Molenzorg
Anzegem, West-Vlaanderen
Naam

Landergemmolen

Ligging Landergemstraat 34
8570 Anzegem

Sterhoek
kadasterperceel F35


toon op kaart
Geo positie 50.830048, 3.447892
Eigenaar NV Quest for Property (Bruno Janssens), Brussel
Gebouwd Voor 1418 / voor 1631 / 1781
Type Staakmolen met open voet
Functie Korenmolen
Kenmerken Inscriptie op de standaard:
Gevlucht/Rad Stalen gelast gevlucht, fabr. Peel (Gistel)
Inrichting Het meeste binnenwerk is uitgehaald; enkel nog de achtermolen
Toestand Instortingsgevaar vanwege rotte molenvoet
Bescherming M: monument,
04.04.1944 / 09.02.1946
Molenaar Geen
Openingstijden Niet toegankelijk
Ten Bruggencatenummer 01732
<p>Landergemmolen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden  

Beschrijving / geschiedenis

De Landergemmolen is een houten korenwindmolen (type tweezolder-staakmolen op teerlingen) in de Landergemstraat 34, in de Sterhoek te Anzegem.

Op de huidige molenwal stond er al voor 1418 een staakmolen om graan te malen. Rond dat jaar overleed Wouter van Hemsrode, heer van Landergem: een heerlijkheid te Anzegem, Tiegem en Ingooigem, in leen gehouden van het grafelijk leenhof De Stenen Man te Oudenaarde. De enige zoon, Jacob, erfde het goed te Landergem met o.m. de windmolen. Tussen 1427 en 1433 was Florent Wielant heer geworden van Landergem.

Gedurende heel de 15e eeuw bleef de heerlijkheid (met de molen) in het bezit van de familie Wielant. Door het huwelijk van Florentine Wielant met Steven van Liedekerke, heer van Heestert en Zulte, kwam het goed met de molen in handen van de familie Liedekerke, en dit voor de gehele 16e eeuw.

De godsdiensttroebelen vanaf 1566 zouden ook de Landergemmolen niet sparen. Hij vond er zijn ondergang. In het begin van de 17e eeuw werd hij heropgericht: een denombrement van 1631 vermeldt opnieuw de "meulene te Landreghem". Ook op de zg. "Carte Frickx" (1744) en de "Ferrariskaart" (ca. 1775) zien we de molen aangeduid.

In 1781 volgde een grote herstelling, die de molen in zijn huidige vorm heeft opgeleverd. Er werd onder meer een nieuwe staak ingestoken: het exemplaar dat nu nog aanwezig is. Op deze staak lezen we in de maalzolder het jaartal "1781". Lager, een weinig boven de kruisplaten, lezen we: "P.I.W.B./M.M.K.R./TOT/W.A.R.G.M." (M schijnt jonger te zijn). De initialen P.I.W.B. wijzen op een molenmaker uit Waregem.

Molenaar Pieter Tack (°Waregem 1795 - Anzegem 1884), gehuwd met Isabelle Defrenne, liet in 1870 een grondige herstelling uitvoeren. In dezelfde periode was Francis Tack molenaar. De familie Tack ketste zelf, met twee koppels paarden, van "aan de Leie tot aan de Schelde, van aan Bouveloo tot aan Banhout!", zoals Torie Mulders dit omschreef. De volgende molenaars waren: Karel Mestdagh (°Ingooigem 1815), gehuwd met Julia Vanpoucke (°Harelbeke 1810) samen met Charles Mestdagh (°Anzegem 1849). Zij woonden op de Sterhoek nr. 49.

De kinderen Tack plaatsten in 1901 een stoommachine in een bijgebouw om ook bij windstilte te kunnen malen (uit hun aanvraag bij de provincie: "... une machine à vapeur pour fournir la force motrice au moulin à défaut de vent"). Zoon Jan Tack was voorbestemd om zijn vader op te volgen, maar koos een andere weg. In de periode 1930 tot 1942 werd de molen bemalen door de gebroeders Van Ooteghem.

Het stilleggen van de molen in 1942 luidde een periode van verval in. Aanvankelijk diende hij nog als atelier voor kunstschilder Vermaut uit Kortrijk. In 1963 stortte de kap in en diende de constructie geschoord te worden. In 1970-1972 werd de Landergemmolen uitwendig hersteld en in 1991 weer draaivaardig gemaakt op initiatief van de Werkgroep West-Vlaamse Molens vzw.
In 2007 verkocht Frans Van Ooteghem, zoon van de laatste molenaar, de molen aan NV Quest for Property uit Brussel (zaakvoerder Bruno Janssens, Kruishoutem).

Ondanks het globale gave uitzicht, is de toestand van de molen gevaarlijk geworden. Hij is niet meer toegankelijk voor het publiek omdat de trap is doorgezakt. De staak of standaard is gespleten. Vooral is er de rotte toestand van de teerlingblokken, kruisplaatkoppen en dubbele schoren aan de westzijde. Er bestaat zelfs kans tot omwaaien door het uitschuiven van de (daarenboven niet-verankerde) schoren overheen de kruisplaten. In 2016 werd de molen gestut om instorting te voorkomen.

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: De Galard Etienne, eigenaar te Parijs
- voor 1845, mutatie: Van Outrijve-Masureel August, nijveraar te Roubaix. Molenaar was August (of Adolf) Vandenbroucke, van een uitgebreid molenaarsgeslacht in de streek van Waregem.
- 28.02.1913, erfenis: de weduwe en kinderen (overlijden van August Van Outrijve)
- 24.03.1931, verkoop: Van Ooteghem-Vandendriessche Edmond, werkman te Anzegem (notaris Hoeke)
- 14.01.1934, gift: a) Van Ooteghem Aloïs, b) Van Ooteghem Joseph, c) Van Ooteghem Andreas, d) Van Ooteghem Valère, e) Van Ooteghem Marguerite, f) Van Ooteghem Gerard, g) Van Ooteghem Robert en h) Van Ooteghem Medard
- 18.11.1956, afstand: Van Ootegem-Beyaert Robert Maria Joseph, elektricien te Anzegem (notaris Demeulemeester)
- 21.05.1973, erfenis: de weduwe (voor 1/3 vruchtgebruik) en kinderen (kinderen: a) Van Ooteghem Frans Aloïs, landbouwer te Anzegem (voor 1/4 volle eigendom + 1/4 naakte eigendom) en b) Van Ooteghem-Notebaert Marc Maurice (voor 1/4 volle eigendom + 1/4 naakte eigendom), te Zulte (overlijden van Robert Van Ooteghem)
- 15.05.1984, deling: a) de weduwe en b) Van Ooteghem Frans Aloïs, landbouwer te Anzegem (notaris Vandermeersch)
- 2007, verkoop: NV Quest for Property, Brussel (zaakvoerder: Bruno Janssens, Kruishoutem)

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>Landergemmolen</p>

Foto: Geert Vanhercke, Bredene, 11.06.2010

<p>Landergemmolen</p>

Rotte molenvoet. Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 28.07.2012

<p>Landergemmolen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, 11.10.2009

<p>Landergemmolen</p>

Voor de restauratie. Verzameling Ons Molenheem

<p>Landergemmolen</p>

De molen in 1968 (Foto: M.F. Boogert)

Bijlagen

Jaarlijks aantal asomwentelingen


1991: 13.588
1992: 19.041
1993: 24.458
1994: 28.134
1995: 19.863
1996:   9.922
1997: 13.548
1998:      986
2001:  19.958
2002:    3.926
2003:   9.630
2004: 10.184
2005:   4.056
2006:   3.566
2007:          0
2008:          0
2009:          0
2010:          0
2011:          0
2012:          0
2013:          0
2014:          0
2015:          0
2016:          0

Torie Mulders (pseudoniem van Hector Vindevogel), "De windmolens tussen Schelde en Leie, in: Handelingen van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk, XXII, 1946-1948, p. 46-107 (p. 98-99)(uitgegeven handschrift uit 1931).
Zuidweerd de Sterhoek staat heden stille de Molen te Landeghem.
Ze werd door de beschieting niet te erg geschonden en is geheel ongemonterd geworden.
De famiie Tack, die ze sedert 1843 gebruikte, is nu vandaag verhuisd en alzoo is er gevaar voor afbreken gekomen.
Jammer, want de jonge Jan Tack was reeds van kindsbeen af in 't muldersbedrijf gekweekt, en ik zag hem reeds als voortzetter van den stiel aangewezen.
Waar is den tijd dat Tack ketste met twee koppels peerden: van aan de Leie tot aan de Schelde, van aan Bouveloo tot aan Banhout!...
Wie weet doemt er geen andere liefheber op.
Zekere Vanooteghem, gebuurman van de molen te Landeghem, heeft de molen gekocht en ze draait weer.
(Naschrift op p. 105: "De molen te Landeghem op Anzegem staat stil, maar dient als werkplaats aan den kunstschilder Vermaut uit Kortrijk").

Literatuur

Torie Mulders (pseudoniem van Hector Vindevogel), "De windmolens tussen Schelde en Leie, in: Handelingen van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk, XXII, 1946-1948, p. 46-107 (p. 98-99)(uitgegeven handschrift uit 1931).
Chr. Devyt, "Westvlaamse windmolens. Inventaris volgens de toestand op 1 januari 1965", Brugge, 1966, p. 61.
Luc Devliegher, "De molens in West-Vlaanderen", Tielt/Weesp, 1984, p. 108-109 (Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, 9).
Jeroen Cornilly, "Monumentaal West-Vlaanderen. Beschermde monumenten en landschappen in de provincie West-Vlaanderen. Deel 1. Arrondissementen Ieper, Kortrijk, Roeselare, Tielt", Brugge, 2001, p. 28.
L. Denewet, "Geschiedkundig overzicht van de Landergemmolen te Anzegem", in: Mededelingenblad Werkgroep West-Vlaamse Molens, VI, 1990, p. 11.
Torie Mulders, "De windmolens tussen Schelde en Leie", in: Handelingen van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk, XXII, 1946-1948, p. 46-107;
G.K. Kockelberg, "Molens van Anzegem", in: Ons Molenheem, XXX, 2005, nr. 2, p. 28-32.
P. Mattelaer, "Molens van groot-Anzegem", in: 33ste Jaarboek van de Geschied- en Heemkundige Kring "De Gaverstreke", Waregem, 2005, p. 147-198, ill.
Herman Holemans, "Westvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 1. Gemeenten A-B", Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem, 1993.
"Provinciale draaipremie voor ambachtelijke molens. Aantal asomwentelingen van West-Vlaamse molens in 2004-2009", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVI, 2010, 3, p. 115-118.
R. De Clercq, F. Speleers, L. Goeminne, "Bevolking en grondbezit te Anzegem in de 18de eeuw", Jaarboek van de Geschied- en Heemkundige Kring De Gaverstreke, jg. 30, 2002, p. 347-382.
"Aantal asomwentelingen van West-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 50.
Lieven Denewet, "Bij het titelblad. Instortingsgevaar voor de Landergemmolen van Anzegem", in: /WestVlaams Molenblad, XXVII, 2011, 3, p. 111-112.

Mailberichten
Maarten Osstyn, Adegem, 11.03.2015.
Tim Arts, 11.08.2016


Laatst bijgewerkt: zaterdag 24 juni 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens