "De Neermolen te Neeroeteren", in: Het Oude Land van Loon, VII, 1952, p. 74-76;
P.J. Maas, "Geschiedenis van Neeroeteren", Roeselare, 1905-1906;
"Op weg naar de watermolens in het Oeterdal", Neeroeteren, V.V.V. Oeterdal, s.d.
P. Van Stappen, "Opening Klaaskens- en Neermolen te Neeroeteren: onthulling eerste info-borden Regionaal Landschap Kempen en Maasland: voorstelling audio-visual over de watermolens langs de Bosbeek", in: Natuur- en Stedenschoon, LXV, 1997, nr. 5, p. 15-17;
F. Dirks, "Watermolens van Maaseik-Neeroeteren in de Oetervallei worden beschermd" in: Natuur- en Stedenschoon, LXIV, 1995, nr. 5, p. 33;
W. Smet, "Neermolen en Klaaskensmolen op de Bosbeek: parels in het Oeterdal" in: Ons Molenheem, 1996, nr. 3, p. 15.;
H. Heymans, "Watermolens te Neeroeteren", in: "Industrieel erfgoed", Driemaandelijks tijdschrift van de Vlaamse Vereniging voor Indsutriële Archeologie vzw, II, 1984, nr. 6, blz. 15-18, ill.;
P.J. Maes, "Geschiedenis van Neeroeteren", Roeselare, 1905, passim;
J. Gerits, "Opschriften op de Neermolen te Neeroeteren", in: "Ons Heem", 's-Gravenwezel, jg. 44 (1990), nr. 1, blz. 28;
J. Gerits, Neeroeteren in oude prentkaarten, Zaltbommel, Europeese Bibliotheek, 1972, z.p. [40 blz.], 39 afb.;
Jos Bijnens en Jaak Nelissen, “Neerotere in pertret”, Maaseik, Heem- en Kultuurkring Neeroeteren, 2004 (2de druk), 103 p., ill.
Lieven Denewet, "Inventaris van de Limburgse watermolens met hun pegelhoogtes (1846-1849)", Molenecho's, 39, 2011, nr. 2
Herman Holemans & Werner Smet, "Limburgse watermolens. Kadastergegevens: 1844-1980", Kinrooi, 1985, p. 55-56.
Leo Cuppens-Nelissen, Jaak Cuppens-Cuppens & Everd Cuppens-Schreurs, Ten Huize van Jaak & Helena Cuppens-Nies, VI, 2004, nr. 1-2, p. 5.