Molenzorg
Evergem, Oost-Vlaanderen
Naam

Doornzelemolen
Kloostermolen

Ligging Doornzeledries
9940 Evergem
toon op kaart
Geo positie 51.144180, 3.767411
Eigenaar Gemeente Evergem
Gebouwd Voor 1390 / na 1453 / ca. 1490 / 1839
Type Stenen bergmolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Kettingkruier
Gevlucht/Rad Geklinknagelde roeden, afgeknakt in 1948
Inrichting Verwijderd
Toestand Gerenoveerd als romp, bestemming als krulbolmuseum (2010)
Bescherming M: monument, L: landschap,
30.04.1945, 30.06.1992
Molenaar Geen
Openingstijden Als krulbolmuseum (vanaf 2010). Info bij Patrick Huyghe via huyghe.p@belgacom.net of op 0476-46.60.02.
Ten Bruggencatenummer 05380
<p>Doornzelemolen<br />Kloostermolen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden  

Beschrijving / geschiedenis

De Doornzelemolen ligt aan de westelike toegangsweg van Doornzeledries op een wal, vlak voor de grens met Evergem Sint-Baafs. De molen werd ook Kloostermlen genoemd.
De Doornzelemolen was aanvankelijk een houten korenwindmolen. Hij behoorde toe aan de abdij van Doornzele (vandaar de vroegere benaming Kloostermolen). Er kan verondersteld worden dat de windmolen kort na de stichting van de abdij (1234) zou gebouwd zijn. De eerste vermeldingen dateren echter pas van 1390-1400 en 1414.

De molen werd een eerste keer verwoest tijdens de slag bij Gavere in de periode van de Gentse oorlog (1453), waarna hij heropgebouwd werd. Hij werd een tweede keer verwoest op het einde van de 15de eeuw door platbranding tijdens de troebelen tussen de Vlaamse steden en Maximiliaan van Oostenrijk. De heroprichting gebeurde rond 1490.

Mits toelating van de Bestendige Deputatie van de provincie Oost-Vlaanderen d.d. 9 maart 1839 aan molenaar De Poorter werd de molen in steen herbouwd. Het werd een stenen bergmolen van het type kettingkruier.

Naast de windmolen stond tot (ongeveer) aan de Eerste Wereldoorlog een houten vierzijdige rosmolen, zoals blijkt uit een oude prentkaart. Zodoiende kon dan ook in windstille periodes gemalen worden.

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: De Poorter Pieter Martinus, de weduwe, molenarin te Evergem
- 01.07.1839, deling: De Poorter Jacques, landbouwer te Evergem
- 05.08.1852, erfenis: De Poorter-De Paepe Jan, eigenaar te Evergem (overlijden van Jacques De Poorter)
- na 1885, erfenis: de erfgenamen: a) Vandevoorde Jacobus, landbouwer te Evergem, b) Dupont Cordula, weduwe D'Huyvetter Charles, zonder beroep te Bassevelde en c) Dupont Philomène, echtgennote Calsijn Jan-Baptist, voerman te Duinkerke (F) (overlijden van Jan De Poorter)
- 09.12.1908, verkoop: Lybaert-Van Bastelaere Petrus Lievin, molenaar te Evergem '(notaris De Canck, graanwind- en stoommolen)
- 07.10.1920, gift: a) Lybaert Petrus, molenaar te Evergem en b) Lybaert Hendrik, molenaar te Evergem (notaris De Canck)
- 14.08.1922, gift: Lybaert-Van Poucke Hendrik, molenaar te Evergem (notaris De Canck)
- 27.09.1952, erfenis: en de kinderen (overlijden van vrouw Van Poucke)
- 1985, eigenaar: Lybaert-Hemelsoet Antoine Marie Jozef André, te Evergem
- 1995, verkoop: gemeente Evergem

In 1945 werd de molen, toen nog voorzien van wieken, beschermd als monument. Tijdens een februaristorm in 1948 ging de molen door de vang en het gevlucht en de askop braken af. In de resterende romp bleef een mechanische maalderij actief tot rond 1970, met o.m. drie elektromotoren.

De gemeente Evergem kocht de molenromp in 1995 aan. Ze liet hem  in 2000-2002 renoveren en wilde hem inrichten tot ontmoetingsruimte.

Volgens plan van Cultuurcentrum Evergem werd overwogen de romp in te richten als centrum voor multimediakunst ("Multimediaproject Transcode"). Maar, ondanks de financiële steun van het Vlaamse Gewest en het provinciebestuur van Oost-Vlaanderen werd dat project in mei 2005 afgevoerd. Voorwaarde voor de realisatie van het dure artistieke project was het vinden van 40.000 euro sponsorgeld in de privésector. Hoewel de termijn daarvoor enkele keren werd verlengd, is dat bedrag niet bijeen gekregen.
In 2009 werd een oplossing gevonden. Op de benedenverdieping komt een cafetaria, terwijl drie zolders als permanente tentoonstellingsruimte over het krulbollen (als Vlaamse volkssport) worden ingericht. De gemeente Evergem stelt de molen ter beschikking aan de Belgische Krulbolbond, die er vanaf 2010 permanent de tentoonstelling ‘Expo Krulbol' in onder brengt. De expo zal een vijftal zondagen tussen april en oktober open zijn. Groepen kunnen er terecht op afspraak.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>Doornzelemolen<br />Kloostermolen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden

<p>Doornzelemolen<br />Kloostermolen</p>

Tijdens de renovatie in 2001. Foto: Lieven Denewet

<p>Doornzelemolen<br />Kloostermolen</p>

Foto: Robert Van Ryckeghem, 1997

<p>Doornzelemolen<br />Kloostermolen</p>

Prentkaart. Vezameling Ons Molenheem

<p>Doornzelemolen<br />Kloostermolen</p>

Prentkaart. Verzameling Ons Molenheem

Aanvullende informatie

Intekendatum: 17.01.2001, 11 u.
Molen: Evergem-Doornzele (O.-Vl.), Doornzelemolen- stenen bergmolen
Bouwheer: Gemeente Evergem
Ontwerper: Architect M. Quintyn-Willems, Evergem
Opdracht: Restauratie molenromp, aanpassing naar vergaderruimtes en uitbreiding met sanitair onder de molenberg en panoramisch dak; o/cat. D24, kl. 3; 240 werkdagen
Plaats aanbesteding: Gemeentehuis, F. De Kokerlaan 11, Evergem
Offertes: Dhont René bvba, Destelbergen, €454.522,87; De Tender bvba, Belsele, €491.395,12; Cortier-Vandenbussche nv, Aalter, €505.375,03; Versluys Geert nv, Knesselare, €515.672,2; Aqua Reno nv, Lokeren, €525.394,19; nv Algemene Ondernemingen Himpe, Lop-pem, €529.411,18; Denys nv, Wondelgem, €816.392,80
Toewijzing: Dhont René bvba, Destelbergen

--------------

Hanne Van der Bauwhede, “Bijdrage tot de toponymie van Evergem tot 1650”, Universiteit Gent, Vakgroep Nederlandse taalkunde. Masterproef, voorgelegd aan de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte voor het behalen van de graad Master in de Taal- en Letterkunde Nederlands - Latijn (Promotor: Prof. Dr. Jacques Van Keymeulen - Co-promotor: Prof. Dr. Magda Devos), Academiejaar 2010 - 2011.

De Doornzelemolen lag aan de westelijke toegangsweg van Doornzeledries op een wal, vlak voor de grens met Evergem Sint-Baafs (Achiel De Vos - werkgroep 1994: 114). De molen werd ook Kloostermolen genoemd.

De Doornzelemolen was aanvankelijk een houten, later stenen windmolen. Hij behoorde toe aan de abdij van Doornzele, waardoor het voor de hand ligt dat hij vlak na de stichting van de abdij (1234) werd gebouwd. De eerste vermelding dateert echter pas van 1390-1400. De molen werd een eerste keer verwoest tijdens de slag bij Gavere in de periode van de Gentse oorlog (1453), waarna hij helemaal heropgebouwd werd. Hij werd een tweede keer verwoest op het einde van de 15de eeuw door platbranding tijdens de troebelen tussen de Vlaamse steden en Maximiliaan van Oostenrijk. Ook hierna werd hij helemaal opnieuw gebouwd (Achiel De Vos - werkgroep 1994: 114-115). De romp van de molen bestaat nog altijd.

- bij doressel molen, 1390-1400, RAG-SB/K 2450, 38r;
- te dorencele bi der muelen, 1402, SAG-301/27-II, 65r;
- bii der muelen te doerssele, 1424, SAG-301/27-II, 65r;
- te doeresele ... voor de muelene, 1433, SAG-330/20, 326r;
- westwaert van der muelen van doerysele, 1442, RAG-ADo, O;
- bij der muelene te doerissele, 1445, RAG-SB/R 46, 68v;
- de muelene te dorezele, ca.1450, RAG-ADo, rol 3 (tiendevrijlijst);
- te dorissele bii der muelene, 1457, RAG-SB/R 63, 65v; --?, 1462, RAG-SB/K 2448, 60v; --?, 1470, RAG-SB/R 879; --?, 1478, RAG-SB/R 64, 26r;
- bij der muelne te doeresele, 1483, SAG-301/57, 128v;
- doresele muelne, 1489, SAG-330/38, 164r;
- te doricele bij der muelen, 1494, SAG-330/40, 40r;
- bij dooresele muelne, id, 66r;
- te doorisele bij der muelne, 1517, RAG-SB/R 65, 70r; --?, 1517, RAG-SB/R 66, 44v;
- bij der muelne te Doorezele, 1539, RAG-SB/K 2611, 15r;
- west wart vander muelene van Dorisele, 1546, KUL-LI 101, 4v;
- een Coorenmuelen staende up doorizele driesch, 1574, SAG-28/23/85, 60r;
- dooricele muelene, 1586, RAG-ADo 18, 12v;
- een Coorenwintmuelene ... up den driesch van dorezele, 1598, RAG-ADo, O;
- doorisele meulen, 1603, RAG-Ev 576, 3r; de muelen van doorisele, 1609, RAG-Ev 577, 17v

Kloostermolen is een andere benaming voor de Doornzelemolen

De molen kreeg deze naam omdat hij eigendom was van het klooster van Doornzele.

- bi der cloostermeulen, 1414, SAG-23, 10v;
- bij der cloester muelen, 1431, SAG-330/20, 92r;
- cloosters muelene, 1553, RAG-ADo, O.

 

Literatuur

Hanne Van der Bauwhede, “Bijdrage tot de toponymie van Evergem tot 1650”, Universiteit Gent, Vakgroep Nederlandse taalkunde. Masterproef, voorgelegd aan de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte voor het behalen van de graad Master in de Taal- en Letterkunde Nederlands - Latijn (Promotor: Prof. Dr. Jacques Van Keymeulen - Co-promotor: Prof. Dr. Magda Devos), Academiejaar 2010 - 2011.
A. De Vos, "Graanwindmolens te Evergem", in: Appeltjes van het Meetjesland, XI, 1960, p.175-246.
Achiel De Vos - Werkgroep, "Geschiedenis van Evergem", Aalter, 1994.
Hanne Van der Bauwhede, "Bijdrage tot de toponymie van Evergem tot 1650", Gent, Universiteit Gent, 2010-2011 (Masterproef, voorgelegd aan de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte voor het behalen van de graad Master in de Taal- en Letterkunde Nederlands - Latijn).
E. D(e) K(inderen), "Doornzelemolen te Evergem", in: De Belgische Molenaar, LXXII, 1977, p. 182-184;
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985;
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
"Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Tweede aflevering. De arrondissementen Eeklo en Gent", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XV, 1961, 2 (Gent, 1962);
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 2. Gemeenten D-E", Rotem, Studiekring Ons Molenheem, 1998;
Luc Neyt, "De Familie Neyt. 1560-1988", in: De Eik (Driemaandelijks Gewestelijk Tijdschrift voor Familiekunde - Eeklo), XIII, 1988, kwartaal II, p. 48-208.
Vanacker D. & Hendryckx M., "Langs Het Kanaal", Gent, 1982.
Wolfaert G., "Oude Prentbriefkaarten van Evergem", Evergem, 1982.
OSW, "Krulbollen op Doornzeledries", Het Nieuwsblad, 19.04.2013.
Hanne Van der Bauwhede, "Bijdrage tot de toponymie van Evergem tot 1650", Gent, Universiteit Gent, 2010-2011 (Masterproef, voorgelegd aan de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte voor het behalen van de graad Master in de Taal- en Letterkunde Nederlands - Latijn).
Mailbericht John Verpaalen, Roosendaal, 29.05.2014.


Persberichten
I.V.H., "Multimediaproject Transcode afgevoerd", in: Het Volk/Het Nieuwsblad, ed. Gent & regio, 28 mei 2005.
EDA, ,,We zijn Doornzele niet vergeten''. Burgemeester opent gerestaureerde molenromp", in: Het Nieuwsblad, 06.09.2003.
IVH, "Stadsmussen verlaten molen na voorstelling van eindwerk", in: Het Nieuwsblad, 19.12.2007.
Ivo Vanhove, "In naam van de kunst. Drie stadsmussen hokken samen in molenromp", in: Het Nieuwsblad, 06.02.2007.
IVH, "Drie kunstenaars aan de slag in molen", in: Het Nieuwsblad, 03.02.2007.
EDA, "Molen Doornzele klaar voor kunst en cultuur", in: Het Nieuwsblad, 20.06.2003.
Rudi Van Holderbeke, "Beeldende kunst onderdak in molenromp Doornzele", in: Het Nieuwsblad, 24.05.2003.
Ivan Vanhove, "Molenromp Doornzele wordt geen centrum voor mediakunst", in: Het Nieuwsblad, 26.04.2003.
Ivan Vanhove, "Expo Krulbol Krijgt vaste stek in molen. 6.000 toeschouwers verwacht voor vierdaags volkssportgebeuren", Het Nieuwsblad, 11.08.2009.
IVH, "Alles over krulbollen", Het Nieuwsblad, 24.04.2010. 


Laatst bijgewerkt: donderdag 22 november 2018
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens