Molenzorg
Retie, Antwerpen
Naam

De Heerser
De Nieuwe Molen

Ligging Kronkelstraat
2470 Retie

kadasterperceel A620b


toon op kaart
Geo positie 51.281792, 5.073520
Eigenaar Gemeente Retie
Gebouwd 1794/1934
Type Staakmolen met gesloten voet
Functie Korenmolen
Kenmerken Goede molenbiotoop
Gevlucht/Rad Stalen gelaste roeden (fabr. Claessen, Arendonk, nr. 1 en 2 - 1982), 25 m.
Inrichting Twee koppels kunststenen (1,40 m) met pandscherpsel. Overbrenging 1 op 4,5
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument, L: landschap,
06.12.1976
Molenaar Frans Geysen, Balen
Openingstijden Op afspraak, tel. 014.81.45.94 (F. Geysen)
<p>De Heerser<br />De Nieuwe Molen</p>

Foto: Paul Paulussen, Heusden-Zolder  

Beschrijving / geschiedenis

De Nieuwe Molen of De Heerser is een houten korenwindmolen in de Kronkelstraat die tot 1934 in Arendonk stond. Aldaar werd hij in 1794 door Godfried Claessen gebouwd als een deel van zijn strijd tegen het alleenmolenrecht van de abdij van Postel. Hij gebruikte hierbij eigen middelen, en de molen verrees op de Middelvelden te Arendonk, vlakbij de Hovestraat. In deze tijd stond de molen vooral bekend als Frieës molen of Friedesmolen.

De standaardmolen verhuisde in 1934 naar zijn huidige plaats, drie kilometer van de dorpskern tussen Retie en Schoonbroek. Omdat dit de laatst bijgekomen molen was te Retie in een rij van zes, werd hij bekend als de "Nieuwe Molen". In 1982 veranderde de eigenaar-molenaar de naam in "de Heerser". De benaming Nieuwe Molen is nu geheel verdrongen.

Bouwheer was Jozef  ("Jef") Maria Raymond Jacobs-Van Craendonck: hij was het, die de molen in 1934 overbracht uit Arendonk. Hij had op 11 juli 1934 het bouwperceel gekocht van landbouwer Jan Baptist Van Herck (akte notaris De Vel). De grond werd evenwel op 20 juli 1959 verkocht aan Joseph Adriaan Maria Van Beck-Antonissen, handlanger te Turnhout (onderhandse akte). Jef Jacabs wist het bij onderhandse akte van 2 juni 1961 terug aan te kopen.

Jef Jacobs maalde beroepsmatig met de windmolen tot in 1962. Hij liet de molen in 1981-82 herstellen door de molenbouwers Adriaens uit Weert (met nieuwe standaard, steenbalk, windpulm, zetel, kruisplaten, schoren en nieuwe gelaste roeden) en liet de molen nog tot in de jaren 1990 draaien. In de tuin van het molenaarshuis stonden vele zelfgemaakte siermolentjes (Hollandse miniatuurmolens): die bevinden zich nu in het Provinciaal Molencentrum (Mola) te Wachtebeke.

Na het overlijden van Jef Jacobs kwam de molen in het bezit van de gemeente Retie. In 2004-2005 werd een maalvaardige restauratie uitgevoerd door de firma Adriaens uit Weert. Zo werd de zetel nagezien en werden o.m. de bekleding van de kast, de staart en de trap vervangen. Frans Geysen uit Balen is de huidige vrijwillige molenaar.

De gemeente liet in 2015 onderhoudswerken uitvoeren voor 55.000 euro, met een onderhoudspremie van 29.040 euro van de Vlaamse Overheid. De windmolen kreeg een nieuwe verflaag en de wieken en het dak van het molenkot werden hersteld. De molen kreeg ook nieuwe zeilen.
De inhuldiging had op vrijdag 3 juli 2015 plaats in aanwezighied van vzw Levende Molens, de architect, de aannemer, VVV Retie, Heemkundige Kring Zeven Neten en molenaar Frans Geysen.

Technische kenmerken

Grijs en orange van kleur
Breed gevlucht
Gelaste stalen roeden van 25m met houten hekscheden en stormplank, de roeden zijn gemaakt door Claessen uit Arendonk (nr. 1 en 2 - 1982)
De kap is in de lengterichting iets bolgebogen. Het overstek is  rechthoekig, met de kapbekleding in een mooie S-vorm naar de daklijsten toe.
Twee koppels kunststenen met pandscherpsel. Hun diameter is 1,4m, en de overbrenging 1:4,5
Vlaamse vang (blokvang).
Het luiwiel wordt aangedreven door het vangwiel, een gaffelwiel in de voormolen.

Lieven DENEWET & Rob SIMONS

Zie ook: Arendonk, Friedesmolen

<p>De Heerser<br />De Nieuwe Molen</p>

Foto: Gerard Schuurbiers, Ossendrecht

<p>De Heerser<br />De Nieuwe Molen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 01.11.2006

<p>De Heerser<br />De Nieuwe Molen</p>

Foto: Fran├žois Gijsbrechts, Linkhout

<p>De Heerser<br />De Nieuwe Molen</p>

Foto: Gerard Schuurbiers, Ossendrecht

<p>De Heerser<br />De Nieuwe Molen</p>

Prentkaart Nels. Verzameling Ons Molenheem

Literatuur

H. Holemans & P.J. Lemmens, "Molens der Noorder- en Oosterkempen", Nieuwkerken, Ten Bos, 1980, p. 94-97;
A. Vermeire & E. Sneyers, "De molens van Retie: de Nieuwe Molen", in: De Zuiderkempen, IX, 1940, nr. 4, p. 66;
F. Brouwers, "De toekomst van een verleden. Levende molens in de provincie Antwerpen", s.l., Levende Molens Werkgroep Kempen-Antwerpen, (1997);
Jozef Sneyers, "Retiese molens vroeger en nu", Retie, Levende Molens, 1988, 48 p.;
Edward Sneyers, "Bijdrage tot de geschiedenis van Retie", Retie, De Berk, 1949;
Paul Hendriks, "De windmolens. 26. Retie", in: P. Hendriks & R. Hoeben, "Provincie Antwerpen. Wind- en watermolens", Antwerpen, 1978, p. 21;
E. D(e) K(inderen), "De Nieuwe Molen te Retie", in: De Belgische Molenaar, jg. 74, nr. 6 (22 maart 1979), p. 70-72;
E. D(e) K(inderen), "Restauratieperikelen en de molen van Retie", in: De Belgische Molenaar, jg. 76, nr. 11 (7 juni 1981), p. 159-160;
Arnold Naaijkens, "Retie: molenbouwer snelt Jef Jacobs te hulp", in: De Belgische Molenaar, jg. 76, nr. 15-16 (7-22 aug. 1981), p. 221-222;
Arnold Naaijkens, "Herplaatsing van de molenkast", in: De Belgische Molenaar, jg. 76, nr. 22 (22 nov. 1981), p. 300-301;
(L. Smet), "Ons molenpatrimonium in de provincie Antwerpen: Nieuwe Molen", in: Molenecho's, VI, 1978, nr. 7 (juli), p. 52;
"Stichting 'Levende Molens': Retie", in: De Belgische Molenaar, jg. 75, nr. 14-15 (7-22 aug. 1980), p. 220;
R. Hoeben, " 'De Heerser' te Retie (prov. Antwerpen). (Portret van een draaiende molen).", in: Natuur- en Stedeschoon, jg. 55 (1986), nr. 4 (juli-aug.), p. 26-28, ill.;
Els De Kinderen, "Molenhoogdagen - Retie", in: De Belgische Molenaar en Levende Molens, jg. 77 (1982), nr. 6 (juni), p. 127-128;
Els De kinderen, "Molen lief en leed [Ravels: Nachtegaal der Maatvennen; Ertvelde; Tessenderlo; Geel: Gansakker; Retie], in: Levende Molens, jg. 4 (1981), nr. 23 (7 december), p. 317-318, ill.;
J. D(ruyts), "De molenrestauratie te Retie nader bekeken", in De Belgische Molenaar en Levende Molens, jg. 77 (1982), nr. 7 (juli), p. 146-147;
P.J. Lemmens, "Molenoverzicht uit het Arrondissement Turnhout van 1830 tot heden", Heemkundig Handboekje voor de Antwerpse Randgemeenten, Kwartaalschrift, Borgerhout, Gitschotel Buurschap, Jg. 12, [1964], nr. 3, p. 1 en 27.
Holemans Hermans, "Wind- en watermolens van de provincie Antwerpen. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 3. Gemeenten P-Z", Opwijk, Studiekring Ons Molenheem, 2011.
Leni Thiers, "Molen de Heerser kan de wind weer trotseren", www. onroerenderfgoed. be, 29.07.2015

Persberichten
EMA, "Molen De Heerser in Kronkelstraat wordt gerenoveerd", Het Nieuwsblad, 13.01.2010.
EMA, "Retie investeert 40.000 euro in restauratie van windmolen", Het Nieuwsblad, 23.07.2014.
EMA, "Windmolen De Heerser schittert opnieuw in al zijn glorie", Gazet van Antwerpen, 07.07.2015.
Eddy Meulemans, "Lokale koeien blij met pas gerestaureerde windmolen", Gazet van Antwerpen, 24.07.2015.


Laatst bijgewerkt: woensdag 12 oktober 2016
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens