Beschrijving / geschiedenis

De oudste vermelding van deze graanwatermolen op de Schibbeek is 1259: hij werd toen uitgebaat door Piéron de Hesenain en fungeerde als banmolen voor de dorpen Herne, Tollembeek en Vollezele. In 1314 werd een deel ervan door Sohier van Edingen aan de Kartuis van Herne geschonken; in 1334 kocht de Kartuis het deel ervan dat eigendom wa van Jan vanden Cruce. Ook deze molen werd door de Geuzen in brand gestoken in 1580. In 1753 was Pierre Vanopdenbosch er molenaar. Na de Franse invallen op het einde van de 18e eeuw werd hij verkocht als nationaal goed: in 1801 was de watermolen eigendom van ene Romel. In 1820 was hij in het bezit van de toenmalige molenaar Martin Vanopdenbosch. De molen zou per jaar, bij gebrek aan water, wel zes maanden stil gelegen hebben.

Na een brand in 1884 werd de molen verbouwd tot woonhuis. Het gebouw bestaat nog steeds. Alhoewel het waterrad en het maalwerk ontbreken, is de vroegere watermolenfunctie nog duidelijk herkenbaar: het gebouw zelf, de watergevel met zijn natuurstenen basis en het gat voor de wateras en de nog aanwezige beek. Op 17 december 2003 verkocht Roger Delahay de molen aan de huidige eigenaars François Tomas en Katrien Van Vaerenbergh. 

In 2004 en 2005 gebeurden grondige renovatiewerken in het interieur, met behoud van de volumes. Het terrein werd volledig gesaneerd
In 2005 liet de Provincie Vlaams-Brabant de beek ruimen.
Het dak werd in 2007 gerenoveerd door de firma P. Nijs uit Deinze met oud en nieuw materiaal en oude dakpannen.
In 2010 kwam een verbinding van de twee gebouwen tot stand door een nieuwe verdieping en inrichting van de eerste verdieping in het tweede gebouw.
Nog geplande werken zijn een gevelrestauratie en de aanbreng van een nieuw waterrad als decoratief element. Het sluiswerk is verdwenen, zodat geen opstuwing van water meer mogelijk is om het rad aan te drijven.

Lieven Denewet

Foto: Katrien Van Vaerenbergh

Foto: Bernard Roobaert

Dichtgemetselde opening wateras. Foto: Donald Vandenbulcke, 09.03.2010

Literatuur

Bernard Roobaert, "Overzicht van de molens van de streek van Edingen met hun oudste vermeldingen", Molenecho's, XXIV, 1996, nr. 3-4, p. 116-180; ;
vzw Tsap, "Watermolens als 'potentiële kleinschalige waterkrachtcentrales' toegepast op de Mark (bijrivier van de Dender) vanaf Edingen", in: Molenecho's, XXIV, 1996, nr. 3-4, p. 181-203;
M. Peremans, "Thollembeek. Landkunde, Geschiedenis. Volkskunde", Brussel, 1926;
Herman Holemans, "Kadastergegevens: 1835-1985. Brabantse wind- en watermolens. Deel 3: arrondissement Halle-Vilvoorde (M-Z)", Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem", 1992;
M.A. Duwaerts e.a., "De molens in Brabant", Brussel, Dienst voor Geschiedkundige en Folkloristische Opzoekingen van de Provincie Brabant, 1961;
B. Roobaert, "Een overzicht van de molens van het Oude Land van Edingen en hun oudste vermeldingen", in: "Het oude Land van Edingen en Omliggende, Herne, jg. XXI, 1993, nr. 2, p. 97-133, ill.
Info François Tomas, 30.05.2010