Molenzorg
Munkzwalm (Zwalm), Oost-Vlaanderen
<p>Zwalmmolen<br />Watermolen Ten Bergen</p>
Foto: Ignace Van der Kelen, 05.09.2010
Naam

Zwalmmolen
Watermolen Ten Bergen

Ligging Rekegemstraat 29 PAULATEM - Korenwatermolen en oliestampkot te koop ()
9630 Munkzwalm (Zwalm)

Bergendries
Sint-Pieters-ten-Berge
op de Zwalm
700 m ZO v.d. kerk
kadasterperceel A298


toon op kaart
Geo positie 50.879326, 3.742535
Eigenaar Provincie Oost-Vlaanderen
Gebouwd voor 1040, vaak herbouwd
Type Bovenslag watermolen
Functie Korenmolen en elektriciteitsopwekking
Kenmerken Oorspronkelijk koren- en oliemolen, tijdelijk ook zeemledermolen
Gevlucht/Rad Metalen bovenslagrad, diameter 3 meter
Inrichting Drie steenkoppels, haverbreker, walsenstoel (type Midget)
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
07.03.1994
Molenaar Ploeg molenaars onder leiding van Mola, Provinciaal Molencentrum te Wachtebeke
Openingstijden Op zondagnamiddagen, op molen- en monumentendagen
Verwijzing

    

Beschrijving / geschiedenis

De watermolen ‘Ten Bergen' behoorde tot de Benedictijnerabdij van de Blandijnberg te Gent. Dat blijkt uit één van de eerste bewaard gebleven akten, uit 1040: "...et molendinum unum super fluviolum sualma..." (‘Ab sancti - Petri Blandiensis' - R.D.F.Vandeputte).

Verder is er nog een akte uit 1063, van Boudewijn V, graaf van Vlaanderen, waarin staat vermeld: "...ad Sualman I curticulium vestitium et VIII bonarias terre cum dimidia aqua et domidio molendino..."

In de Penningkohieren van Paulatem van 1571-1572 (Stadsarchief Gent, Penningkohieren, nr. 15) noteerde men voor Paulatem een dubbelmolen, olie en graan, die in pacht gehouden werd door Lieven van der Mere van Jan Callaert, die op zijn beurt de voorpachter was van de kinderen van Monsieur Jacques Triest. De relatief lange tekst luidt: "Lieven van der Mere in pachte van Jan Callaert als voorpachtere van den kinderen van mer Jacques Triest een cooren watermeulene ende een olimeulene daer neffens staende met omtrent een dachw(ant) eerven daer onder ghelegen de welcke hij jaerlicx huert 18 p. gr. daer up moet hij Jan Callaert de zelve meulene onderhauden van tgheent dat daer soude ghebreken ofte toevallen bij eeneghe fortunen loopende 216 p.p."

Op de figuratieve kaart, gemaakt in opdracht van Mgr. Triest (1621-1657) krijgt deze molen voor het eerst de aanduiding ‘Sualme Meulen'.

De monniken haalden er hun profijt uit maar ook de ganse omgeving had baat bij de vele werkzaamheden waarvoor deze molen ooit bekend was: als graangemaal, als pletmolen voor lijnzaad  om lijnolie voor  verven te bekomen of koolzaad om brandstof te leveren voor de verlichting met olielampen Deze olieslagerij werd afgebouwd omstreeks 1891. Ooit  werd zelfs tabak vermalen tot snuif of gebrande cichoreiwortelen als vervangmiddel voor koffie. Op te merken valt dat de molen in 1774 tevens ingericht was als zeemledermolen voor het "vollen van Huyden".

Al lang voor de Franse revolutie verkocht de Sint-Pietersabdij de Zwalmmolen aan een particulier. Omstreeks 1710 was Francis de Backer eigenaar en in 1723 Charles de Backer uit Herzele, terwijl Joos Callebaut dan pachter was, zowel van de molen als van de "meulenvijvere".  Zijn weduwe baatte de molen uit in 1752. Dan rezen er problemen met het heren van Land van Gavere, omdat ze het graan die de Paulatemnaren naar de molen voerden, in beslag namen! Het leidde tot een proces voor de Raad van Vlaanderen. De molen werd openbaar verkocht in 1774 en 1780 (verkoper: Pieter de Backer).

Rond 1774 was de molen ook in gebruik als volmolen. Een advertentie in de Gazette van Gent van dat jaar vermeldde de openbare verkoop van "twee Water-Molens, den eenen dienende tot het maelen van Graenen, en den anderen tot het vollen van Huyden en ook tot het maelen van Graenen". De Ten Bergemolen moet op dat ogenblik als dubbele graan- en volmolen een indrukwekkend bedrijf geweest zijn. Het valt wel op dat de molen in deze periode geen olie meer sloeg, terwijl dat kort ervoor en kort erna weer wel het geval was. De Zwalmmolen werkte ook een tijdje als snuifmolen. De advertentie vertelt ook wie de eigenaar is die verkoopt: Pieter de Backer.

Zes jaar later blijken de molens toch nog niet verkocht te zijn, want twee advertenties in juli en oktober 1780 kondigen opnieuw een verkoop aan, op verzoek van Sr. Pieter de Backer, van een hofstede met schuren en stallen, en twee korenwatermolens, alles op de heerlijkheid van Sint-Pieters-ten Berge, "geënclaveerd in de parochie Paulatem". Op te merken is dat er in de advertenties van 1780 geen sprake meer is van een volmolen.

In de "Gazette van Gend" van 22 maart 1798 verscheen uit een uitgebreid relaas over molenaar Pieter Andries Crombé die al een hele tijd spoorloos was.
"Voor vrederechter Benedictus Truyen van het kanton Nederzwalm verschijnen de genaamden Jan Baptiste Crombé (te Nederbrakel), Livinus, Ludovicus en Emmanuel Crombé (alle drie te Velzeke), Jacobus Corniwal en Louis Droesbeke, resp. broers en naarbestaanden van Pieter Andries Crombé, die het laatst op de korenwatermolen in Paulatem gewoond heeft. De molenaar is weduwnaar van wijlen Marie Therese Schautheer, die overleden is in Paulatem. Voogd van de weeskinderen is Pierre Louis van der Maeren (in Zottegem). Deze laatste heeft zich bij de vrederechter beklaagd dat hij, als voogd, in de onmogelijkheid is om de vereiste “staat van goed” (boedelinventaris) van de overleden vrouw op te stellen door gebrek aan medewerking vanwege Pieter Andries Crombé, die immers “als houder ten zelven sterfhuyze, beth een jaer zynen huyze en wooninge heeft verlaeten, zonder van hem eenige tydinge, tzy van leven tzy van dood, thebben bekomen”. Om die reden is nu met “maegen en vrienden een conseil de famille byeen geroepen”, met de bedoeling “het benoemen en aenstellen van een curateur” over de voortvluchtige Pieter Andries Crombé, die bij deze ook wordt opgeroepen zich ten spoedigste te melden."

Uit de tweede oproep in de "Gazette van Gend"van 12 juli 1798 kunnen we opmaken dat intussen, op 5 floréal, Jean Baptiste van der Massen, publiek notaris te Strijpen, tot curateur is aangesteld en dat deze - met de voogd P.L. van der Maeren - wil overgaan tot het opmaken van de staat van goed, in het vooruitzicht van een finale liquidatie van het sterfhuis. Molenaar Pieter Andries Crombé echter blijft nu al ongeveer zestien maand spoorloos. De curateur vraagt de vrederechter de toelating om een oproep te richten tot alle “créanciers” van het sterfhuis. Het wordt hem toegestaan en een bijeenkomst zal daartoe plaats hebben op 15 thermidor jaar VI op het Vredegerecht, ten huize van Jean Allaert, rue de la Place te Sint-Maria-Hoorebeke.

Het jaar daarop, in 1799, werd overgegaan tot de openbare verkoop. In de herberg bij Jan de Clercq, veldwachter te Nederzwalm, werd op 19 messidor jaar VII (of 7 juli 1799) openbaar verkocht : een schone en zeer welgelegen korenwater- molen, benevens een oliemolen of stampkot daar annex, met hun staande en draaiende werken, gestaan en gelegen op de Zwalm in Paulatem “daer men ’t noemt Sint-Pieters ten Bergen”, één uur van Zottegem verwijderd. De rivier de Zwalm is “ten allen tyde overvloedig voorzien van water”. Bij de watermolen en oliemolen is onlangs uit de grond nieuw gebouwd een zeer spacieus molenhuis, waarbij een stuk grond hoort van meer dan één bunder (land en meers), “zynde aldus eene der schoonste gelegendheden voor mulders en stampers alhier te lande te bevinden”.
Inlichtingen bij notaris Vander Massen (Strijpen tegen Zottegem).

Uit het proces-verbaal van afpaling van de gemeente Munkzwalm uit 1817:
"Il y a deux moulins à eau situés sur la Zwalm. Ils sont divisés en deux classes.
Le premier (Section A N° 279) appartenant à Mr. Haesebyt à Bottelare, est à deux tournants, appelés 'bovenwielen", qui peuvent être mûs simultanément pour moudre des grains et faire de l'huile. Il est situé à proximité d'autres usines de même espèce. L'expert n'ayant pu se procurer le bail de ce moulin, estime, d'après les renseignements pris sur sa valeur locative, qu'il doit être évalué au revenu brut de frs. 420,00. Déduction fait d'un tiers pour entretien et réparations, donne un revenu net de frs. 280,00."

Eigenaars na 1817:
- 1817, eigenaar: Haesebyt Pierre Antoine, advocaat te Bottelare
- 23.06.1837, deling: Haesebyt Coleta, zonder beroep te Gent (notaris Eggermont - "une ferme étant un moulin à eau")
- later, eigenaar: Colinet Jean en mede-eigenaars te Schaarbeek
- 15.04.1874, deling: Colinet Marie Joséphine Colette, zonder beroep te Schaarbeek (onderhandse akte)
- 30.06.1875, verkoop: Vander Mensbrugge-Tack Frans, landbouwer te Munkzwalm (notaris Tyman - graan- en oliewatermolen)
- later, erfenis: de weduwe Ida Tack en consoorten (overlijden van Frans Vander Mensbrugge)
- 26.09.1882, deling: de weduwe (notaris Van Damme)
- 07.01.1934, erfenis: Van den Haute Charles Louis (1862-1942), rustend secretaris te Munkzwalm, gehuwd met Vander Mensbrugge Marie-Zoé (1866-1939), dochter van Frans Vander Mensbrugge en Ida Tack (overlijden van Ida Tack)
- 02.09.1934, gift: Van den Haute-Dumont Odilon, molenaar en later burgemeester te Munkzwalm (notaris De Beer - graanwatermolen met cilinders)
- 16.01.1955, erfenis: de weduwe Alice Dumont (overlijden van Odilon Van den Haute)
- 25.08.1959, verkoop: Van Ronse-Saelens Arthur Abdon Augustin, bakker te Zottegem (notaris De Beer - graanwatermolen met cilinders en alle draaiende en roerende werken)
- 16.11.1964, verkoop: De Boe Marcel Robert Clement, advocaat te Zottegem (notaris Chevalier)
- 18.09.1980, verkoop: Staatsdomein, Ministerie van Landbouw, bestuur landbouwsector, te Brussel (notaris J. Adriaen - grond als deel van waterbeheersingswerken van de Zwalmvallei)
- 22.06.1982, onteigening: Oost-Vlaanderen, de Provincie (beslissing gouverneur)

Na het overlijden van eigenares Coleta Haesebyt uit Gent werden alle bezittingen verkocht op woensdag 16 juni 1875 in de Minard-schouwburg, Wapoortbrugstraat te Gent, door niet minder dan 4 notarissen: Tyman van Gent, Lagasse van Brussel, De Saegher van Bottelare en Van Damme van Nederzwalm. In de te verkopen loten vinden we onze Zwalmmolen terug: "Een schoonen koorn,oliewatermolen, met hofstede, tuinen, land en boomgaard genoemd den molen ten bergen groot 27 aren 10 centiaren, verder 7 andere kopen allen in gebruik bij Françies Vendermensbrugge tot 1 maart 1880 aan 1450 Fr 's jaars. Boomprijs: 100 fr".
Het is deze huurder die gans het bezit verwierf in 1875. Bij zijn overlijden in 1882 kwam het op naam van zijn weduwe Ida Tack.

De olie-inrichting werd in 1885 verwijderd. Vanaf dan werd enkel nog graan gemalen.

In 1930 werd een nieuwe vleugel aangebouwd waarin een cilindermolen (merk Midget uit Morristown, USA) onderdak vond. Door erfenis kwam de molen in 1934 in bezit van de gemeentesecretaris Charles Van den Haute die getrouwd was met een dochter Vander Mensbrugge. Daarna werd molenaar Odilon Vanden Haute door gift eigenaar en bij zijn overlijden in 1955 zijn weduwe Alice Dumont.

Vervolgens krijgen we bakker Arthur Van Ronse uit Zottegem als nieuwe eigenaar. In 1965 verloor Odilon Van den Haute, molenaar en burgemeester van Munkzwalm, zijn beide handen in de maalmachine en in 1970 verdronk er het 7-jarig dochtertje van de zuster van de molenaar. Nog in 1970 viel de molen stil...

In 1964 werd de gewezen advocaat Marcel De Boe (1925-1989) uit Ophasselt, de eigenaar van de molen annex molenhuis. Hij maakte er een horecazaak in die tegemoet kwam aan het toenemend dagtoerisme in de Zwalmstreek. De zolder van het molengebouw werd ingericht als tentoonstellingsruimte. Hij werd een grote promotor van het eendags-Zwalmtoerisme waarvoor hij een gedenkplaat kreeg die tegen de gevel van de molen hangt. De molen draaide nog sporadisch als entertainment voor de verbruikers en de toeristen.

Na het overlijden van Marcel De Boe in 1989 runde zijn weduwe Irene Rombouts de horecazaak nog ruime tijd. Stilaan raakte hij de watermolen in verval. Het waterwiel, een bovenslagrad met 1,9 m. brede schoepen en met een  doorsnede van 3 m. werd langzaam door roest toegetakeld en slibde toe. Ook de lossluis, voornamelijk in ijzer met een tandradkam en een van binnenuit bediende aandrijving kent hetzelfde lot.

De provincie Oost-Vlaanderen verwierf de molen in 1982. Die verwijderde de drankgelegenheid (en bracht die over in een gebouw aan de overkant) en zou de molen maalvaaridg laten restaureren. De architecten Jacobs uit Gavere en Eric De Bruyn uit Aalst maakten het ontwerp op.
Er rezen wettelijke problemen i.v.m. de ruimtelijke ordening. De molen is namelijk gelegen in natuurgebied en men beschikte niet over de nodige vergunningen om daarin werken uit te voeren. Of hoe wetgeving goedgekeurd door de ene instantie, de plannen van een andere instantie in de weg kan staan.

In de wintermaanden 2005-2006 werden omgevingswerken rond de molen uitgevoerd. Het Molenpad werd verlegd, verstevigd en verbreed; bomen aan de rand van het parkje werden gerooid. De Afdeling Water van de Aminal legt een nevengeul of visdoorgang langsheen de molen aan.
Begin 2004 keurde de Oost-Vlaamse provincieraad de werken, in totaal voor 770.000 euro, goed. De aannemer startte officieel de werken eind 2007 om tegen begin 2009 klaar te zijn. De werken konden pas in juni 2008 van start gaan. Aldus was de molen in 2010 of 20 jaar na de aankoop door de provincie Oost-Vlaanderen, maalvaardig hersteld. Tevens wekt de molen groene stroom op, met de inrichting van een kleine waterkrachtcentrale door HydroWatt uit Karlsrühe (Duitsland). De investering bedraagt 60.500 euro. Dit proefproject op de Zwalm heeft een geschatte jaarproductie van 34.000 kWh, wat ongeveer 5.000 euro zou betekenen aan groene stroom. De geproduceerde groene stroom zal aangewend worden voor het eigen verbruik in de Zwalmmolen, de rest wordt aan het net geleverd, voor een geschatte opbrengst van 2.600 euro per jaar.

Op 2 oktober 2010 werd de maalvaardige Zwalmmolen officieel ingehuldigd. Op de uitnodiging stond onder andere: "De Zwalmmolen of Molen ten Berge te Munkzwalm werd al vermeld in 1040. Deze beschermde bovenslagwatermolen, aangedreven door de Zwalm en met ambachtelijke mechanische maalderij, is een schoolvoorbeeld van de nog talrijke watermolens in de Vlaamse Ardennen. Het provinciebestuur en de Vlaamse overheid namen het initiatief tot de maalvaardige restauratie van dit beschermd monument. Als geloof in een duurzame toekomst van dit erfgoed voegde de provincie er een installatie voor de productie van groene stroom aan toe".

Architectuur, techniek

Architectonisch betreft het een prachtige molenbouw. Watermolen met ijzeren bovenslagrad. Molengebouw onder twee evenwijdige zadeldaken (pannen) en een aanbouwsel onder lessenaarsdak, vermoedelijk uit de 19de eeuw. Geschilderde en verankerde bakstenen voorgevel met getoogde vensters voorzien van ijzeren roedeverdeling. Rechthoekige deur met daarboven laaddeur. Gelijkaardige deuren in rechter aanbouwsel met binnenin trap naar bovenverd. Dakoversteek op vernieuwde consoles. Op daknok, windwijzer met paard en jaartal 1875, ook jaar van verkoop van de molen aan F. Vandermeensbrugge.

Intact 19de-eeuws molenmechanisme. Op de maalvloer, vierkante asput omringd door witgeschilderd bakstenen muurtje afgeboord met houten balken, voorzien van groot gietijzeren spoorwiel en drie sterrewielen en lichtsysteem met handwieltjes; drie meelbakjes; steenbed ondersteund door houten balken. Bedieningsmechanisme met tand- en heugelsysteem van de lossluis. In erachter gelegen kamer, drie meelgoten en bakjes voor walsenmaalstoel erboven. Op de steenzolder, galg en drie koppels maalstenen in houten steenkisten met houten ringen, walsenmaalstoel of cilindermolen, z.g. "Midget Maxima Roller Mill N 194", van 1930 gevoed door een plansichter met excentrische aandrijving, voorts horizontale assen met gietijzeren riemwielen en gaffelwiel, op zolder haverbreker. 

Er zijn nog drie koppels maalstenen aanwezig. Verder zijn er een haverbreker, een walsenmaalstoel (Midget 184), een galg, sleepluiwerk. Gietijzeren wielen. De aandrijving van de stenen gebeurt van boven en wordt bepaald door de plaats van ‘de staak' of ‘het klauwijzer'. De grote ruimte onder de grond, een soort kelder, noemden de maalders aan de Zwalm ‘de hel'. De tweede plaats is de cilindermolen, die werkt met een systeem van tegen elkaar wrijvende rollen.

Lieven DENEWET, Herman HOLEMANS & Paul BAUTERS

<p>Zwalmmolen<br />Watermolen Ten Bergen</p>

Foto: Marnix Demoor, 11.09.2010

<p>Zwalmmolen<br />Watermolen Ten Bergen</p>

Foto: Ignace Van der Kelen, 15.07.2013

<p>Zwalmmolen<br />Watermolen Ten Bergen</p>

Rad voor de restauratie. Foto: Robert Van Ryckeghem, 19.04.2003

<p>Zwalmmolen<br />Watermolen Ten Bergen</p>

Foto: Thomas Piens, Zingem

<p>Zwalmmolen<br />Watermolen Ten Bergen</p>

Oude prentkaart. Verzameling Ons Molenheem

Literatuur

Archieven
Stadsarchief Gent, Penningkohieren, nr. 15, Paulatem, 1571-1572.
Rijksarchief Gent, Raad van Vlaanderen, nr. 21.247 (extract uit het Landboek van Paulatem, vernieuwd in 1723)

Gedrukte bronnen
"Gazette van Gend", 1774 (advertentie openbare verkoop)
"Gazette van Gend", 1780 (advertentie openbare verkoop)
"Gazette van Gend", 22 maart 1798 of 2 germinal jaar VI; later nogmaals in "Gazette van Gend" van 12 juli of 24 messidor jaar VI (over de spoorloze molenaar Pieter Andries Crombé).
"Gazette van Gend", 20, 24 en 27 juni 1799, of 2, 6 en 9 messidor jaar VII (advertentie openbare verkoop)

Werken
P. Bauters & R. Buysse, "De Oostvlaamse watermolens. Inventaris 1980", Gent, 1980 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 11).
P. Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1985 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25).
Julien Th. Vandeputte, "De molens van het arrondissement Oudenaarde uit hun geschiedenis", Oudenaarde, 1974, p. 105-106,
(L. Smet), "Munkzwalm. De Zwalmmolen", in: Molenecho's, I, 1973, p. 33.
Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Derde aflevering. De arrondissementen Oudenaarde en Sint-Niklaas", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XVI, 1962, 2 (Gent, 1963).
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 5. Gemeenten M-N", Opwijk, Studiekring Ons Molenheem, 2004.
A. De Geyter, "Zwalm. Watermolenroute", in: Zwalm, V.V.V.-Zwalm, 1987, 28 p.
Joseph Casier, fotografische studie, Munkzwalm: de molen / Fotogr. Joseph Casier, Gent [foto], zw/w foto op karton: 17 x 11,8 cm; 31 x 23,8 cm, bewaard in het archief van KADOC, Vlamingenstraat 39, 3000 Leuven (Tel: 016/32 35 00).
Robert Desart, "Les Moulins à Eau du Hainaut et des Flandres", Soignies, Lemaire, 1968, p. 116.
F. Verlaeckt, F. Van de Velde e.a., "De molens van Zwalm. Een lees- en kijkboek", Zwalm, Heemkundekring De Zwalm, 2010, 193 p.
Luc Bauters, Johan Deschieter, Els Otte & Walter Van den Branden, "De Zwalmmolen - erfgoed in beweging", Gent, 2012, 80 p.

Persberichten
"Op verkenning te Munkzwalm bij de Zwalmmolen", in: Ons Volk, 22 juli 1965;
Dieter Herregodts, "Zwalmmolen maalt in 2003", in: Het Nieuwsblad, 14.11.2001.
Dieter Herregodts, "Restauratie Zwalmmolen nog dit jaar van start. Dossier watermolen Munkzwalm sleept al vijftien jaar aan", in: Het Nieuwsblad, 22.03.2004.
FAG, "Zwalmmolen", in: Het Nieuwsblad, 10.02.2009.
Pierre Penninck, "Zwalmmolen wekt straks groene stroom op", in: Het Nieuwsblad, 07.02.2009.
"Zwalmmolen, Munkzwalm", Het Nieuwsblad, 21.03.2009.
Pierre Penninck, "Bezeten van water en beweging. In de kijker Peter, Jo en Clothaire De Deken koesteren erfgoed watermolens", Het Nieuwsblad, 21.03.2009.
Els Otte, wetenschappelijk medewerker aan Mola-Wachtebeke, bereidt een monografie voor, op basis van een diepgaand archiefonderzoek, die in 2010 zal verschijnen in de reeks Kleine Cultuurgids van het provinciebestuur Oost-Vlaanderen.
Waterkrachtcentrale in de Zwalmmolen", hetnieuws.be (vrt), 14.01.2010.
GPP (Pierre Penninck), "Vergunning voor waterkrachtcentrale op Zwalmmolen", Het Nieuwsblad, 15.01.2010.
Pierre Penninck, "Boek 'Molens van Zwalm' klaar tegen heropening Zwalmmolen. Ingenieur Frans Verlaeckt is gepassioneerd door molens", Het Nieuwsblad, 09.02.2010.
"Zwalm, Het twaalf dorpenparadijs", blz. 44 en 45
GPP, "Open Heemdag over Molens Zwalm", Het Nieuwsblad, 05.06.2010
Pierre Penninck, "Jarige Heemkundekring pakt uit met boek over molens van Zwalm", Het Nieuwsblad, 29.06.2010.
Pierre Penninck, "Gebouw neemt neemt zondag deel aan Oost-Vlaamse Molendag. Zwalmmolen maalt eindelijk weer", in: Het Nieuwsblad, 02.10.2010.
Pierre Penninck, "Vorig weekend werd de Zwalmmolen officieel geopend. En de Zwalmmolen maalt weer!", Het Nieuwsblad, 04.10.2010.
Fyge, "Zwalmmolen werkt opnieuw", in: Het Nieuwsblad, 05.10.2010.
ABG, "Water is baas in restaurant", Het Nieuwsblad, 15.11.2010.
Pierre Penninck, "Hartje Nederzwalm loopt volledig onder door wassende Zwalmbeek. 'Dit hebben we nooit eerder gezien', Het Nieuwsblad, 15.11.2010.
Pierre Penninck, "Kolkende Zwalmbeek aan de Zwalmmolen vanavond", Het Nieuwsblad, 13.11.2010.
GPP, "Restaurants Zwalm- en Ter Biestmolen vandaag weer open", Het Nieuwsblad, 19.11.2010.
DCRB, "Zwalm. Geen vrachtwagens meer over bruggen van de Zwalm", Het Laatste Nieuws, 18.11.2010, p. 19.
Pierre Penninck, "Open Monumentendag in Zwalm op 11 september", Het Nieuwsblad, 09.09.2011.
Pierre Penninck, "Zwalm maakt zich klaar voor prinselijk bezoek", Het Nieuwsblad, 16.09.2011.
Pierre Penninck, "Oost-Vlaamse Molendag op 1 oktober", Het Nieuwsblad, 16.09.2011.
GPP, "Zwalmmolen publiekslokker Open Monumentendag", Het Nieuwsblad, 10.09.2012.
GPP, "Kinderen bezoeken molens op Open Monumentendag", Het Nieuwsblad, 28.08.2013.
Janna Heyerick, "Streekpunt Zwalm mikt op 5000 bezoekers" avs.be (2 maart 2017)


Laatst bijgewerkt: woensdag 12 april 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens