Molenzorg
Massemen (Wetteren), Oost-Vlaanderen
Naam

Van Hauwermeirsmolen

Ligging Watermolenstraat 64
9230 Massemen (Wetteren)

op de Molenbeek
600 m ZO v.d. kerk
kadasterperceel A547 en B562
50° 58' 39.22" N  3° 52' 38.03" E
 


toon op kaart
Geo positie 50.978081, 3.877962
Eigenaar Roel Dogimont - Agnes Bellemans
Gebouwd voor 1592 / 1909 / 2001
Type Bovenslag watermolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Klein gebouw
Gevlucht/Rad Metalen bovenslagrad, diameter 2,40 m.
Inrichting 3 koppels maalstenen en kollergang
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
17.02.1994
Molenaar Roel Dogimont en Agnes Bellemans, tel.: 09.366 42 60, Jef Geldof, tel. 0473 381689
Openingstijden Elke laatste zondag van de maand, op molendagen 10-18 u., groepsbezoek op afspraak, email: r.dogimont@skynet.be
Internet bron

Van Hauwermeirsmolen

<p>Van Hauwermeirsmolen</p>

Foto: Agnes Bellemans, Massemen, 01.04.2007  

Beschrijving / geschiedenis

De Van Hauwermeirsmolen, genoemd naar de vroegere molenaars Van Hauwermeir, is een watermolen op de Molenbeek in de Watermolenstraat 64, op 600 meter ten zuidoosten vande kerk van Massemen.

Hij werd voor het eerst vermeld op een kaart van de Gentse landmeter Horenbault uit 1592, samen met de Maalbroekmolen (de andere nog bestaande molen te Massemen). We vinden hem ook in het metingboek (een kadastraal register) uit 1666. Hij was toen eigendom van de graven en prinsen de Mérode.

Het was een dubbelmolen, met tegenover elkaar geplaatste gebouwen op elke oever van de Molenbeek, ieder uitgerust met een bovenslagrad. De korenmolen (op perceel A 547) telt drie koppels maalstenen en de verdwenen oliemolen op de rechteroever (op B562) had  één kollergang.

Uit het proces-verbaal van afpaling van de gemeente Massemen in 1818:
"il existe dans la commune deux moulins à eau. (...) Le second est situé sur le même ruisseau (Meulebeke) (Section B, n° 547) et sert à moudre du grain. Il est à deux tournants. A ce moulin est attenant un tordoir (Section B n° 562). Ils travaillent simultanément lorqu'il y a surabondance d'eau, ce qui arrive rarement. J'estime à raison de leur position moins favorable, les moulins peuvent être évalués au produit brut de 366 frs. Déduction du tiers pour réparations et entretien, reste en produit net 244 frs."

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: d'Arenberg Paul, prins en ere-kanunnik te Namur
- 24.10.1835, verkoop: d'Arenberg Pierre Alcantara Charles Marie, prins te Arloy (F) (onderhandse akte - "tous les biens dépendant de l'ancienne terre de Massemen situés sous les communes de Massemen, Westrem, Oordegem, Calcken, Smetlede, Bellem, etc.")
- 27.09.1877, erfenis: a) d'Arenberg Auguste Louis Marie Albéric, prins en eigenaar te Parijs en b) d'Arenberg Marie Nicolette Augustine, prinses te Westerlo en echtgenote de Mérode de Westerloo Charles Antoine Ghislain, eigenaar te Westerlo (overlijden van Pierre Alcantara d'Arenberg)
- 1888, testament d.d. 25.08.1868: deM Mérode Westerloo-d'Arenberg Charles Antoine Ghislain, eigenaar te Westerlo (onderhandse akte)
- 26.01.1892, erfenis: de weduwe (overlijden van Charles Antoine Ghislain de Mérode Westerloo)
- 11.07.1905, erfenis: de kinderen en de kleinkinderen (overlijden van de weduwe d'Arenberg van Charles Antoine Ghislain de Mérode Westerloo)
- 19.10.1906, deling: de Mérode Westerloo Henri Charles, voorzitter van de senaat, te Westerlo (notaris den Bosch)
- 13.07.1908, erfenis: de kinderen (overlijden van Henri Charles de Mérode Westerloo)
- 25.07.1910, deling: de Mérode Westerloo Marie Nathalie Rudolphine, zonder beroep te Westerlo (notaris du Bost)
- 1913, deling: Lancellotti-de Mérode Westerloo Louis, zonder beroep te Ronse (notaris Leirens)
- 10.05.1948, verkoop: Van Hauvermeir Albert Joseph, handelaar te Massemen (notaris Dhavé)
- 26.06.1972, erfenis: Van Hauvermeir Marie Clara (ongehuwd), zonder beroep te Massemen (overlijden van Albert Van Hauvermeir)
- 21.12.1977, gift: a) Van Hauvermeir Maria Clara (ongehuwd), zonder beroep e Massemen en b) Nijs-Van Hauvermeir Herman Felix Paul, 1ste directieraad senaat (notaris De Smet)
- 06.01.1985, erfenis: a) Van Hauwermeir Marie Celmentia (zus van Maria Clara), zonder beroep te Massemen en b) Van Hauvermeir Godlieve Clothilde (nicht van Maria Clara), echtgenote Nijs Herman Felix, te Kortenberg (overlijden van Maria Clara Van Hauvermeir)
- later, eigenaar: pvba Huilleries réunies Bavah, te Massemen
- 30.12.1989, verkoop: Dogimont-Bellemans Roland August, te Massemen (notaris De Smet)

Rond 1909 werd de oorspronkelijke oliemolen vervangen door een nieuw gebouw. Hiermee deed de industrialisering haar intrede. Het vroegere stampkot werd toen ontruimd en nu blijft nog een bouwvallig restant over. In 1894 werd een stoommachine geplaatst ("pour activer les bilons et broyeurs d'une fabrique d'huile et les meules d'une meunerie"), die in 1909 vernieuwd werd door Mahy uit Wondelgem. Deze tweede stoommachine bleef in werking tot 1955, waarna ze werd verwijderd. In 1948 werd de molen verkocht aan de familie Van Hauwermeir, die al in de 19de eeuw als pachters-molenaars actief waren. De ongehuwde zussen Van Hauwermeir deden nog ernstige pogingen om de bijhorende olieslagerij te moderniseren. Helaas, was het hun kinderloosheid die hen de moed deed opgeven? Was de financiële inspanning te groot? De vernieuwing van de machinerie is er nooit gekomen en stilaan vervielen de werkzaamheden in de olieslagerij. Halverwege de jaren zestig viel ook de watermolen stil. 

Op 17 februari 1994 werd de watermolen, met inbegrip van het sluiswerk, de graanmolen en de voormalige olieslagmolen, beschermd als monument en samen met zijn omgeving als dorpsgezicht. Tevens werd toen de voormalige industriële olieslagerij beschermd als monument, vanwege zijn industrieel-archeologische waarde, met de kollergang en de fabrieksschoorsteen in campanile-opstelling. Voor het beheer van de molen werd de "VZW Van Hauwermeirsmolen" gesticht. In 2001-2006 werd de molen maalvaardig hersteld (feestelijke inhuldiging: zaterdag 28 april 2007). De gevels tot het maaiveld, de keermuren en het sluiswerk werden hersteld en vernieuwd. Een gloednieuw geklinknageld metalen bovenslagrad met een diameter van 2,40 meter draait opnieuw lustig en spetterend rond. Een vaste stuw zorgt voor een verval van 1 meter. Er is geen bypass aanwezig.

De molen staat ook bekend als cultureel trefpunt (met o.a. toneelvoorstellingen) en maakt deel uit van een natuureducatief project in de landschappelijk waardevolle Molenbeekvallei. In Massemen wordt prachtig bewezen dat "monumentenzorg" goed geïntegreerd kan worden in het cultureel gebeuren van de (plaatselijke) gemeenschap.

In de tuin liggen vijf molenstenen. Begroeid met mos en algen, gebarsten en verweerd vertellen ze elk een verhaal van een lang en hard leven. De ligger in de molen is een uniek stuk. Het middengedeelte bestaat uit basaltsteen, het omringende gedeelte is een kalksteen waarvan de natuurlijke oneffen structuur als scherpsel diende.

De site ligt in de landschappelijk waardevolle Molenbeekvallei. Het historisch boerderijlandschap wordt zo veel als mogelijk hersteld. Aan de Van Hauwermeirsmolen ligt een natuureducatieve zone met een hooiland, een graasweide, een veedrinkpoel en een hoogstamboomgaard. Er werden vele hazelaars, elzen en wilgen langs de beek aangeplant. Talrijke zangvogels en andere kleine dieren vinden er nestgelegenheid en maken dankbaar gebruik van dit natuurverbindingsgebied. De grote gele kwikstaart, een typisch watermolenvogeltje, maakt opnieuw zijn nest in een nis in de gevel van het stampkot. Het historisch boerderijlandschap wordt zo veel als mogelijk hersteld. De watermolen ligt op "het Molenbeekpad". Dit natuurleerpad voor kinderen wil inzicht verstrekken in de samenhang tussen verschillende biotopen die samen een beekvallei vormen. Op tien infopanelen langsheen het traject vertelt de molenaar Joannes hoe planten en dieren elkaar nodig hebben.

Inlichtingen : Van Hauwermeirsmolen v.z.w., Watermolenstraat 64, 9230 Wetteren. Tel. 09-366 42 60. Bezoek aan de molen is mogelijk, na afspraak, van 15 mei tot 30 september. De molen is steeds te bezichtigen in het weekend en op feestdagen. Groepsbezoeken worden aangevraagd en kosten € 2,50 per persoon.Begeleiding van schoolkinderen in klasverband is mogelijk op aanvraag.Begeleiding van schoolkinderen in klasverband is mogelijk. Er is een speels educatief lespakket uitgewerkt, waarbij de Molenbeekvallei in al haar aspecten aan bod komt.

In 2006 gebeurde de tweede restauratiefase, met de restauratie van het staande werk: de muren en het dak. Voor gedetailleerde gegevens, verwijzen we naar onderstaande nieuwsbrieven 1 en 2 van de vzw Van Hauwermeirsmolen (bijlage 2 en 3).

In Massemen is het complex beschermd als monument, de omgeving als dorpsgezicht en de omgeving grenst aan een waardevol natuurgebied. Het vaste gegeven waarmee men nog steeds zit is het overstromingsgevaar. Er werd recent een wachtbekken aangelegd dat in werking treedt bij wateroverlast. De overzijde van de watermolen werd in dit kader volledig onteigend op 1500 m² na. Het beheer werd gedeeltelijk aan de vzw en de gemeente Wetteren toegewezen. Wat de vismigratie betreft, zijn er voorlopig geen problemen.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>Van Hauwermeirsmolen</p>

Het waterrad. Foto: Wouter Peerlings, 14.10.2007

<p>Van Hauwermeirsmolen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, 27.09.2008

<p>Van Hauwermeirsmolen</p>

Voor de restauratie. Foto: Christiaan Debusschere, Kortemark

<p>Van Hauwermeirsmolen</p>

Restauratie van het dak. Foto Agnes Bellemans, 21.09.2006

<p>Van Hauwermeirsmolen</p>

Feestelijke inhuldiging op 28 april 2007. Foto Jo Bracke, Meerbeke (Mola, Wachtebeke)

Literatuur

Lieven Denewet, "De ingehuldiging Van Hauwermeirsmolen van Massemen", Molenecho's, XXXV, 2007, 2, p. 276-279.
Chr. Debusschere & R. Van Ryckeghem, "Twee inhuldigingen op de Vlaamse Molendag 2002: Massemen, Van Hauwermeirsmolen: inhuldiging waterrad; Beverst, NBieuwbeekmolen, opening fototentoonstelling", Molenecho's, XXX, 2002, 1, p. 7-9.
Massemen 1019-1976, s.l., 1976;
Mark Van Durme & Kris Goethals, "De heren van Massemen. Geïllustreerde voordracht", Wetteren, 2006;
Frans De Potter & Jan Broeckaert, "Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen. 4. Arrondissement Dendermonde. Massemen-Westrem, Gent, 1891;
Molen Magazine & Molenecho's, "Fototentoonstelling & molenruilbeurs te Massemen, 26-27 april 2003", Molenecho's, XXXI, 2003, 1, p. 5-6.
Joris Clinckspoor, "Wetteren (Massemen, Westrem, Wetteren). Waterlopen en wegen", Wetteren, 1990;
L. D(enewet), "Vier Vlaamse moleninhuldigingen in het voorjaar 2002" (Rijkevorsel, Massemen, Aartselaar, Bocholt), in: Molenecho's, XXX, 2002, nr. 2, p. 81-82;
Paul Bauters, "Watermolens te Wetteren (Massemen)", in: Tijdschrift voor Heemkunde en Geschiedenis, Heem- en Geschiedkundige Kring "Jan Broeckaert" Wetteren, 1986, nr. 3, p. 11;
P. Bauters & R. Buysse, "De Oostvlaamse watermolens. Inventaris 1980", Gent, 1980 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 11);
P. Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1985 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
K. Goethals & R. De Pauw, "Massemen, 1019-1976", Massemen, Kulturele raad, 1976, 110 p.;
"Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Eerste aflevering. De arrondissementen Aalst en Dendermonde", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XIV, 1960, 3 (Gent, 1962);
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 5. Gemeenten M-N", Opwijk, Studiekring Ons Molenheem, 2004;
P. Bauters, "Watermolens te Wetteren (Massemen)" [Uit: "P. Bauters, Het Oostvlaams molenbestand 1986, Gent, 1986, p. 42-44], in: Tijschrift voor Heemkunde en Geschiedenis, Wetteren, jg. 33 (1986), nr. 3, p. 11-14;
Robert Desart, "Les Moulins à Eau du Hainaut et des Flandres", Soignies, Lemaire, 1968, p. 131;
Mola, "Aantal asomwentelingen van Oost-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 51.

Persberichten
DVW, "Molen heeft weer waterrad", Het Nieuwsblad, 03.10.2001;
vzw Van Hauwermeirsmolen. "Nieuwsbrief" 1, 2 (e-zine). Massemen, 2006;
Filip Osselaer, “Vervallen molen in ere hersteld – Massemen”, in: Het Nieuwsblad - Het Volk, ed. Dender, 27 oktober 2006.
Filip Osselaer, "Massemen - Molen moet levend blijven", in: Het Nieuwsblad, 30 april 2007
FOW, "Tarwemeel", in: Het Nieuwsblad, 30.05.2007
"Van Hauwermeirsmolen partner in Europees project", in: Webnieuws Wetteren, 29.11.2008.
JDL, "Van Hauwermeirsmolen", in: Het Nieuwsblad, 01.12.2008.
Marc Poelman, "Molenfeesten in de van Hauwermeirsmolen te Massemen. Er wordt terug graan gemalen in watermolen die al bestond in 1592", in: Het Nieuwsblad, 27.04.2009.
Marc Poelman, "De Van Hauwermeirsmolen zet zijn deuren open. Zondag 25 april is Vlaamse Molendag", Het Nieuwsblad, 21.04.2010.
"Open Monumentendag in watermolen", grootwetteren.be, 08.10.2010.
PD, "Vier tips in uw streek", in: Het Nieuwsblad, 11.09.2010.
Wesley Poelman. "De Van Hauwermeirsmolen in Massemen zet de deuren open. Vlaamse Molendag op zondag 22 mei", Het Nieuwsblad, 12.05.2011.
Wesley Poelman, "Open Monumentendag in Wetteren", Het Nieuwsblad, 05.09.2011.
Wesley Poelman, "Woord, Beeld en Muziek in de Watermolen te Massemen", 07.09.2012.
"De Molen schrijft en het Water antwoordt op Open Monumentendag", www. grootwetteren.be, 07.09.2012.
Wesley Poelman, "Woord, Beeld en Muziek in de Watermolen te Massemen", Het Nieuwsblad, 07.09.2012.
Wesley Poelman, "Vlaamse Molendag op zondag 26 mei", Het Nieuwsblad, 16.05.2013.
Lieven Van Imschoot, "Open Monumentendag. Kerken, molens, stokerijen, foto's en muziek", Het Nieuwsblad, 28.08.2013.
W. Poelman, "Open Monumentendag in de Van Hauwermeirsmolen in Massemen", Het Nieuwsblad (dig.), 28.08.2014.


Laatst bijgewerkt: vrijdag 2 september 2016
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens