Beschrijving / geschiedenis

In 1843 liet de familie Vermeulen-Smagghe een bakstenen stellingmolen bouwen, als graan- en oliemolen, ter vervanging van een houten windmolen. De bouwdatum is aangegeven op een gevelsteen boven de deur. De stenen windmolen, eigendom van Charles Vermeulen, stond naast het nieuw aangelegde kasteelpark. Graaf d'Ennetières wilde die molen, met omringende gronden kopen. Beide eigenaars konden evenwel niet tot een vergelijk komen. d'Ennetières plantte daarop tientallen populieren op zijn grond, in de nabijheid van de molen, die - eens volwassen - de wind braken, zodat de molenwieken géén wind meer konden vangen. De molenaar zag zich verplicht de molen te verhogen.

Toen omstreeks 1909 het wiekenkruis werd uitgehaald kon de molen enkel nog mechanisch aangedreven worden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de molenromp als observatiepost gebruikt en daarom met enkele baksteenlagen verhoogd. De mechanische maalderij bleef bewaard en is ingericht op de benedenverdieping en op de eerste drie zolders. Er zijn nog drie koppels stenen, een buil, een haverpletter en een dieselmotor van het type L 25 PK aanwezig.

De molenromp en deze mechanische maalderij werden in 1993-'94 hersteld. De romp is op afspraak te bezoeken, op aanvraag bij Toerisme Ieper (toerisme@ieper.be).

In 2008 gebeurde een instorting van de derde verdieping. Het gaat om een moerbalk die vroeger v reeds werd versterkt met zweeijzers, evenwel niet tot op de dragende muur. Inmiddels heeft de tand des tijds en de aantasting door houtborende insecten zijn werk verder gezet en heeft de moerbalk ter hoogte van de balkslof het begeven en is neergestort tot op de graanreiniger die nu de helft van de vloer ( gedeeltelijk ) ophoudt. De schade zal hersteld worden.

Lieven Denewet

Foto: Freddy Deweer, Moen, 24.08.2008

Foto: Freddy Deweer, Moen, 24.08.2008

Foto: Freddy Deweer, Moen, 24.08.2008

Foto: Freddy Deweer, Moen, 24.08.2008

Bijlagen

"Elverdinge tussen Kasteelpark en Vuile Seule", in: De Krant van West-Vlaanderen, 04.12.2009.
Een dorp met een kasteel in de schaduw van de kerk heeft altijd iets méér. Zo ook Elverdinge, waar bovendien een aanslepend conflict tussen een bazige kasteelheer en een koppige molenaar uitgroeide tot de hoogste molenromp van ons koninkrijk. Vermeulens molenromp is, zij het in een kleinere versie, van 1843. Hij is drie decennia ouder dan het kasteel én de oorzaak van een dorpsvete. Toen kasteelheer d'Ennetières de gronden voor zijn kasteelpark bijeen kocht, bleef daar een vervelende molenwig in steken. De molenaar bezweek niet onder 's heren druk en bewees daarmee dat eertijds niet alle dorpelingen hun pet lichtten voor de heer. Die deed prompt een tegenzet, plantte een strook snel groeiende populieren rakelings ten zuidwesten van de molen en dreigde aldus de molen uit de wind te zetten. De molenaar pareerde die zet door zijn molenromp enkele verdiepingen op te trekken. In 1909 verdreef een stoommachine de wieken. De molenromp overleefde W.O. I. Tijdens W.O. II fungeerde hij als observatiepost. Nu is hij een wettelijk beschermd monument.

Literatuur

Luc Devliegher, "De molens in West-Vlaanderen", Tielt/Weesp, 1984, p. 232-233 (Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, 9);
Jeroen Cornilly, "Monumentaal West-Vlaanderen. Beschermde monumenten en landschappen in de provincie West-Vlaanderen. Deel 1. Arrondissementen Ieper, Kortrijk, Roeselare, Tielt", Brugge, 2001, p. 83: John Verpaalen, "Molens van de frontstreek", Kortrijk, 1995, p. 58-61;
E. Leeuwerck, "Elverdinge-Ieper. De Stenen Molen ", in: Molenecho's, VI, 1978, 7, p. 49-50;
J. Maes, "Twee molens te Elverdinge", in: De Belgische Molenaar, LXIV, 1969 p. 176-177;
Roland Annoot, "De molens in het Westland", Ieper, 1950;
"De stenen molen of molen Vermeulen te Elverdinge", in: Curiosa, febr. 2000, p. 17-20.
"Elverdinge tussen Kasteelpark en Vuile Seule", in: De Krant van West-Vlaanderen, 04.12.2009.