Beschrijving / geschiedenis

De molen van Damme kun je niet missen. Hij staat hoog boven zijn directe omgeving naast de Damse Vaart. Op deze plaats stond sinds het ontstaan van het stadje al een getijmolen en na 1479 een houten standaardmolen, de Scellemeulen genaamd. Deze molen was eigendom van de graven van Vlaanderen; in 1267 werden die rechten door gravin Margareta van Constantinopel verkocht aan de stad. De helft van de opbrengst moest echter nog steeds aan de graven gegeven worden.

De huidige molen werd in 1867 gebouwd op de plaats waar de houten molen eeuwenlang stond. Bij de bouw werden onderdelen van de vorige molen gerecupereerd, zoals blijkt uit het jaartal 1768 op het onderijzer. De molen werd uitgerust met twee steenkoppels en een olieslagerij in de kelder. Wellicht tijdens de vroege 20ste eeuw werd een armgasmotor geplaatst, om ook op windstille dagen te kunnen malen. De Schellemolen werd in 1963 stilgelegd en raakte in verval.
De provincie West-Vlaanderen kocht de molen aan in 1971 en liet in 1975-1977 een maalvaardige restauratie uitvoeren door de molenbouwers Peel uit Gistel. Sindsdien is de molen tijdens de weekends in de zomer weer in werking gebracht. In 1992 werd de waardevolle armgasmotor gerestaureerd. De molen werd beschermd als monument op 20 juli 1946 en samen met de gehele stadskern van Damme als stadsgezicht in 1986 en 1987.

De molen is voorzien van een zetelkap. Het sleepwerk uit 1954 werd echter tijdens de restauratie van 1976 vervangen door kruirollen, waardoor de kap soepeler kruit (naar de wind wordt gezet). Doorheen de molenwal is een overwelfde inrit. Op het gelijkvloers is nog een kollergang (diameter 162 cm) aanwezig van de vroegere oliemolen. Ook op het gelijkvloers bevindt zich een benzinemotor voor de aandrijving van de vroegere mechanische maalderij.

De molen is open voor het publiek. Rolstoelgebruikers kunnen de benedenverdieping bezichtigen.

Foto: Ludo Schotte, Brugge, 2007

Prentkaart rond 1970 (coll. Rob Simons)

Foto: Archief Gazet van Antwerpen (anno 1955)

Prentkaart coll. Ronny Van Landschoot, heemkundige, Sijsele

Bijlagen

1. Persbericht. RSO, "Verlichte molen", Het Nieuwsblad, 01.03.2007.

DAMME - De Schellemolen aan de Damse Vaart is voortaan verlicht 's avonds. De VVV en schepen van toerisme Louis De Keyser (CD&V) hadden al eerder aangedrongen bij het Westvlaamse provinciebestuur om verlichting te plaatsen. Eind vorig jaar kreeg de schepen te horen dat de verlichting tegen Nieuwjaar in orde zou zijn. Het kwam dus nu pas in orde, maar het resultaat mag gezien worden. (rso)

2. Aanbestedingen
renovatiewerken Schellemolen,
Publicatie :   2003-06-20     N. 007209     Pagina :   5547
Aankondiging van opdracht
Werken
Afdeling I. Aanbestedende dienst
I.1. Officiële naam en adres van de aanbestedende dienst : provincie West-Vlaanderen, t.a.v. dienst overheidsopdracht en patrimonium, Abdijbekestraat 9, 8200 Brugge, tel. 050-40 31 11, fax 050-40 71 02,
E-mail : wilfried.moeyaert@west-vlaanderen.be
Internetadres : www.west-vlaanderen.be
I.2. Adres waar nadere inlichtingen verkrijgbaar zijn : zelfde adres als I.1.
I.3. Adres waar bescheiden verkrijgbaar zijn : zelfde adres als I.1.
I.4. Adres voor indiening van offertes/aanvragen tot deelneming : zelfde adres als I.1.
I.5. Type van aanbestedende dienst : regionale/lokale overheid.
Afdeling II. Voorwerp van de opdracht
II.1. Beschrijving :
II.1.1. Aard van de opdracht voor de uitvoering van werken : restauratie van de als monument beschermde stenen windmolen te Damme, genaamd De Schellemolen.
II.1.4. Betreft het een raamcontract : neen.
II.1.5. Door de aanbestedende dienst aan de opdracht gegeven benaming :
renovatiewerken Schellemolen, Noordvaartdijk, te Damme.
II.1.6. Beschrijving/voorwerp van de opdracht : deze aanneming heeft als voorwerp :
Voorbereidende werken.
Bouwkundige werken.
Molentechnische werken.
Schilderwerken.
II.1.7. Plaats van uitvoering van de werken, levering van de goederen of verlening van de diensten : Damme.
II.1.9. Verdeling in percelen : neen.
II.1.10. Worden varianten in aanmerking genomen : neen.
II.2. Hoeveelheid of omvang van de opdracht :
II.2.1. Globale hoeveelheid of omvang : 93.581,40 EUR (exclusief BTW) of 113.233,49 EUR (inclusief BTW).
II.3. Duur of uitvoeringstermijn van de opdracht : zestig werkdagen.
Afdeling III. Juridische, economische, financiële en technische informatie
III.1. Voorwaarden met betrekking tot de opdracht :
III.1.1. Verlangde borgsommen en waarborgen : 5 % van de aannemingssom.
III.1.2. Belangrijkste financierings- en betalingsvoorwaarden en/of verwijzing naar de voorschriften dienaangaande : volgens de algemene aannemingsvoorwaarden. volgens algemene aannemingsvoorwaarden.
III.1.3. Rechtsvorm die de combinatie van aannemers, leveranciers of dienstverleners, waaraan de opdracht wordt gegund, moet hebben : alle wettelijke rechtsvormen zijn toegelaten.
III.2. Voorwaarden voor deelneming :
III.2.1. Inlichtingen betreffende de eigen situatie van de aannemers/leveranciers/dienstverleners en inlichtingen en formaliteiten die nodig zijn voor de beoordeling van de minimaal vereiste economische, financiële en technische capaciteit :
III.2.1.2. Economische en financiële draagkracht, verlangde bewijsstukken :
Het bewijs leveren niet in staat van faillissement, vereffening of gerechtelijk akkoord te verkeren.
Het bewijs leveren in orde te zijn met de betalingen van de bijdrage van zijn belastingen.
III.2.1.3. Technische bekwaamheid, verlangde bewijsstukken :
Het bewijs leveren van kwalificaties en referenties :
Kwalificaties :
Studiekwalificaties : diploma's en studiecertificaten van de uitvoerders en of van het ondernemingskader en in het bijzonder van de verantwoordelijke(n) voor de leiding van de restauratiewerken.
Beroepskwalificaties : opgave van het aantal relevante beroepservaring en/of getuigschriften.
De lijst van de restauratiewerkzaamheden, uitgevoerd tijdens de laatste drie jaar en gestaafd door getuigschriften van goede uitvoering van de belangrijkste restauratiewerkzaamheden.
Deze getuigschriften omvatten :
Het bedrag van de restauratiewerkzaamheden.
Het tijdstip (begin en oplevering) en de plaats van de uitvoering.
Een duidelijke weergave of deze restauratiewerkzaamheden volgens de regels van de kunst en op een regelmatige wijze tot een goed einde werden gebracht.
De opgave van de gedeelten die in onderaanneming werden gegeven met vermelding van de onderaannemers.
De onderaanneming uitgevoerde restauratiewerkzaamheden.
Het verslag van het verloop van de restauratiewerkzaamheden.
De processen-verbaal van de oplevering van de restauratiewerkzaamheden.
Een verklaring waarin behoudens de bepaling vermeld in artikel 30, par. 2, van het besluit van de Vlaamse Regering van 14 december 2001, houdende de vaststelling van het premiestelsel voor restauratiewerken aan beschermde monumenten, gewijzigd bij besluit van 20 september 2002, de technici of de technische diensten vermeld worden die, al dan niet deel uitmakend van de onderneming, ter beschikking zullen staan van de uitvoerder voor de uitvoering van de restauratiewerkzaamheden en diensten.
III.3. Voorwaarden betreffende een opdracht voor dienstverlening :
III.3.1. Mag de dienst uitsluitend door een bepaalde beroepsgroep worden verleend :
Aannemers die :
Erkend zijn in ondercategorie D.24, klasse 1.
Geregistreerd zijn in één van volgende categorieën : 00, 10, 11 en 19.
Afdeling IV. Procedure
IV.1. Type van aanbestedingsprocedure : openbaar.
IV.2. Gunningscriteria :
A. Laagste prijs.
IV.3. Administratieve inlichtingen :
IV.3.1. Referentienummer van het dossier bij de aanbestedende dienst : 0308/1999/001.
IV.3.2. Bestekken en aanvullende stukken, voorwaarden voor verkrijging ervan :
Prijs : 10,00 EUR.
Voorwaarden en wijze van betaling : de stukken worden franco aan huis geleverd of kunnen afgehaald worden, uitsluitend na verplichte voorafgaande storting van het bedrag op rek. 091-0113247-77 van de provincie West-Vlaanderen, D.O.P., te 8200 Brugge. Er wordt geen betaling ter plaatse aanvaard.
IV.3.3. Uiterste termijn voor ontvangst van offertes : 21 augustus 2003.
IV.3.5. Taal of talen die mogen worden gebruikt bij het indienen van de aanbiedingen of het verzoek tot deelneming : Nederlands.
IV.3.6. Minimumtermijn gedurende welke de inschrijver zijn aanbieding gestand moet doen : honderd twintig kalenderdagen.
IV.3.7. Omstandigheden waarin de offertes worden geopend :
IV.3.7.1. Personen die bij de opening van de offertes worden toegelaten : iedereen.
IV.3.7.2. Datum, tijdstip en plaats : donderdag 21 augustus 2003, te 11 u. 30 m., provinciehuis Abdijbeke, Abdijbekestraat 9, 8200 Brugge.
Afdeling VI. Aanvullende inlichtingen
VI.1. Betreft het een vrijwillige publicatie : neen.
VI.3. Heeft deze opdracht betrekking op een project/programma dat door de fondsen van de EU wordt gefinancierd : neen.
VI.4. Overige inlichtingen : nihil.
VI.5. Datum van verzending van de aankondiging : 5 juni 2003.
--------------------------
renovatiewerken Schellemolen,
Publicatie :   2003-06-27     N. 007209     Pagina :   5885
Aankondiging van opdracht
Werken (analoge tekst als hierboven).

Literatuur

Chr. Devyt, "Westvlaamse windmolens. Inventaris volgens de toestand op 1 januari 1965", Brugge, 1966, p. 69;
Luc Devliegher, "De molens in West-Vlaanderen", Tielt/Weesp, 1984, p. 164-169 (Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, 9);
Luc Devliegher, "Molens in West-Vlaanderen", (Brugge), s.d. (folder);
Jeroen Cornilly, "Monumentaal West-Vlaanderen. Beschermde monumenten en landschappen in de provincie West-Vlaanderen. Deel III. Arrondissementen Brugge, Diksmuide, Oostende en Veurne, Brugge, 2005, p. 54;
Germain Vandepitte, "Verpachting van de Stadsmolen te Damme. 1738", in: Rond de Poldertorens, XX, 1978, nr. 2, p. 65-84;
L. Devliegher, "Molens in West-Vlaanderen. Rosmolen Tillegem-bos en windmolen Damme", Brugge, Provinciaal Administratief Centrum Domein Boeverbos, 1978, 12 p. + 4 prentkaarten;
H. Hoste, "Damme", Antwerpen, 1956;
E. Matthys, "In Damme werden de molen 'in rouw gezet' ", in: Ons Heem, 46, 1992, nr. 1, blz. 40;
Els De Kinderen, "Levende molens in Hoeke en Damme", in: "Levende Molens", jg. 11 (1989), nr. 11, p. 81-84, ill.:
Johan Ballegeer, "Molens in de Zwinstreek", in: Rond de Poldertorens, 47ste jg., 2005, nr. 2, p. 39-75;
René de Keyser, "De watermolen in de havenkille van Damme", in: Rond de Poldertorens, XXXII, p. 86;
Maurits Coornaert, "Sluizen en Watermolens", in: Rond de Poldertorens, XXXIX, p. 37.
RSO, "Verlichte molen", Het Nieuwsblad, 01.03.2007.