Beschrijving / geschiedenis

In 1798 werd door Pieter Cornelis Genbrugge opdracht gegeven tot het bouwen van de stenen windmolen in het noorden van de dorpskern. Men besloot ook tot het optrekken van een rosmolen en van een woonhuis in de onmiddellijke nabijheid. De naam P.C. Genbrugge komt voor op een zandsteen op de rosmolen. De molenmaker was waarschijnlijk Fredericus Pisonier uit Sleidinge. Dit leidt men af uit de vermelding F P 1799 in de zijkant van de maalgoot. De laatste beroepsmolenaar was Cyriel Neyt (1889-1978). Na zijn overlijden werd de molen in 1980 verkocht aan de huidige eigenaar. Hij liet de molen maalvaardig herstellen in 1985. Hierbij werd de romp met een halve meter verhoogd en werd het wiekverbeteringssysteem Faüel (fokwieken) aangebracht, zodat een betere windvang gegarandeerd is. Naast de molen is een molenherberg met degustatie van eigen molenproducten. De combinatie maalvaardige windmolen & rosmolen is nu een unicum in Vlaanderen. In 2009 onderging de molen grote onderhoudswerken.

Enkele technische aspecten

De molen is een stenen grondzeiler op een lage heuvel. Hij bestaat uit vier verdiepingen. Het kruien gebeurt aan de hand van een  kruilier. Deze hangt aan houten schoren.
Er zijn twee brede maalgoten, een klein slijpsteentje en een graankuiser. Op de  steenzolder bevinden zich twee steenkoppels. Hetzelfde spoorwiel drijft een derde varkenswieltje aan. Een klein asje drijft een wiel aan dat via een transportband een kleine haverbreker aandrijft. Op deze verdieping staat ook een kleine oude elektromotor.
Het groot luiwiel op de luizolder werd bij de laatste restauratie vernieuwd.
In de kap heeft het kruiwerk metalen rollen. Het vangwiel draagt een houten vangband. De vang werkt met een buitenwipstok.
De roeden kregen bij de restauratie van 1995 het verbeteringssysteem Faül (fokwieken).
De molen draait en maalt regelmatig. Een specialiteit van molenaar Johan Van Holle is het malen van speltmeel.

Lieven Denewet & Maarten Osstyn

Foto: Arthur Lebacq, 13.11.2008

Foto: Ronny Van Landschoot,2005

Foto: Michel Vanhouche, Denderleeuw

Foto: Michel Vanhouche, Denderleeuw

Bijlagen

Jaarlijks aantal asomwentelingen.

1997: 58575
1998: 106643
1999: 102266
2000: 108095
2001: 106992
2002: 73100
2003: 111113
2004: 110862
2005: 117943
2006: 111167
2007:  24242
2009: 170496

Persbericht. IVH, "Feesten om restauratie molensite te financieren", in: Het Nieuwsblad, 23.04.2009.
EVERGEM - De wind- en rosmolen van Johan Van Holle moeten dringend worden hersteld. Om die werken te financieren, organiseert de eigenaar zijn eigen Molenfeesten.
De witgeschilderde windmolen die de Stenenmolenstraat siert, is in 1799 gebouwd. 'Tot 1965 maalde wijlen Cyriel Neyt frequent. Daarna verviel de molen. In 1980 kocht ik de fel gehavende windmolen en de ingestorte rosmolen. Na een grondige restauratie waren beide molens weer maalvaardig', zegt molenaar Van Holle.
Intussen zijn opnieuw herstellingswerken nodig. 'Vorig jaar stapte ik in het project 'Malende Molens'. Daarmee willen het Oost-Vlaams provinciebestuur en Plattelandscentrum Meetjesland helpen om molens opnieuw maalvaardig te maken. Er zijn al een aantal kleine werken uitgevoerd, maar grote vernieuwingen zullen me nog 25.000 euro kosten.'
De werken zijn gedeeltelijk gesubsidieerd, de overige centen tracht hij bijeen te krijgen met de Molenfeesten. Die lopen zondag van 10 tot 18 uur op het erf en zijn een buitenkans om maaldemonstraties te zien. (ivh)

Chris Thienpondt, "Mmm...eetjesland vernieuwt. Bier van spelt", Het Nieuwsblad, 17.04.2010. 

De producenten van het Meetjeslandse lekkers. Foto Michel Moens.
EVERGEM/ASSENEDE/MALDEGEM/EEKLO - De 'sneukelbox' breidt uit: spelt(bier) en aardbeien zijn de aanwinsten.
Met spelt van de Ertveldse Stenen Molen, speltbier van de brouwerij Den Tseut uit Oosteeklo en de aardbeien van De Beezige Bei uit Maldegem-Kleit vernieuwt mmm.eetjesland nog maar eens het al riante aanbod. Die Meetjeslandse coöperatieve wil al het lekkers uit de streek promoten en het Meetjesland letterlijk laten proeven van de eigen producten. De samenwerking tussen 25producenten loont niet alleen, maar zorgt ook voor innovatie. Het nieuwe speltbier is een mooi voorbeeld.
Johan Van Holle, de molenaar van de Stenen Molen, maalt de spelt die zijn broer Dirk in Assenede teelt. Die oude graansoort is zeer gezond en wordt verwerkt in (spelt)brood of pannenkoeken, en nu dus ook in bier. Zo is creatief brouwer Stefan De Decker al aan zijn zesde biertje toe: Den Mulder. 'Het is een goudblond bier van 8 graden, met een zoete, fruitige smaak en lichtzure prikkels', zegt bierkenner William Roelens. 'De alcohol is goed gemaskeerd, zodat De Mulder vlot binnen gaat. Je moet er dus mee oppassen.'
Om al het lekkers van de Meetjeslandse producenten die de coöperatie mmm...eetjesland nu al rijk is te promoten, zijn er speciale formules bedacht.
Leerlingen van het College Onze-Lieve-Vrouw-ten Doorn ontwierpen een sneukelbox, een soort Bongobox met cadeaubonnen die bij een van de hoevewinkels ingewisseld kunnen worden voor een van de lekkernijen.
'Speciaal voor moederdag is ook een speciaal wellnesspakket samengesteld waarbij de mama's niet alleen kunnen proeven, maar ook genieten van een aantal Meetjeslandse producten', zegt Eddy Matthijs van het Plattelandscentrum Meetjesland. 'In het pakket zitten onder meer gezonde honing, zoete pralines en heilzame paardenmelk, maar ook essentiële olie, groene klei en heemstwortelpoeder, om thuis lekker verder van te genieten.'
Naast het nieuwe pakket kunnen mama's ook nog altijd verrast worden met een traditionele geschenkendoos met tal van overheerlijke hoeve- en streekproducten.
http://www.mmm-eetjesland.be/http://www.debeezigebei.be/http://http//huisbrouwerijdentseut.weebly.com
http://www.debeezigebei.be/
http://http//huisbrouwerijdentseut.weebly.com

IVH, "Straffe molen-verhalen in Stenenmolen", in: De Standaard / Het Nieuwsblad, 23.04.2010.
EVERGEM - In de Stenenmolenstraat staan op het erf van Johan Van Holle een beschermde stenen korenwindmolen en een rosmolen die door een fjordenpaard wordt aangedreven. Die in 1798 gebouwde molens, die beide maalvaardig zijn, vormen een uniek geheel. Ze worden gerestaureerd. Op Erfgoeddag geeft Van Holle met beide molens maaldemonstraties. In de windmolen vertelt Erwin Slock van de muziekformatie Zoutlandt om 10.30uur, 14uur, 15.30uur en 17 uur straffe molenverhalen. Kris Bruggeman van de Wippelgemse folkgroep De Rozenen Chambrans steunt de verteller muzikaal. In de feesttent worden het Meetjeslands speltbier Den Mulder en belegde speltovenkoeken geserveerd en kinderen kunnen gratis ritjes maken op fjordenpaarden en met een koets. Tevens worden oude tractoren geëxposeerd. De toegang is gratis. Info bij molenaar Johan Van Holle, telefoon 0485-13.90.83.

IVH, "Poëzie, muziek en kunst op molensite", Het Nieuwsblad, 19.06.2010.
EVERGEM - Onder de noemer Poemtata en de slag van de molen vindt zaterdag 19 juni op het erf van molenaar Johan Van Holle, Stenenmolenstraat 21, een poëzienamiddag plaats. De dichters Eva Cox, Koen Stassijns en Stijn Vranken lezen vanaf 14 uur om het uur voor uit eigen werk. De deelnemers worden ingedeeld in drie groepen van maximum veertig personen en gaan van dichter naar dichter. Tussendoor genieten ze van beelden van Kathy Verhegghe, Dirk Schelpe en Agnes Van Ransbeeck. Thomas De Schepper (klassieke gitaar) en Robrecht Kessels (cello) zorgen voor muziek. In samenwerking met de gemeentelijke openbare bibliotheek worden illustraties geprojecteerd die kinderen maakten bij gedichten van de bundel Droombeesten.
Ook worden de laureaten bekendgemaakt van de Poemtata poëziewedstrijd 2010 Gemorste woorden zijn wenkende vlekken. De winnaars mogen hun eigen gedichten voordragen. Deelnemen kost 7euro.
Info bij Paul Vergauwe (pivergauwe@skynet.be of op telefoon 0472-71.29.82. Info op www.poemtata.be

Literatuur

J. Van Holle, "Historiek van de Stenen Molen te Ertvelde", in: Molenecho's, XIII, 1985, p. 232-235;
A. De Vos, "Geschiedenis van Ertvelde", Ertvelde, 1971;
E. D(e) K(inderen), "De Stenen Molen van Ertvelde", in: De Belgische Molenaar, LXXI, 1976, p. 86-87;
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985;
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
"Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Tweede aflevering. De arrondissementen Eeklo en Gent", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XV, 1961, 2 (Gent, 1962);
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 2. Gemeenten D-E", Rotem, Studiekring Ons Molenheem, 1998;
Luc Neyt, "De Familie Neyt. 1560-1988", in: De Eik (Driemaandelijks Gewestelijk Tijdschrift voor Familiekunde - Eeklo), XIII, 1988, kwartaal II, p. 48-208;
G. Kockelberg, "Op bezoek te Ertvelde (Oost-Vlaanderen)", Ons Molenheem, jg. 6 (1986), nr. 1 (maart), p. 14-16, ill.;
Els De Kinderen, "Nabeschouwing Oostvlaamse Molendag [Rupelmonde, Sint-Niklaas, Evergem-Wippelgem, Westermolen, Ertvelde], in: Levende Molens, jg. 8 (1986), nr. 10, p. 73-74, ill.;
John Verpaalen, "Molennieuws van her en der [Harelbeke-Stasegem, Berendrecht Buitenmolen, Brugge Bonne Chiere, rosmolens te Izenberge en te Ertvelde), in: "Levende Molens, jg. 9 (1987), nr. 3, p. 21-22, ill; en nr. 4, p.29-30, ill.;
J. D(ruyts), "15 september. Oostvlaamse Molendag", in: Levende Molens, jg. 7 (1985), nr. 11, p. 81-84, ill.;
John Verpaalen, "Restauratie in Ertvelde vordert", in : Levende Molens, jg. 5 (1983), p. 211-212, ill.;
Johan Van Holle, "De kijker op Oost-Vlaanderen III - Historiek van de stenen molen te Ertvelde", in: De Belgische Molenaar en Levende Molens, jg. 77 (1982), nr. 4 (april), p. 82-83;
J. Van Holle, "Historiek van de stenen molen te Ertvelde", in: Ons Meetjesland, Eeklo, jg 10 (1982), p. 102-110;
Els De kinderen, "Molen lief en leed [Ravels: Nachtegaal der Maatvennen; Ertvelde; Tessenderlo; Geel: Gansakker; Retie], in: Levende Molens, jg. 4 (1981), nr. 23 (7 december), p. 317-318, ill.;
Els De Kinderen, "Allerlei - Cultuur: meer sponsors, selectiever betoelaging [Kasterlee; Mol-Ezaart; Diest; Sint-Maria-Latem; Ertvelde]", in De Belgische Molenaar en Levende Molens, jg. 77 (1982), nr. 10 (oktober), p. 217-218.

Persberichten
IVH, "Feesten om restauratie molensite te financieren", in: Het Nieuwsblad, 23.04.2009.
Chris Thienpondt, "Mmm...eetjesland vernieuwt. Bier van spelt", Het Nieuwsblad, 17.04.2010.
IVH, "Straffe molen-verhalen in Stenenmolen", in: De Standaard / Het Nieuwsblad, 23.04.2010.
IVH, "Poëzie, muziek en kunst op molensite", Het Nieuwsblad, 19.06.2010.