Molenzorg
Maarke-Kerkem (Maarkedal), Oost-Vlaanderen
<p>Romansmolen</p>
Foto: Frans Van Bruaene, Laakdal, 13.07.2013
Naam

Romansmolen

Ligging Kokerellestraat 10
9680 Maarke-Kerkem (Maarkedal)

nabij de kerk
200 m N v.d. kerk
op de Maarkebeek
kadasterperceel A312


toon op kaart
Geo positie 50.817310, 3.639557
Eigenaar Clothaire De Deken
Gebouwd Voor 1154, vaak verbouwd
Type Bovenslag watermolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Bakstenen gebouw met natuurstenen basis
Gevlucht/Rad Metalen bovenslagrad (verwijderd)
Inrichting Drie steenkoppels, haverbreker
Toestand Gerenoveerd gebouw, nog met interieur
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
17.02.1994
Molenaar Clothaire De Deken
Openingstijden Op molendagen en op afspraak: tel. 055 31 55 41 (C. De Deken)

Beschrijving / geschiedenis

De Roomansmolen is een watermolen op de Maarkebeek in de Kokerellestraat nr. 10, op 200 meter ten noorden van de kerk.

Net zoals dit het geval was met de twee andere watermolens in Maarke-Kerkem, werd ook deze molen al vermeld in 1154 als schenking van Arnaud van Oudenaarde aan de abdij te Ename. Naderhand werd de molen eigendom van de heren van Maarke en vervolgens van de erven De Potter d'Indoye te Gent. In 1573 was de molen verpacht aan Pieter de Hase. In de loop der tijden onderging de molen heel wat wijzigingen. Hij is nu in het verlengde van de molenaarswoning gelegen.

In de voordeur staat gegrift: C.L. Vuÿe tot Maercke. Rond 1800 was C.L. Vuÿe er molenaar.

Uit het proces-verbaal van de gemeente Maarke-Kerkem uit 1820:
"Il y a dans la commune de Maerke-Kerckem trois moulins à eau dont deux appartiennent à Mr. Van Sassegem de Gand, l'un situé Section A n° 312, servant à moudre du grain et l'autre Section A n° 712 servant à moudre l'huile. L'expert n'ayant pu se procurer les baux, a dû se borner à prendre des renseignements dans la commune, dans celles voisines et à établir une juste proportion entre les propriétés. Ils les estime d'égale valeur et devoir (sic) être portés à un revenu brut chacun de fl. 105 dont le tiers déduit pour frais d'entretien et réparation porte un revenu net à fl. 70. Le troisième appartenant à Mr. Versmessen de Gand et situé Section A n°247bis. Il sert à moudre du grain. L'expert l'estime de la même valeur que les deux précédents d'après les renseignements. Toutefois qu'il s'est procuré sur sa valeur locative et son produit annuel donc en revenu net de fl. 70."

De watermolen werd in 1834 ingedeeld in klasse 1, met een kadastrale waarde van 228 frank.

Eigenaars na 1820:
- 1820, eigenaar: van Saceghem Thadeus en consoorten, te Gent
- 1854, deling: a) de Potter d'Indoye-de Bay Joseph Jean Ghislain (voor 57/96), eigenaar te Melle, b) de Potter d'Indoye Nathalie Marie Ghislaine (voor 38/152), eigenares te Gent en c) de Potter d'Indoye Marie Colette Ghislaine (voor 38/152), eigenares te Gent (registratie op 18.05.1854 - notaris Lammens)
- 07.08.1874, erfenis: de Potter d'Indoye Joseph Jean, eigenaar te Melle (notaris De Bay)
- 08.10.1892, erfenis: de Potter d'Indoye-Vanderstraeten Waillet Joseph, zonder beroep te Kluizen (overlijden van Jean-Joseph Ghislain Corneille de Potter d'Indoye)
- 16.02.1917, erfenis: de weduwe en de kinderen (overlijden van Joseph de Potter d'Indoye)
- 08.05.1935, deling: de Potter d'Indoye-Ruzette Joseph Paul Charles, zonder beroep te Gent (notaris Van der Eecken)
- 1986, verkoop: De Deken Clothaire, Maarke-Kerkem

Rond 1900 werd het draaiende werk vervangen door gietijzeren overbrengingen en kon ook met een motor gemalen worden. Er werd nog tot rond 1965 met de motor gemalen. Het waterrad werd in 1970 verwijderd. Het draaiende werk is nog aanwezig, met drie steenkoppels en een haverbreker. Uitzonderlijk is dat de overbrenging van de wateras naar de maalas niet konisch is: beide assen liggen horizontaal.

Op 17 februari 1994 werd de molen beschermd als monument (met ingebrip van het molengebouw, de bakoven, de oeverversterkingen en sluismuren) en samen met de omgeving (watermolensite met stuw) als dorpsgezicht (Belgisch Staatsblad, 09.06.1994). De huidige eigenaar Clothaire De Deken restaureerde het hele molencomplex.

Spijtig genoeg is er geen waterrecht meer. Er is een verval van 0,6 meter. Er wordt geijverd een nieuw metalen bovenslagrad te plaatsen naar het model van het oude, dat nu in de tuin ligt.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>Romansmolen</p>

Het vroegere metalen bovenslagrad. Foto: Jean-Paul Vingerhoed

<p>Romansmolen</p>

Het interieur met gietijzeren overbrenging. Foto: Jean-Paul Vingerhoed

<p>Romansmolen</p>

Foto: Koninklijk Instituut van het Kunstpatrimonium, Brussel.

<p>Romansmolen</p>

Foto Koninklijk Instituut van het Kunstpatrimonium, Brussel.

<p>Romansmolen</p>

Prentkaart ed. Walschaerts, 1909

Literatuur

Marc Vuylsteke, "Oorkonde voor geslaagde restauraties aan familie Clothaire De Deken-Desodt, eigenaars van de Romansmolen", in: Heemkring Maarkedal, 1999, nr. 7, p. 21;
Clothaire De Deken, "Drie kinderen lieten het leven rond de molens van Maarkedal", in: Heemkring Maarkedal, 1998, nr. 6, p. 18;
Clothaire De Deken, "Speculaties en zekerheden rondom de Romansmolen te Maarke", in: Heemkring Maarkedal, 1998, nr. 5, p. 24;
P. Bauters & R. Buysse, "De Oostvlaamse watermolens. Inventaris 1980", Gent, 1980 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 11);
P. Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1985 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
Julien Th. Vandeputte, "De molens van het arrondissement Oudenaarde uit hun geschiedenis", Oudenaarde, 1974;
Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Derde aflevering. De arrondissementen Oudenaarde en Sint-Niklaas", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XVI, 1962, 2 (Gent, 1963);
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 5. Gemeenten M-N", Opwijk, Studiekring Ons Molenheem, 2004;
"Monumentenzorg: ieders zorg. As: watermolen. - Herzele: de 'Te Rullegem'-molen. - Maarkedal: de Romansmolen. - Overpelt: De Sevensmolen. - Stene: de windmolen", in: "Ons Molenheem", Kinrooi, 1989, 19-25, ill.;
Robert Desart, "Les Moulins à Eau du Hainaut et des Flandres", Soignies, Lemaire, 1968, p. 112; Clothaire De Deken, "Speculaties en zekerheden rondom de Romansmolen te Maarke" in: Businarias, Viermaandelijks tijdschrift van de Heemkring Businarias, Maarkedal, jg. 2, 1998, p. 24 e.v., ill.
P. Crombé, "Archaelogisch inventaris Vlaanderen, Band VIII - Maarke-Kerkem", Gent, 1987.
M. Verbeeck & A. Tack, "Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Oudenaarde, Kanton Oudenaarde", Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 15N2, Brussel - Turnhout, 1998.

Persberichten
Pierre Penninck, "Bezeten van water en beweging. In de kijker Peter, Jo en Clothaire De Deken koesteren erfgoed watermolens", Het Nieuwsblad, 21.03.2009.
"Romansmolen, Maarke-Kerkem", Het Nieuwsblad, 21.03.2009.
JVW, "Overstromingsgebieden op Maarkebeek", Het Nieuwsblad, 29.11.2011
Mailbericht Maarten Osstyn Adegem, 05.05.2014


Laatst bijgewerkt: zondag 24 april 2016
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens