Molenzorg
Kasterlee, Antwerpen
Naam

Oostmolen
Beermolen

Ligging Retiesebaan 159
2460 Kasterlee

Terlo
kadasterperceel C468

 


toon op kaart
Geo positie 51.244602, 4.997559
Eigenaar Familie Snoeys
Gebouwd 1801, houten achtkant / 1873, steen
Type Stenen bergmolen
Functie Koren- en oliemolen
Kenmerken Later enkel nog als graanmolen, de ene zijhelft van de romp is gewit; volledig gietijzeren molenas (fabr. Van Aerschot, Herentals)
Gevlucht/Rad Gelast, 24 meter
Inrichting Nog gedeeltelijk aanwezig
Toestand Uitwendig hersteld, gerenoveerd tot vakantiewoning
Bescherming M: monument,
18 oktober 1943
Molenaar Geen
Openingstijden Niet toegankelijk
<p>Oostmolen<br />Beermolen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 03.11.2006  

Beschrijving / geschiedenis

In 1801 kreeg Jan Baptist De Kinderen de toelating van het departement Twee Neten (huidige provincie Antwerpen) op Terlo een graanwindmolen op te richten. Vier jaar later werd daar een oliemolen aan toegevoegd. Het ging hier om een houten achtkante bovenkruier.

In 1835 kwam de molen in het bezit van van Van der Beken-Pasteel, in 1848 van Jan Janssens en sinds 1851 van de molenaarsfamilie Diels.

Kadasterbeschrijvingen:
- 1815: "Le second moulin, situé dans la S(ecti)on C n° 468, appartient au sieur Derkinderen,. Il est à remarquer que cette propriété possède un double méchanisme par le moyen duquel, il peut servir alternativement à moudre le grain ainsi que l'écorce de chêne. La situation de ce moulin, son double rapport et le dire de toutes les personnes notables que nous avons consultées à cet égard, nous ont porté à fixer son revenu brut à fr. 624. Déduisant le tiers de cette somme pour l'entretien et réparations, reste net fr. 416."
-  ca. 1830: "graan- en schorswindmolen. Bovenkruier in hout vervaardigd, hebbende eenen omgang en twee paar steenen waarvan een paar  dient tot het malen van graen en een voor schors. AZij worden nooyt gelijktijdig gebruikt. Deselve is ongunstig en op ruimen afstand van het dorp gelegen en met andere eigendommen verhuurd aan Lambertus Vaes, molenaar te Casterlé". De eigenaars bezaten eveneens de Watermolen van Terlo.

Opeenvolgende eigenaars:
- 1801, opbouw: De Kinderen Jan-Baptist
- 1815,  eigenaar: De Kinderen-Biermans Joannes
- voor 1834, eigenaar: De Kinderen-Hermans Joannes, de weduwe en kinderen (kinderen: a) De Kinderen Henri, molenaar, b) De Kinderen Joseph, molenaar, c) De Kinderen Jean Joseph, molenaar te Dessel en e) De Kinderen Dorothée, meid te Lier; huurder-molenaar is Vaes Lambertus, te Kasterlee (eveneens van de Watermolen van Kasterlee-Terlo)
- 26.03.1835, verkoop:  Van der Beken-Pasteel Pierre Joseph François Jean, eigenaar te Turnhout-Korsendonk (notris Caeijmaex)
- 09.06.1835, verkoop: a) Diels Jean François, boterhandelaar te Kasterlee en b) Diels Thérèse, boterhandelaarster te Kasterlee (onderhandse akte)
- 19.04.1871, erfenis: Diels Theresia, zonder beroep te Kasterlee (overlijden van Jean-François Diels)
- later, eigenaar: a) Diels-Van Gool Frans Louis, te Dessel en b) Diels Karel, zonder beroep te Kasterlee
- 1892, afstand: a) Diels-Van Gool Frans Louis, te Dessel en b) Diels Karel, zonder beroep te Dessel (registratie op 26.02.1892)
- 24.02.1897, erfenis: Diels-Van Gool Frans Louis, zonder beroep te Dessel (overlijden van Karel Diels)
- later, erfenis: de kinderen
- 07.05.1902, verkoop: Diels-Van Gool August, molenaar te Kasterlee (notaris Jansen)
- 12.08.1926, gift: a) Diels Jozef Victor (noor naakte eigendom), moelnaar te Kasterlee en b) Diels-Van Gool Cornelius August (voor vruchtgebruik), molenaar te Kasterlee (notarsi Van der G'racht)
- 25.07.1928, erfenis: a) Diels Jozef Cictor (voor naakte eigendom), moelnaar te Kasterlee en b) Diels-Van Gool Cornelius August, de weduwe (voor vruchtgebruik) (pvelijden van Cornelius Diels)
- 05.11.1928, einde vruchtgebruik: Diels Jozef Victor, moelnaar te Kasterlee (overlijden van de weduwe Van Gool van Cornelius Diels)
- 28.12.1961, verkoop: Snoeys-Van Dijck Leo Jozef Constant, handelaar te H erentals (notaris Van der Gracht)
- 2014, eigenaar: Snoeys

Bekende huurders-molenaars:
- sinds 1823: Vaes-Van Ballaer Lambertus
- sinds 1848: Janssens Jan

In 1873 bouwde men rond de houten achtkante romp een stenen mantel.

In juni 1929 geraakte de molen zwaar beschadigd na een blikseminslag. De molen werd op 18 oktober 1943, dus tijdens de Duitse bezetting, beschermd als monument door secretaris-generaal Marcel Nyns. Pas op 4 december 1990 werd het besluit in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd.

Sinds 1957 is de molen buiten werking. De molen bleef tot in 1961 in handen van de familie Diels. Dan werd Leo Snoeys-Van Dijck de nieuwe eigenaar.

Hij liet de molen in 1966 uitwendig  herstellen en in de jaren 1970 uitbreiden met een achter de molenberg verscholen woonhuis. ombouwen tot vakantiewoning. Uiterlijk verkeert de molen in zeer goede staat, maar hij is helaas niet meer maalvaardig en niet toegankelijk voor het publiek.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

Technische bijzonderheden.
De molen was vroeger een houten achtkante bovenkruier-zetelkruier. Rond de houten achtkante romp is een stenen mantel gebouwd.
De kuip heeft rondboogvormige muuropeningen onder waterlijst en is aan één zijde wit beschilderd.
Vang met vangtrommel.
De molenas is geheel van gietijzeren, eerder uitzonderlijk in ons land, en werd gegoten door Van Aerschot uit Herentals.
In Antwerpen, Belgisch en Nederlands Limburg komt/kwam een aantal ongeïdentificeerde roeden voor. Ze zijn geklonken op hoekijzers, maar niet met stiften zoals Pot (uit Kinderdijk, NL) dat deed, maar met nagels met bolle kop. Toen ik de eerste ontdekte, dacht ik aan een Knesselareroe. Eén van die roeden zit in de Beermolen van Kasterlee-Terlo, die ook een geheel ijzeren Van Aerschot-as heeft. Vanwege de nabijheid van Herentals is niet uit te sluiten dat die roe door Van Aerschot werd vervaardigd. Anderzijds lieten de diverse leden Van Aerschot hun naam graag achter op hun producten, en op deze roeden heb ik geen naam aangetroffen.
Dubbele lange spruit van ijzer en de eveneens ijzeren korte spruit is een brede H-profiel.

Nico JURGENS

<p>Oostmolen<br />Beermolen</p>

Foto: Fran├žois Gijsbrechts, Linkhout, 10.05.2008

<p>Oostmolen<br />Beermolen</p>

Foto: Patrick Van Loo

<p>Oostmolen<br />Beermolen</p>

Prentkaart. Verzameling Ons Molenheem

<p>Oostmolen<br />Beermolen</p>

Prentkaart (coll. Rob Simons, Sint-Huibrechts-Lille)

<p>Oostmolen<br />Beermolen</p>

Prentkaart (coll. R. Van Ryckeghem, Sint-Andries)

Literatuur

Kadaster Antwerpen, Mutatieregisters Kasterlee, schetsen 1873/1 (ombouw van houten achtkant naar stenen molen)
H. Holemans & P.J. Lemmens, "Molens der Noorder- en Oosterkempen", Nieuwkerken, Ten Bos, 1980, p. 47-55;
L. Leysen, "De windmolens van Kasterlee", in: Toerisme, provincie Antwerpen, IX, 1963, p. 85 en 88;
L. Leysen, "De windmolens van Kasterlee", in: Molens in de provincie Antwerpen. Katalogus van de molententoonstelling te Boechout en te Kasterlee, 1965;
J. Van Gorp, "Kasterlee. Geschiedenis, toerisme, folklore, legenden, historische verhalen", Kasterlee, 1946, p. 40-64; E. D(e) K(inderen), "De Oostmolen te Kasterlee", in: De Belgische Molenaar, LXXII, 1977, nr. 3 (7 febr.), p. 34-36;
F. Brouwers, "De toekomst van een verleden. Levende molens in de provincie Antwerpen", s.l., Levende Molens Werkgroep Kempen-Antwerpen, (1997);
Paul Hendriks, "De windmolens. 17. Kasterlee", in: P. Hendriks & R. Hoeben, "Provincie Antwerpen. Wind- en watermolens", p. 17;
"Is de windmolen van Terlo (Kasterlee) in gevaar?" in: De Belgische Molenaar, jg. 54, nr. 5 (7 maart 1959), p. 78;
H. Kennes H. & R. Steyaert,  "Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Turnhout, Kanton Herentals, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 16N3", Brussel - Turnhout, 2001.
P.J. Lemmens, "Molenoverzicht uit het Arrondissement Turnhout van 1830 tot heden", Heemkundig Handboekje voor de Antwerpse Randgemeenten, Kwartaalschrift, Borgerhout, Gitschotel Buurschap, Jg. 12, [1964], nr. 3, p. 16.
Nico Jurgens, artikel in Levende Molens.
Jozef Boonen, "Het toerisme te Kasterlee: Beermolen te Terloo", in: Toerisme in de provincie Antwerpen, Berchem, Michiels, jg. 2, 1956, p. 356.
Adolf C. J. Verdegem, "De oude molens van Kasterlee", Heemkundige Kring Kasterlee-Lichtaart-Tielen, 1995, 200 p.
W. Van Mensel, "Molenaars Biermans", Ons Molenheem (Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem), jg. 1996,  nr. 4, p. 9-13.


Laatst bijgewerkt: vrijdag 30 december 2016
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens