Molenzorg
Wevelgem, West-Vlaanderen
Naam

Vanbutselesmolen

Ligging Vinkestraat 8
8560 Wevelgem

kadasterperceel B 1064


toon op kaart
Geo positie 50.822174, 3.190038
Eigenaar Gemeente Wevelgem
Gebouwd 1556 (hout) / 1850-1851 (steen)
Type Staakmolen, later stenen windmolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Vroeger ook oliemolen
Gevlucht/Rad Geklinknageld (atelier Demeestere Marke, 1979, kopie Van Vynckt- of Knesselareroeden), 23,10 m
Inrichting Twee maalstoelen, haverpletter, builmolen
Toestand In restauratie
Bescherming M: monument,
14.04.1944 - 09.02.1946
Molenaar Reginald Beyls, Geert Maelbrancke, Rik Servaygne, Herman Vanhoutte (056 42 41 73), Freddy Duron (056 50 17 80)
Openingstijden Voor groepen zich wenden tot: Bernard Lewyllie, tel.: 056 32 36 95 – gsm: 0478 65 58 61, e-mail:bernardlewyllie@gmail.com; Herman Vanhoutte, GSM 0478 63 69 08
<p>Vanbutselesmolen</p>

Foto: Frans Heytens  

Beschrijving / geschiedenis

De Vanbutselesmolen is thans een stenen stellingnmolen, ingericht als korenmolen, aan de zuidzijde van de Vinkestraat.

Oorspronkelijk stond op deze plaats een staakmolen, opgericht in 1556. We zien hem met het bruin symbool van een staakmolen aangeduid op de Ferrariskaart van ca. 1775.

Richard Vanbutsele liet in 1850-1851 ter vervanging een bakstenen stellingmolen optrekken. Bij de nieuwbouw werd het binnenwerk van de oude houten molen gedeeltelijk gerecupereerd. De familie Vanbutsele, naar wie de molen genoemd werd, bleef tot 1947 de molen bemalen. Het was een traagmalende molen, want de overbrengingsverhouding is slechts 52/31 x 91/48 = 3,18.

Op de vangbalk staat de naam van molenbouwer Petrus Joseph Van De Moortele 1763, die in hetzelfde jaar ook het vangwiel maakte van de Hoogmolen in Waregem (overgebracht naar Huise in 1971.

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: Cardon Karel Constantinus, molenaar te Wevelgem
- 14.12.1846, erfenis: Cardon-Gheysen Karel Augustin en dochter Sophie (overlijden van Gheysen Maria)
- 03.06.1848, erfenis: Van Butsele-Cardon Richard, landbouwer te Wevelgem (overlijden van Charles Cardon)
- na 1864, erfenis: de weduwe en de kinderen (overlijden van Richard Van Butsele)
- 19.01.1874, deling: Van Butsele Jules, landbouwer te Wevelgem (notaris Buysens - stenen graan- en oleiwindmolen)
- 18.05.1877, verkoop: Joye Augustus, molenaar te Wevelgem (notaris Buysens)
- 11.06.1905, erfenis: a) Van Butsele Zelia, huishoudster te Wevelgem en b) Van Butsele Albrecht Richard, molenaar te Wevelgem (overlijden van Augustus Joye)
- 31.07.1918, afstand: Van Butsele-Monteyne Albrecht Richard, landbouwer te Wevelgem (notaris Guillemyn)
- 27.06.1956, gift: a) Van Dorpe-Va Butsele Oscar Julien (voor naakte eigendom), handelaar te Wevelgem en b) Van Butsele Albrecht Richard Camille (voor vruchtgebruik), zonder beroep te Wevelgem (notaris Dubucquoy - oude molen)
- 13.09.1957, erfenis: a) Van Dorpe-Van Butsele Oscar Julien, de weduwe (voor naakte eigendom), handelaarster te Wevelgem en b) Van Butsele Albrecht Richard Camille (voor vruchtgebruik), zonder beroep te Wevelgem (overlijden van Oscar Van Dorpe)
- 09.03.1968, erfenis: Van Dorpe-Van Butsele Oscar Julien, de weduwe, handelaarster te Wevelgem (overlijden van Albert Van Butsele)
- 27.08.1975, verkoop: Gemeente Wevelgem (beslissing burgemeester voor openbaar nut met het doel restauratie van geklasseerde molen - de grond waarop gebouwen B1057p: windmolen, schuur, veestal)

De gemeente Wevelgem besloot in 1975 de vervallen Vanbutseles Molen te kopen en te herstellen. Tijdens de restauratie van 1979-1980 werden onder meer de roeden, de stelling en het kruiwerk vernieuwd. De molen had oorspronkelijk slechts één spruit met twee lange schoren. Bij de restauratie van 1980 bracht aannemer Cottenier uit Aalbeke ook een korte spruit en twee korte zwepen aan. De molen moest in 1989 noodgedwongen stilgelegd worden omdat de zetelkapconstructie vast was komen te zitten.

Molengebouw 't Gebinte (met Johan De Punt) uit Erpe-Mere voerde in 1995-97 een nieuwe restauratie uit. De zetel werd volledig vernieuwd, de stelling en het metselwerk werden gerestaureerd en het maalmechanisme werd correct afgesteld. Sindsdien was Vanbutseles Molen opnieuw maalvaardig, maar inmiddels is draaien gevaarlijk geworden vanwege de zeer slechte toestand van de penbalk.

In 2010 werden uitgebreide onderhoudswerken uitgevoerd door Aquastra bvba uit Lauwe (molenromp) en molenmaker Peusens Dirk bvba uit Merelbeke (molentechnische werken, o.a. een nieuwe penbalk).

In het najaar 2016 werd de molenromp opnieuw aangepakt, met de plaatsng van de steigers op 26 september. Er was schade aan het gevelmetselwerk en de afwerkingslagen van de molenromp. Daarom moesten herstellingswerken uitgevoerd worden. Een overzichtje van de schade:
- de afwerkingslagen werden afgestoten: kalei- en verflagen, over grote delen van de molenromp, hoofdzakelijk op het voegwerk;
- er groeiden heel wat (korst)mossen, hoofdzakelijk wit tot grijs gekleurd;
- er was lokale (zeer beperkt) vorstschade aan de bakstenen (west-georiënteerd).
Aan de binnenzijde van de molenromp schilferden de verflagen af en was er een donkere verkleuring en aflopers op de geschilderde afwerking vast te stellen. De schade was sterker in de zone onder de ramen als gevolg van insijpeling van regenwater ter hoogte van de raamafzaten.
Op de meelzolder was zoutkristallisatie gedetecteerd.
Deze werken werden geraamd op  85 055,49 euro (incl. btw).
Een deel van de kostprijs werd gesubsidieerd door het Agentschap Onroerend Erfgoed. Het toegezegd bedrag van 1 april 2015 bedroeg 29 040 euro.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>Vanbutselesmolen</p>

Foto: Marnix Bogaert, Marke, 02.08.2015

<p>Vanbutselesmolen</p>

De molen in 1975 (Foto: M.F. Boogert)

<p>Vanbutselesmolen</p>

Verzameling Ons Molenheem

<p>Vanbutselesmolen</p>

Verzameling Ons Molenheem

<p>Vanbutselesmolen</p>

Prentkaart edit. Happy Fantasies, Damme.

Bijlagen

1. Jaarlijks aantal asomwentelingen
1996:        0
1997:  3.650
1998: 36.687
2001: 31.720
2002: 42.398
2003: 39.640
2004:   6.128
2005:   7.777
2006:   6.995
2007:   7.123
2008:      474  (molen is niet meer draaivaardig sinds 14/05/2008)
2009:         0
2010:         0
2011:

Intekendatum: juli 2009
Molen: Wevelgem (W.-Vl.), Vanbutseles molen - stenen stellingmolen
Bouwheer: GemeenteWevelgem
Ontwerper:Gemeene Wevelgem, Gebouwendienst / vzw De Grote Macht, Wevelgem
Opdracht: Restauratie. Fase molentechnisch werk
- Vervanging alle liggers en schoren van de gaanderij door nieuw tropisch hardhout
- Vervanging rotte en kapotte planken van de gaanderij
- Nazicht en herstel houten ramen en deuren
- Vervanging penbalk
- Nazicht dakbedekking in eikenhouten kliefleien
- Herstel kruiwerk
- Vervanging luiwerk
- Nazicht zetel, molenas en kroonwiel
- Afstelling draaiende werk
- Olieën van alle buitenhoutwerk
- Behandeling binnenhout met insectendodend middel
- Schilderen roeden en askop, spreeuwplaatjes op de roeden, herstel en wassen zeilen (de windplanken en het hekwerk werden in eigen beheer uitgevoerd)
Fase romp
Ontmossen  romp,  afspuiten  vuil, herstel voegen, metselwerk  en  kaleilaag,   aanbreng  waterafstotende laag (hydrofoberen)
Raming: €43.481,35 (incl. btw)
Plaats aanbesteding: Administratief centrum, Van-ackerestraat 12, 8560 Wevelgem
Toewijzing: Fase molentechnisch werk: Dirk Peusens bvba, Merelbeke

Persbericht. VLW, "Molens in de rouw", in: Het Nieuwsblad, 24.05.2008.
Wevelgem - Ereburgemeester Gilbert Seynaeve wordt vandaag begraven. Seynaeve had grote verdiensten bij de restauraties van de Wevelgemse windmolens. Tijdens zijn burgemeesterschap werd de stenen molen van Wevelgem (Vanbutseles molen) tot tweemaal toe gerestaureerd. Zijn inbreng bij de restauratie van de grote stenen molen in Moorsele 'De Grote Macht' was nog groter. Hij was een van de stichtende leden in 1994 met als doel de molen te beschermen, te restaureren en draaiende te houden. Naar aloud gebruik werden de twee stenen molens met de wieken in de rouwstand geplaatst. De kap met wieken is gericht naar de kerk van Gullegem, waar de uitvaartplechtigheid plaatsvindt op zaterdag 24 mei om 9 uur. (vlw)

Luc Vandaele, "'Er zijn dringend herstellingswerken nodig'. Henri Kerckhof laat Vanbutseles molen draaien", in: Het Nieuwsblad, 04.11.2008.
Gullegem/Wevelgem - Henri Kerckhof uit de Kwameers in Gullegem behaalde het diploma van molenaar en is intussen een enthousiaste medewerker in Vanbutseles molen in Wevelgem. Toch betreurt hij de slechte staat van 'zijn' molen. Werken zijn dringend nodig en die komen er slechts met mondjesmaat.
Henri Kerckhof is 63 en werkte jarenlang als mecanicien bij de firma Vandewiele in Marke. 'Ik weet van mezelf dat ik Pietje Precies ben, maar in dat beroep is dat geen overbodige luxe.'
'Mijn schoonzoon Koen Holvoet is ook molenaar en hij nam me verschillende keren op sleeptouw. Zo kreeg ik ondertussen een serieuze microbe te pakken', gaat Henri verder.
'Ik leerde de knepen van het vak bij Erik Beyls. Vastberaden volgde ik de molenaarscursus in Oost-Vlaanderen. Ik wou en zou bewijzen dat ik het kon halen en het is me gelukt. De theorie is niet van de poes en daarnaast bezochten we vele molens en toetsten de theorie aan de praktijk. Ik liep stage in Koksijde en maalde er effectief 400 kilogram graan tot meel. Een heel boeiende ervaring.'
Makkelijk is het allemaal niet, vindt de kersverse molenaar.
'Je moet met heel veel rekening houden. Je moet je molen goed onderhouden en goed nakijken vooraleer je start. Je moet ook een beetje weersvoorspeller zijn zodat je je molen goed kan bezeilen. Heel plezant is het wanneer groepen je molen bezoeken. Op die manier leer ik hen iets bij en dat geeft me een voldaan gevoel.'
Momenteel werkt Henri samen met Herman Vanhoutte op Vanbutseles molen in Wevelgem, die niet in de beste conditie verkeert.
'Er zijn dringend herstellingswerken nodig en ook de mantel smeekt om een nieuwe laag verf. De gemeente reserveerde al meermaals een bedrag in de begroting, maar het wordt steeds maar uitgesteld. Heel jammer, want het is toch een pronkstuk van de vlasgemeente.'

VLW, "Renovatie Vanbutseles molen voor volgend jaar", in: Het Nieuwsblad, 04.11.2008.
Wevelgem - Vanbutseles molen ligt noodgedwongen stil. De pennenbalk moet vervangen worden en tot dan kan de molen niet meer veilig draaien. Werklieden van de gemeentelijke schrijnwerkerij maken de stukken en leden van molenvereniging vzw De Grote Macht zullen helpen bij het plaatsen. Dit moet volgend voorjaar gebeurd zijn, vertelt molenkenner Herman Vanhoutte. De molenkuip en gaanderij worden met een mosdodend middel behandeld. Het houten binnenwerk met een insectendodend middel. Schepen Bernard Galle (CD&V): 'We reserveren een bedrag in de begroting 2009 voor het volledige herstel van het houtwerk en het mechanisme, inclusief herschilderen. We proberen bovendien subsidies te krijgen voor 2010 zodat de molen er weer prachtig uitziet.' (vlw)

VLW, "Belastingen verhogen niet in Wevelgem", in: Het Nieuwsblad, 12.12.2008.
Wevelgem - De gemeentelijke belastingen gaan volgend jaar niet omhoog in Wevelgem. De gemeente investeert vooral in gespecialiseerd personeel maar ook in de herinrichting van het centrum van Moorsele en in de realisatie van het Groen Lint door Moorsele. 
Ook de machinerie van Vanbutseles molen wordt aangepakt maar de buitenkant is en blijft een probleem.
(vlw)
 
Agenda gemeenteraad Wevelgem van 3 juli 2009.
nr. 9. Restauratiewerken Vanbutseles windmolen.

VLW, "Vanbutseles molen krijgt eindelijk opknapbeurt", Het Nieuwsblad, 24.07.2009.
Wevelgem - Na inspectie en advies van de molenwacht besliste de gemeente nu toch om Vanbutseles molen in de Gullegemstraat de komende twee jaar te herstellen. De romp van Vanbutsels molen is erg gehavend en moet dringend onder handen worden genomen. Wat ooit Wevelgems paradepaardje was, evolueerde volgens velen de jongste jaren tot de schande van de vlasgemeente.
'De restauratie zal gebeuren in twee fasen', vertelt Schepen Bernard Galle (CD&V). 'Voor elke fase wordt een onderhoudspremie aangevraagd waardoor de gemeente tot 80procent subsidies kan ontvangen van de Dienst Onroerend Erfgoed, het vroegere Monumenten en Landschappen. De premie kan per gebouw maar een keer per jaar aangevraagd worden zodat we de werken opsplitsen in twee fasen.'
De restauratie van het houtwerk is als eerste aan de beurt. Galle legt uit dat dit prioriteit krijgt omwille van de veiligheid van de molenbezoekers en de molenaars. 'De belangrijkste werken zijn de herstellingen aan de gaanderij. Alle liggers en planken die rot of kapot zijn worden verwijderd of vervangen door nieuw hardhout. De houten ramen en deuren worden nagezien en hersteld. De huidige penbalk is aangetast door de grote klopkever en moet vervangen worden. Er volgt ook een algemeen nazicht van het dak in houten kliefleien en alle draaiende werken worden afgesteld. Tenslotte wordt alle buitenhoutwerk opnieuw geolied.'
Het herstellen van het raamwerk van de wieken wordt in eigen beheer uitgevoerd en is ondertussen al in uitvoering. In de tweede fase wordt de (vuile) romp gerenoveerd. Het mos wordt verwijderd en het vuil afgespoten. De voegen, het metselwerk en de kaleitlaag worden hersteld en als slot krijgt de romp een waterafstotende laag. De schepen meldt dat de werken ongeveer 43.500euro zullen kosten. (vlw)

Carlo De Winter, "Wevelgem. Agenda gemeenteraad", Het Nieuwsblad, 30.06.2009
Wevelgem - De gemeenteraad vindt plaats op 3 juli in het gemeentehuis - hoek Lauwestraat - Grote Markt om 18u30.  (...) 9. Restauratiewerken Vanbutseles windmolen.

JME, "Vanbutseles windmolen ondergaat restauratie", in: Het Laatste Nieuws, 14.07.2009, p. 16.
Wevelgem. Het gemeentebestuur van Wevelgem heeft 43.481,35 vrijgemaakt om de Vanbutseles windmolen te restaureren.
De beslissing voor de restauratie kwam er na een inspectie door de molenwacht. Die had de gemeente het advies gegeven om dringend de onderhouds- en herstellingswerken uit te voeren. De restauratie zal in twee fasen gebeuren, omdat slechts één keer per jaar een premie voor hetzelfde gebouw aangevraagd kan worden. De Dienst Onroerend Erfgoed zou 80 procent van de kostprijs subsidiëren. De gaanderij krijgt een opknapbeurt, en alle rotte en kapotte leggers en planken zullen vervangen worden door nieuw tropisch hardhout. Er komt ook een andere penbalk, omdat de huidige aangetast is door de grote klopkever en vanbinnen deels verpulverd is. Alle buitenschrijnwerk zal behandeld worden en er gebeurt nazicht van het dak. In de tweede fase van de werken is de romp aan de beurt. Die zal ontmost worden, het vuil gaat eraf, er gebeurt een herstelling van het voeg- en metselwerk en de kaleitlaag, en er wordt een waterafstotende laag aangebracht. (JME).

VLW, "Restauratie molen", Het Nieuwsblad, 17.06.2010. 
Wevelgem - De eerste fase van de restauratiewerken aan Vanbuteseles molen in de Gullegemstraat is bijna afgerond, maar er zijn bijkomende werken. daarvoor is er 30.000 euro extra nodig, 80 procent daarvan wordt gesubsidieerd.
 
ODW, "Molen opgeknapt", Het Nieuwsblad, 21.09.2011.
Wevelgem - De Vanbutseles Molen in de Gullegemstraat is dringend aan een opknapbeurt toe. Eerder werden het houtwerk vande ramen en deuren en de gaanderij al onder handen genomen. Nu zal de romp worden gereinigd. Ook zijn er plannen om het voeg -en metselwerk te herstellen, de romp te herschilderen en het mos te verdelgen. Aan drie firma's is een offerte gevraagd.
De opknapbeurt kost 50.000euro, waarvan de Vlaamse Overheid bijna 30.000 euro voor haar rekening neemt.

(Tim Ghillemyn), "Vanbutseles molen in glorie herstellen", De Weekbode ed. Menen, 17 juni 2016, p. 45.
Door schade aan het gevelmetselwerk van Vanbutseles molen in de Vinkestraat moeten er restauratiewerken worden uitgevoerd. Het agentschap R-O Vlaanderen Onroerend Erfgoed zal een subsidie voorzien van 29.040 euro als de werken dit jaar nnog uitgevoerd zijn. "We hopen dat dit lukt, want de voorziene werken zouden acht maanden duren als er kan gerekend worden op goede wersomstandigheden. Dat wordt dus zeer nipt. Maar we hopen op een molen die opnieuw in volle glorie mag te aanschouwen zijn, zoals in Menen", zei Hendrik Vanhaverbeke van N-VA.

Wevelgem. Agenda gemeenteraad van 10 juni 2016
De voorzitter van de gemeenteraad van Wevelgem verzoekt de gemeenteraad in zitting te vergaderen op 10 juni 2016 om 18u30 in de raadzaal, Grote Markt 26, 8560 Wevelgem om onderstaande agenda te behandelen.
Openbaar
Overheidsopdrachten
Wijze van gunnen
2. Herstel- en onderhoudswerken aan de stenen molenromp Vanbutseles molen.

Literatuur

[Vanhoutte Herman e.a.], Wevelgemse molens. Een kroniek, Wevelgem, Culturele Raad Wevelgem, 2010, 56 p.
Chr. Devyt, "Westvlaamse windmolens. Inventaris volgens de toestand op 1 januari 1965", Brugge, 1966, p. 119;
Luc Devliegher, "De molens in West-Vlaanderen", Tielt/Weesp, 1984, p. 408-411 (Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, 9);
Jeroen Cornilly, "Monumentaal West-Vlaanderen. Beschermde monumenten en landschappen in de provincie West-Vlaanderen. Deel 1. Arrondissementen Ieper, Kortrijk, Roeselare, Tielt", Brugge, 2001, p. 231;
Herman Vanhoutte, "Vanbutseles molen te Wevelgem opnieuw actief", in: Molenecho's, XXV, 1997, p. 183-190;
Herman Holemans, West-Vlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 8. Gemeenten V-Z , Opwijk, Studiekring Ons Molenheem, 2005.
F. David, e.a., Wevelgem in beeld, een terugblik, Wevelgem, 1997.
Stefaan Vroman, "Vanbutseles molen in Wevelgem maalt miljoenen", in: Molenecho's, XVII, 1989, p. 60-61.
Heman Vanhoutte, "Na acht jaar gedwongen stilstand en na een tweede restauratie. Vanbutseles molen te Wevelgem opnieuw in werking", in: Mededelingenblad Werkgroep West-Vlaamse Molens, XIII, 1997, nr. 4, p. 170-176.
(L. Smet), "Wevelgem. Van Butsele Molen", in: Molenecho's, VIII, 1980, p. 89-91, 96;
J. Maes, "Een en ander over de Witte Molen van Wevelgem", in: De Belgische Molenaar, LVI, 1961, p. 228;
"Vanbutseles molen, Wevelgem", in: "Ons Molenheem", Kinrooi, 1989, nr. 3, p. 23-25, ill.
"Provinciale draaipremie voor ambachtelijke molens. Aantal asomwentelingen van West-Vlaamse molens in 2004-2009", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVI, 2010, 3, p. 115-118.
"Aantal asomwentelingen van West-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 50.

Persberichten
VLW, "Molens in de rouw", in: Het Nieuwsblad, 24.05.2008
Luc Vandaele, "'Er zijn dringend herstellingswerken nodig'. Henri Kerckhof laat Vanbutseles molen draaien", in: Het Nieuwsblad, 04.11.2008.
VLW, "Renovatie Vanbutseles molen voor volgend jaar", in: Het Nieuwsblad, 04.11.2008.
VLW, "Belastingen verhogen niet in Wevelgem", in: Het Nieuwsblad, 12.12.2008.
VLW, "Vanbutseles molen krijgt eindelijk opknapbeurt", Het Nieuwsblad, 24.07.2009.
Carlo De Winter, "Wevelgem. Agenda gemeenteraad", Het Nieuwsblad, 30.06.2009.
JME, "Vanbutseles windmolen ondergaat restauratie", in: Het Laatste Nieuws, 14.07.2009, p. 16.
VLW, "Restauratie molen", Het Nieuwsblad, 17.06.2010.
ODW, "Molen opgeknapt", Het Nieuwsblad, 21.09.2011.
(Tim Ghillemyn), "Vanbutseles molen in glorie herstellen", De Weekbode ed. Menen, 17 juni 2016, p. 45.
"Herstel- en onderhoudswerken aan de stenen molenromp Vanbutseles molen", invlaanderen.be (13.06.2016).


Laatst bijgewerkt: maandag 17 juli 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens