Molenzorg
Wevelgem, West-Vlaanderen
Naam

Vanbutselesmolen

Ligging Vinkestraat 8
8560 Wevelgem

kadasterperceel B 1064


toon op kaart
Geo positie 50.822174, 3.190038
Eigenaar Gemeente Wevelgem
Gebouwd 1556 (hout) / 1850-1851 (steen)
Type Staakmolen, later stenen windmolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Vroeger ook oliemolen
Gevlucht/Rad Geklinknageld (atelier Demeestere Marke, 1979, kopie Van Vynckt- of Knesselareroeden), 23,10 m
Inrichting Twee maalstoelen, haverpletter, builmolen
Toestand In restauratie
Bescherming M: monument,
14.04.1944 - 09.02.1946
Molenaar Reginald Beyls, Geert Maelbrancke, Rik Servaygne, Herman Vanhoutte (056 42 41 73), Freddy Duron (056 50 17 80)
Openingstijden Voor groepen zich wenden tot: Bernard Lewyllie, tel.: 056 32 36 95 – gsm: 0478 65 58 61, e-mail:bernardlewyllie@gmail.com; Herman Vanhoutte, GSM 0478 63 69 08
<p>Vanbutselesmolen</p>

Foto: Frans Heytens  

Beschrijving / geschiedenis

De Vanbutselesmolen is thans een stenen stellingnmolen, ingericht als korenmolen, aan de zuidzijde van de Vinkestraat.

Oorspronkelijk stond op deze plaats een staakmolen, opgericht in 1556. We zien hem met het bruin symbool van een staakmolen aangeduid op de Ferrariskaart van ca. 1775.

Richard Vanbutsele liet in 1850-1851 ter vervanging een bakstenen stellingmolen optrekken. Bij de nieuwbouw werd het binnenwerk van de oude houten molen gedeeltelijk gerecupereerd. De familie Vanbutsele, naar wie de molen genoemd werd, bleef tot 1947 de molen bemalen. Het was een traagmalende molen, want de overbrengingsverhouding is slechts 52/31 x 91/48 = 3,18.

Op de vangbalk staat de naam van molenbouwer Petrus Joseph Van De Moortele 1763, die in hetzelfde jaar ook het vangwiel maakte van de Hoogmolen in Waregem (overgebracht naar Huise in 1971.

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: Cardon Karel Constantinus, molenaar te Wevelgem
- 14.12.1846, erfenis: Cardon-Gheysen Karel Augustin en dochter Sophie (overlijden van Gheysen Maria)
- 03.06.1848, erfenis: Van Butsele-Cardon Richard, landbouwer te Wevelgem (overlijden van Charles Cardon)
- na 1864, erfenis: de weduwe en de kinderen (overlijden van Richard Van Butsele)
- 19.01.1874, deling: Van Butsele Jules, landbouwer te Wevelgem (notaris Buysens - stenen graan- en oleiwindmolen)
- 18.05.1877, verkoop: Joye Augustus, molenaar te Wevelgem (notaris Buysens)
- 11.06.1905, erfenis: a) Van Butsele Zelia, huishoudster te Wevelgem en b) Van Butsele Albrecht Richard, molenaar te Wevelgem (overlijden van Augustus Joye)
- 31.07.1918, afstand: Van Butsele-Monteyne Albrecht Richard, landbouwer te Wevelgem (notaris Guillemyn)
- 27.06.1956, gift: a) Van Dorpe-Va Butsele Oscar Julien (voor naakte eigendom), handelaar te Wevelgem en b) Van Butsele Albrecht Richard Camille (voor vruchtgebruik), zonder beroep te Wevelgem (notaris Dubucquoy - oude molen)
- 13.09.1957, erfenis: a) Van Dorpe-Van Butsele Oscar Julien, de weduwe (voor naakte eigendom), handelaarster te Wevelgem en b) Van Butsele Albrecht Richard Camille (voor vruchtgebruik), zonder beroep te Wevelgem (overlijden van Oscar Van Dorpe)
- 09.03.1968, erfenis: Van Dorpe-Van Butsele Oscar Julien, de weduwe, handelaarster te Wevelgem (overlijden van Albert Van Butsele)
- 27.08.1975, verkoop: Gemeente Wevelgem (beslissing burgemeester voor openbaar nut met het doel restauratie van geklasseerde molen - de grond waarop gebouwen B1057p: windmolen, schuur, veestal)

De gemeente Wevelgem besloot in 1975 de vervallen Vanbutseles Molen te kopen en te herstellen. Tijdens de restauratie van 1979-1980 werden onder meer de roeden, de stelling en het kruiwerk vernieuwd. De molen had oorspronkelijk slechts één spruit met twee lange schoren. Bij de restauratie van 1980 bracht aannemer Cottenier uit Aalbeke ook een korte spruit en twee korte zwepen aan. De molen moest in 1989 noodgedwongen stilgelegd worden omdat de zetelkapconstructie vast was komen te zitten.

Molengebouw 't Gebinte (met Johan De Punt) uit Erpe-Mere voerde in 1995-97 een nieuwe restauratie uit. De zetel werd volledig vernieuwd, de stelling en het metselwerk werden gerestaureerd en het maalmechanisme werd correct afgesteld. Sindsdien was Vanbutseles Molen opnieuw maalvaardig, maar inmiddels is draaien gevaarlijk geworden vanwege de zeer slechte toestand van de penbalk.

In 2010 werden uitgebreide onderhoudswerken uitgevoerd door Aquastra bvba uit Lauwe (molenromp) en molenmaker Peusens Dirk bvba uit Merelbeke (molentechnische werken, o.a. een nieuwe penbalk).

In het najaar 2016 werd de molenromp opnieuw aangepakt, met de plaatsng van de steigers op 26 september. Er was schade aan het gevelmetselwerk en de afwerkingslagen van de molenromp. Daarom moesten herstellingswerken uitgevoerd worden. Een overzichtje van de schade:
- de afwerkingslagen werden afgestoten: kalei- en verflagen, over grote delen van de molenromp, hoofdzakelijk op het voegwerk;
- er groeiden heel wat (korst)mossen, hoofdzakelijk wit tot grijs gekleurd;
- er was lokale (zeer beperkt) vorstschade aan de bakstenen (west-georiënteerd).
Aan de binnenzijde van de molenromp schilferden de verflagen af en was er een donkere verkleuring en aflopers op de geschilderde afwerking vast te stellen. De schade was sterker in de zone onder de ramen als gevolg van insijpeling van regenwater ter hoogte van de raamafzaten.
Op de meelzolder was zoutkristallisatie gedetecteerd.
Deze werken werden geraamd op  85 055,49 euro (incl. btw).
Een deel van de kostprijs werd gesubsidieerd door het Agentschap Onroerend Erfgoed. Het toegezegd bedrag van 1 april 2015 bedroeg 29 040 euro.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>Vanbutselesmolen</p>

Foto: Marnix Bogaert, Marke, 02.08.2015

<p>Vanbutselesmolen</p>

De molen in 1975 (Foto: M.F. Boogert)

<p>Vanbutselesmolen</p>

Verzameling Ons Molenheem

<p>Vanbutselesmolen</p>

Verzameling Ons Molenheem

<p>Vanbutselesmolen</p>

Prentkaart edit. Happy Fantasies, Damme.

Literatuur

[Vanhoutte Herman e.a.], Wevelgemse molens. Een kroniek, Wevelgem, Culturele Raad Wevelgem, 2010, 56 p.
Chr. Devyt, "Westvlaamse windmolens. Inventaris volgens de toestand op 1 januari 1965", Brugge, 1966, p. 119;
Luc Devliegher, "De molens in West-Vlaanderen", Tielt/Weesp, 1984, p. 408-411 (Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, 9);
Jeroen Cornilly, "Monumentaal West-Vlaanderen. Beschermde monumenten en landschappen in de provincie West-Vlaanderen. Deel 1. Arrondissementen Ieper, Kortrijk, Roeselare, Tielt", Brugge, 2001, p. 231;
Herman Vanhoutte, "Vanbutseles molen te Wevelgem opnieuw actief", in: Molenecho's, XXV, 1997, p. 183-190;
Herman Holemans, West-Vlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 8. Gemeenten V-Z , Opwijk, Studiekring Ons Molenheem, 2005.
F. David, e.a., Wevelgem in beeld, een terugblik, Wevelgem, 1997.
Stefaan Vroman, "Vanbutseles molen in Wevelgem maalt miljoenen", in: Molenecho's, XVII, 1989, p. 60-61.
Heman Vanhoutte, "Na acht jaar gedwongen stilstand en na een tweede restauratie. Vanbutseles molen te Wevelgem opnieuw in werking", in: Mededelingenblad Werkgroep West-Vlaamse Molens, XIII, 1997, nr. 4, p. 170-176.
(L. Smet), "Wevelgem. Van Butsele Molen", in: Molenecho's, VIII, 1980, p. 89-91, 96;
J. Maes, "Een en ander over de Witte Molen van Wevelgem", in: De Belgische Molenaar, LVI, 1961, p. 228;
"Vanbutseles molen, Wevelgem", in: "Ons Molenheem", Kinrooi, 1989, nr. 3, p. 23-25, ill.
"Provinciale draaipremie voor ambachtelijke molens. Aantal asomwentelingen van West-Vlaamse molens in 2004-2009", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVI, 2010, 3, p. 115-118.
"Aantal asomwentelingen van West-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 50.

Persberichten
VLW, "Molens in de rouw", in: Het Nieuwsblad, 24.05.2008
Luc Vandaele, "'Er zijn dringend herstellingswerken nodig'. Henri Kerckhof laat Vanbutseles molen draaien", in: Het Nieuwsblad, 04.11.2008.
VLW, "Renovatie Vanbutseles molen voor volgend jaar", in: Het Nieuwsblad, 04.11.2008.
VLW, "Belastingen verhogen niet in Wevelgem", in: Het Nieuwsblad, 12.12.2008.
VLW, "Vanbutseles molen krijgt eindelijk opknapbeurt", Het Nieuwsblad, 24.07.2009.
Carlo De Winter, "Wevelgem. Agenda gemeenteraad", Het Nieuwsblad, 30.06.2009.
JME, "Vanbutseles windmolen ondergaat restauratie", in: Het Laatste Nieuws, 14.07.2009, p. 16.
VLW, "Restauratie molen", Het Nieuwsblad, 17.06.2010.
ODW, "Molen opgeknapt", Het Nieuwsblad, 21.09.2011.
(Tim Ghillemyn), "Vanbutseles molen in glorie herstellen", De Weekbode ed. Menen, 17 juni 2016, p. 45.
"Herstel- en onderhoudswerken aan de stenen molenromp Vanbutseles molen", invlaanderen.be (13.06.2016).


Laatst bijgewerkt: maandag 17 juli 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens