Molenzorg
Rutten (Tongeren), Limburg
<p>Ruttermolen</p>
Foto: Hubert Terwingen, Tongeren
Naam

Ruttermolen

Ligging Ruttermolenstraat 20
3700 Rutten (Tongeren)

op de Jeker
50°45'04" N  5°25'59" E


toon op kaart
Eigenaar Marc Vanherf & Inez Racquet
Gebouwd Voor 1360
Type Onderslag watermolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Ook elektriciteitsopwekking. Bakstenen gebouw met drie bouwlagen
Gevlucht/Rad Metalen onderslagrad
Inrichting Nog volledig
Toestand Maalvaardig hersteld
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
11.04.1984
Molenaar Marc Vanherf
Openingstijden Molen- en monumentendagen en na afspraak (tel. 012 24 16 24, info@ruttermolen.be)
Internet bron

Ruttermolen

Beschrijving / geschiedenis

De Ruttermolen of Ruttenmolen op de Jeker werd ook wel de Molen van Werelds genoemd. Hij is gelegen op een kleine strook grond die de gemeente Rutten aan de Jeker bezat. De Ruttenmolen voor 1360 gebouwd. Hij wordt in 1549 en 1577 de moelen van Soest bij Rutten genoemd en hoorde toe aan de heer van dit dorp. In 1599 was dit Renaat van Châlon, graaf van Nassau. De toenmalige mulder heette Andreas Engelborghs, wiens afstammelingen eeuwenlang deze molen gepacht hebben.

De Bestendige Deputatie van de provincie Limburg keurde op 10 maart 1847 de vastgestelde pegelhoogte van 1,659 m goed. De toenmalige eigenaar was baron Ernest de Senzeille.

Het huidige gebouw is 19de-eeuws.In de jaren 1970-1980 dreigde de molen droog te vallen, door de geplande rechttrekking van de Jeker. Er waren zelfs sloopplannen. Gelukkig werd de molen in 1984 beschermd als monument.

De familie Vanherf-Racquet heeft de molen en aanpalende gebouwen volledig gerenoveerd en gerestaureerd in 1995-1998. De molen werd weer maalvaardig en is te bezoeken, op molen- en monumentendagen en na afspraak. Vanaf 2002 zijn de stallingen ingericht voor plattelandstoerisme. In 2008 werd aan het waterrad een generator met tandwielkast geïnstalleerd voor de opwekking van groene stroom. Het geïnstalleerde vermogen is 8 kW met momenteel een gemiddelde opbrengst van 6 kW, dus een dagopbrengst van 144 kWh. In 2009 werd het molencomplex te koop aangeboden.

Lieven DENEWET

<p>Ruttermolen</p>

Foto: Jean-Paul Vingerhoed

<p>Ruttermolen</p>

Foto: Frans Van Bruaene, Laakdal

<p>Ruttermolen</p>

Foto: P. Grund (juli 1982)

<p>Ruttermolen</p>

Het mechanisme. Foto: Hubert Terwingen, Tongeren

<p>Ruttermolen</p>

Prentkaart Nels. Verzameling Ons Molenheem

Bijlagen

"Jeker kleurt wit aan Ruttermolen", Het Belang van Limburg, 26.09.2005
Limburg. Zondagnamiddag was de Jeker ter hoogte van de Ruttermolen helemaal wit gekleurd. De lokale politie en een milieuambtenaar kwamen ter plaatse om stalen te nemen. Aanvankelijk vermoedde men dat het witte goedje afkomstig zou zijn uit het Waalse Oreye, maar dat bleek niet te kloppen.
Rond 22 uur had de vervuiling de Motmolen in Tongeren bereikt waar ze zorgde voor een witte schuimmassa. Marc Vanherf, eigenaar van de Ruttermolen: “Het water van de Jeker was door en door wit gekleurd. Er hing een doordringende chemische geur en er dreven enkele dode vissen op het water.”

VRS, VT, "Erfgoed aan de Jeker moet op volle toeren draaien. Extra subsidies voor restauratie watermolens", De Standaard, 30.05.2012.
Tegen het einde van het jaar willen Karel Maes en Bettina Proesmans hun molen maalvaardig krijgen. (foto vrs)
Tongeren - Eigenaars van bestaande en historische watermolens krijgen voortaan een extra subsidie van het Tongerse stadsbestuur. Het erfgoed moet uitgroeien tot een bijkomende toeristische troef in de streek.
Het stadsbestuur van Tongeren wil de nog tien bestaande watermolens, waarvan er vier beschermd zijn, weer maalvaardig maken. Eigenaars krijgen daarvoor voortaan een eenmalige subsidie van de stad tot 75procent van de niet subsidieerbare kosten, met een maximumbedrag van 10.000euro.
'Sommige van die molens leveren een waardevolle bijdrage in de toeristische industrie. Zo werden er bepaalde molens gebruikt als museum of gastenverblijf', zegt burgemeester Patrick Dewael (Open VLD). 'De subsidies moeten helpen om dit belangrijk stuk erfgoed zoveel mogelijk in ere te herstellen. Een deel van de molens ligt immers niet meer aan de Jeker zelf en een bypass van de stroom kost geld.'
Karel Maes (65) en Bettina Proesmans (59), een architectenpaar op rust, zijn eigenaar van de Hoogmolen aan Klerebroek. Het paar is druk in de weer met de restauratie van de oude korenmolen, waarvan de eerste geschriften dateren van voor het jaar 1479.
'We hebben een subsidie aangevraagd bij de dienst voor industrieel erfgoed en die is ook goedgekeurd. Maar we moeten vier jaar op het geld wachten. Er zijn momenteel niet voldoende fondsen', zegt Maes.
De complete restauratie van de molen kost zo'n 400.000euro en het paar wordt nu geholpen door hun vrienden van de werkgroep Zuid-Limburgse Molenzorg. 'We leerden de vereniging kennen toen we een opleiding als molenaar volgden in Bokrijk. Een dag per week helpen enkele vrienden, met kennis van zaken, ons met de restauratie. Voor de grotere werkzaamheden, zoals het stukje bypass van de Jeker, vraag ik een aannemer.'
Voor de bypass heeft het paar al een mondelinge overeenkomst met de Vlaamse Watermaatschappij. 'Het is de bedoeling dat we tegen het einde van het jaar operationeel zijn en dat we dan ook effectief gaan malen. Hopelijk kunnen we de subsidies van het stadsbestuur gebruiken, want het kan een mooie toeristische route opleveren.'

-----------------

Elektriciteitsopwekking

De Ruttermolen is niet alleen: zwembad, wellness, vakantieappartementen. De Ruttermolen is nu ook een elektriciteitscentrale! Sinds 2008 wordt er op de Ruttermolen groene elektriciteit geproduceerd. Aan het bestaande waterwiel hebben we een generator met tandwielkast geïnstalleerd zodat hiermee groene energie wordt opgewekt. Het geïnstalleerde vermogen is 8 kW met momenteel een gemiddelde opbrengst van 6 kW, dus een dagopbrengst van 144 kWh. Op jaarbasis hopen we 50 Megawatt te produceren. Als volgens de Vreg een gemiddeld gezin per jaar 3500 kWh verbruikt zorgt de Ruttermolen voor de elektriciteit van 14 gezinnen. Volgens de Vlaamse dienst Leefmilieu komt dit overeen met een vermindering van 38 ton CO2. Met trots laten we de gasten van de Ruttermolen deze centrale bezoeken.

Verkoopsadvertentie 2009 (hoevetekoop.net)
Adres: Tongeren
Vraagprijs: op aanvraag
Tel.: +32 (0)12/23.00.23
Beschrijving (verkoop via makelaar - Leroi Immobiliën bvba, Tongeren)
Monumentale 17de-eeuwse watermolen. Watermolen met privé-woning, geklasseerd en volledig gerestaureerd met hoogwaardige materialen. Uitgebreid met vier vakantieverblijven - hoevetoerisme, een zwembad en een wellness. Alles bevindt zich rond de harmonieus aangelegde en zonovergoten binnenplaats, afgepaald door de natuurlijke waterloop, de Jeker.
17de eeuwse molen
De gerestaureerde molen zorgt voor groene energie voor zowat 14 gezinnen. De molen met de machines in werking kan je bezoeken over de verschillende verdiepingen.
Privé-woning
De aan de molen palende privé-woning is smaakvol ingericht en van de meest moderne materialen voorzien. De inkomhal nodigt met zijn uiterst gezellige inrichting meteen uit naar de woonvertrekken, de woonkamer is voorzien van een gezellige open haard, natuurstenen kerkdals op de vloeren. Vanuit de prachtig ingerichte keuken met eethoek is er zicht over de private tuin, evenals vanuit de orangerie, een zeer gezellige zithoek. Vanuit de hal is verder toegang tot het gastentoilet en bergruimten. Op de verdiepingen bevinden zich de masterbedroom met bijhorende dress en badkamer voor de ouders, verder zijn er 4 slaapkamers, studeerruimten, alsook een tweede badkamer en apart toilet. De gebruikte materialen zijn zeer kwaliteitsvol. De prachtig aangelegde private tuin met privaat terras is voorzien van een aparte inrit met automatisch bediend hekwerk. Private parking voor 2 wagens.
Vakantieverblijven - hoevetoerisme:
De huidige eigenaars hebben een vleugel van het gebouw ingericht als 4 vakantieverblijven. De gasten genieten er naar hartelust van de wellness zoals een jacuzzi, saune en douches... en het verwarmde zwembad ! Voor de kinderen is er een omheinde speelweide voorzien. Het verblijf is een uitstekende gelegenheid om zich te begeven op het uitgebreide fietsroute-netwerk waarbij men uren in alle rust kan fietsen en van de mooie omgeving genieten. Een nieuwe bijgebouw biedt meer ruimte voor uitbating van wellness, kleedruimte, ... Verder biedt het gebouw nog een grote schuur met mogelijkheden voor uitbreiding, ruimte voor feestzalen, vergaderzalen... of extra wooneenheden. Ligging: Op amper een boogscheut van Tongeren, de oudste stad van België. Te midden van het unieke haspenhouwse landschap, afgeboord de gekende Jeker, met uitzicht op een prachtig omliggend natuurgebied. Verder zijn Luik, Maastricht, Sint Truiden en de KATARAKT omgeving rond Borgloon in de onmiddellijke omgeving! Indien U interesse toont in deze unieke eigendom met al even unieke mogelijkheden naar uitbating, kan U steeds contact nemen met ons kantoor. We geven U graag meer informatie!

Bijkomende info
Totale grond oppervlakte: 48 are 39 ca
Bewoonbare oppervlakte: -
Gevelbreedte: -
K.I.: 1572 €
Slaapkamers: 4
Aantal badkamers: 2
Bureel: ja
Garages: -
--------------
Sagen.

"Waar ligt Ruttermolen?" Rutten pokert met Lauw en … wint een molen
Iedere Lauwenaar zal zich wel al eens afgevraagd hebben waarom de grens van Lauw stopt aan de Daelemolen en niet even verder aan de Hoeise Kassei. Dat zou geologisch gezien meer aannemelijk geweest zijn en vroeger is dat dus ook zo wel geweest.
Die van Rutten hadden echter destijds nood aan een molen, een banale molen waar de boeren hun graan konden laten malen. De kapittelheren van Rutten konden zich op die manier ook een extra-inkomen verzekeren.

Heel vlug vonden zij een geschikte plaats aan de overkant van de oude Romeinse Heirbaan, op het grondgebied van Lauw.
Hierdoor ontstond natuurlijk heftige discussie: die van Lauw beweerden dat die beemden bij Lauw behoorden en die van Rutten waren, noodgedwongen, een andere mening toegedaan.
Het kwam dan ook onvermijdelijk tot een proces voor de Schout. Beide burgemeesters beweerden dat de betwiste grond hun grondgebied was, zodat de rechter besloot ter plaatse de zaak uit te zoeken.
Daar aangekomen ging de scheldpartij verder en kon geen oplossing gevonden worden. Daarop besloot de rechter de twee burgemeesters te vorderen "de eed van waarheid" af te leggen. Dit was een eed die in de Middeleeuwen dikwijls gevorderd werd en waarbij het gezworen feit voor waar werd aangenomen. Nadeel was dat wanneer later bleek dat men gelogen had, men er ook het leven mee inschoot. Daarom ook dat de mensen toch niet graag deze eed aflegden.
Die van Lauw wisten dat er ergens een document was waarop de grenzen duidelijk aangegeven stonden. Als men dat kon vinden was het zaakje opgelost. Het bewuste document werd niet gevonden en zo stonden dus op die bewuste dag de burgemeesters en de ganse bevolking van beide dorpen op de plek waar de molen ging komen.

De rechter vroeg streng: "Wie durft de eed van waarheid afleggen?"
Onmiddellijk stapte de burgemeester van Rutten naar voor en zegde "Ik zweer bij mijn schepper, die hier bij mij is, dat ik op grond van Rutten sta."
Datzelfde durfde de burgemeester van Lauw niet te zweren, denkende dat die van Rutten wel een bewijs hadden dat de grens van Rutten tot daar kwam. Beteuterd dropen die van Lauw af.
Onmiddellijk begonnen de werkzaamheden en de molen werd gebouwd. Die van Lauw gingen echter nijdig op zoek naar het bewuste document en …. ze vonden het ook.

Dadelijk gingen ze naar de overheid, die natuurlijk de burgemeester van Rutten op het matje riep in verband met zijn meineed en om hem een kopje kleiner te maken. Deze bleef echter doodkalm, zeggende "Ik pleegde geen meineed, ik zweerde bij mijn schepper die bij mij was (hij droeg een hoed waaronder hij een lepel (schepper) verborgen had) en in mijn klompen had ik wat grond van Rutten gedaan, dus stond ik op de grond van Rutten."
De rechter vond het zo'n prachtige uitleg dat hij besloot zijn beslissing niet te herroepen. De molen bleef bij Rutten. Zo komt het dat dat stukje grond van Lauw nu van Rutten is.
-----
Beker achtergelaten wegens het uitspreken van Gods naam; twee vrouwen komen hem terugvragen.
Een man die omstreeks middernacht door Rutten wandelde, hoorde in een weide muziek. Er stonden wel zes of zeven vrouwen te dansen met een beker in hun hand. De man liep naar de vrouwen toe, nam ook een beker en zei: "Lieve Heer, Christus, God, hemel!" Het volgende ogenblik waren alle vrouwen verdwenen. Omdat de man alleen in het veld was achtergebleven, ging hij slapen in een naburige molen. De volgende ochtend ging de man samen met de molenaar naar het veld. Waar de vrouwen hadden gedanst, was het gras helemaal platgedrukt. De volgende dag kwamen twee vrouwen uit Rutten de man smeken om de beker terug te geven. Eén van hen was een heks.
Bron: M. Dreezen, Leuven, 1967.

Literatuur

Lieven Denewet, "Inventaris van de Limburgse watermolens met hun pegelhoogtes (1846-1849)", Molenecho's, 39, 2011, nr. 2.
Lieven Denewet, "Hoe de Ruttermolen de sloop kon ombuigen tot restauratie", in: Molenecho's, XXVI, 1998, nr. 2, p. 63-67.
Herman Holemans & Werner Smet, "Limburgse watermolens. Kadastergegevens: 1844-1980", Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem, 1985.
Bert Van Doorslaer, "Met de stroom mee of tegen de wind in? Molens in Limburg", Borgloon/Rijkel, Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed, 1996.
Watermolens Zuid-Limburg", Tongeren, Werkgroep Molenzorg Zuid-Limburg, s.d.
F. Dirks, "De restauratie van de 'Rutterwatermolen' op de Jeker in Rutten (Zuid-Limburg)", in: Natuur- en Stedenschoon, LXV, 1997, nr. 6, p. 25-26.
F. Dirks, Restauratie 'Rutterswatermolen' te Tongeren, in: Natuur- en Stedeschoon, Antwerpen, jg. 63 (1994), nr. 6, blz. 28-29.
W. Miermans, "Weer alarm omtrent de Ruttermolen. - Geen lijk, geen misdaad: of hoe een beleidsfout uitgewist moet worden", in: Levende Molens, jg. 6 (1984), nr. 4, p. 26-27.
E(ls) D(e) K(inderen), "[De Ruttermolen]", in: Levende Molens, jg. 5 (1983), p. 82-83, ill.
Lieven Denewet, "Honderd bespookte molens in Vlaanderen. Een verzameling molensagen van de kuststreek tot het Maasland", Molenecho's, XX, 1992, nr. 2-3.
Lucien Simon, "Moulins de chez nous", Dison, Fondation Adolphe Hardy, 1992, p. 92, 94.

Persberichten
"Jeker kleurt wit aan Ruttermolen", Het Belang van Limburg, 26.09.2005
VRS, VT, "Erfgoed aan de Jeker moet op volle toeren draaien. Extra subsidies voor restauratie watermolens", De Standaard, 30.05.2012.


Laatst bijgewerkt: maandag 2 januari 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens