Beschrijving / geschiedenis

Mortiers Molen is genoemd naar de laatste molenaarsfamilie Dumortier die hem van 1888 tot 1958 bemaalde.Deze korenmolen met drie zolders werd vermoedelijk omstreeks 1794 gebouwd. Uiterlijk lijkt hij op een torenkotmolen, maar het is wel degelijk een houten standaardmolen op vier teerlingen, die in een later bijgemetseld teerlinghok staan. De houten molenkast is vooraan ongeveer 4 meter breed, opzij iets meer dan 5 meter en bijna 9 meter hoog. In de meelzolder hangt de haverpletter en worden de zakken graan en meel opgeslagen . In de bovenste zolder of steenzolder, liggen twee koppels stenen. Hij is een van de weinige driezoldermolens in West-Vlaanderen en de allerlaatste houten molen met volledig verdekkerde wieken (reeds in 1935 verdekkerd). De gelaste roeden zijn 24,60 m lang.

De molen werd, net als vele andere West-Vlaamse molens, beschermd op 4 april 1944, dus onder de Duitse bezetting. In 1960 werd Mortiers Molen stilgelegd en hij raakte in verval. Het molenaarshuis en het maalhuis werden in 1962 gesloopt. De molen werd in 1994 gedeeltelijk gerestaureerd en weer maalvaardig gemaakt. De Dekkerwieken werden wegens hun industrieel-archeologische waarde behouden. Na de restauratie werd de korenmolen overgedragen aan de Stichting Bekaert-de Liedekerke-Vroman, in beheer van de vzw Mortiers Molen (vrijwillige molenaar: Dr. Stefaan Vroman uit Elingen). In 2000-2001 onderging de molen een nieuwe restauratiebeurt, met o.a. een nieuw teerlingkot, nieuwe kruisplaten en schoren van het gebint.

Lieven Denewet

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden

Foto: Jan Vanderbeke, Kortrijk

Prentkaart coll. Rob Simons, Sint-Huibrechts-Lille

Literatuur

Chr. Devyt, "Westvlaamse windmolens. Inventaris volgens de toestand op 1 januari 1965", Brugge, 1966, p. 122;
Lieven Denewet, "Electriciteitsopwekking met traditionele windmolens in Vlaanderen", Land in zicht, LXXVIII, 2009, 3, p. 10-13.
Luc Devliegher, "De molens in West-Vlaanderen", Tielt/Weesp, 1984, p. 430-431(Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, 9);
Jeroen Cornilly, "Monumentaal West-Vlaanderen. Beschermde monumenten en landschappen in de provincie West-Vlaanderen. Deel 1. Arrondissementen Ieper, Kortrijk, Roeselare, Tielt", Brugge, 2001, p. 242: Jaak Bataille, Hubert Demeulenaere, Stefaan Vroman & Jan Deloof, "Onze molens nu en toen. Heestert, Moen, Otegem, Sint-Denijs en Zwevegem", Zwevegem, 1994, p. 13-22;
Lieven Denewet, "Vijf goedgekeurde West-Vlaamse molenprojecten in 1999", in: Mededelingenblad Werkgroep West-Vlaamse Molens, XV, 1999, p. 68-75;
Stefaan Vroman, "Mortiers molen te Zwevegem is weer maalvaardig", in: Molenecho's, XXIII, 1995, p. 15-19;
Molenzorg vzw, "De Mortiersmolen van Zwevegem op nieuwe voet", Molenecho's, XXIX, 2001, nr. 2, p. 63-65;
Lieven Denewet, "Vier inhuldigingen in het weekend van 8 op 9 september 2001", in: Molenecho's, XXIX, 2001, nr. 4, p. 196;
S. Vroman, "Zwevegem. Mortiersmolen", in: Molenecho's, VI, 1978, p. 90;
Torie Mulders, "De windmolens tussen Schelde en Leie", in: Handelingen van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk, XXII, 1946-1948, p. 46-107;
V. Ovaere, "Sprokkelingen uit Zwevegem's verleden", I-II, Zwevegem, 1968;
S. Vanhuysse, "Oud Sweveghem", Zwevegem, 1976;
R. Witdouck, "Onze Zwevegemse molens vroeger en nu" in: Biekorf, 95, 1995, nr. 3, p. 268-276.
J. De Schepper, "De mooie molen bedreigd. Molenzorg", in: Open Deur, Brussel, Ministerie van de Vlaamse gemeenschap. Culturele diensten, 10, 1978, p. 101-107, ill.