Molenzorg
Melden (Oudenaarde), Oost-Vlaanderen
<p>Nedermolen</p>
Foto: Robert Van Ryckeghem
Naam

Nedermolen

Ligging Pladutse 7
9700 Melden (Oudenaarde)

op de Molenbeek


toon op kaart
Eigenaar Stefaan Vanderdonckt - Hilde Demets, Melden
Gebouwd Voor 1574
Type Bovenslag watermolen
Functie Koren- en oliemolen
Kenmerken Schoorsteen naast het molengebouw
Gevlucht/Rad Metalen bovenslagrad, diameter 3,5 meter
Inrichting Vier steenkoppels (drie op waterkracht), restanten oliemolen
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
20.01.2003
Molenaar Stefaan Vanderdonckt
Openingstijden Na afspraak, tel./fax 055 388819, 0475 890870, e-mail: stefaan.vanderdonckt@skynet.be

Beschrijving / geschiedenis

De Nedermolen of molen Vanderdonckt is een koren- en oliewatermolen op de Molenbeek in Pladutse nr. 7.

Hij wordt vermeld in de penningkohieren van 1574: "Oers Joos Speleers hauden in den pachte van joncvr. Kathelyne van Hoelbroucke een pachtgoet ligghende an den Spelecautere... een watermuele (coerenmolen) groot 18 buendre 3 d 25 r" en in de penningkohieren van 1577 (f° 19): ""Pieter van de Putte... pachte".

Het huidig gebouw dateert pas van 1885. Dan werd ook een stoommachine geplaatst. Hiervan getuigt nog de schoorsteen naast het gebouw.

Het proces-verbaal van afpaling van Melden uit 1820 vermeldt: "Il existe dans la commune quatre moulins à eau à moudre des grains et à l'huile dvisés en deux classes. Le premier est un moulin à moudre des grains et avec un tordoir situé sur une rivière assez favorable n'avant presque pas pendant toute l'année aucune interruption dans le service, appartenant à Mons. Dhane-Steenhuyse, exploité par sr. Vander Donckt. Etant conforme avec des autres biens, l'expert n'a eu des données certains pour établir son revenu, mais sur les renseigenements pris dans la commune, il estime son revenu brut à la somme de fl. 112, où déduit le 1/3 pour les réparations, reste en produit net fl. 75."

Eigenaars na 1820:
- 1820, eigenaar: d'Hane de Steenhuyze, huurder-molenaar: Vanderdonckt
- voor 1834? eigenaar: a) d'Hane de Steenhuyze Jean Baptist te Gent, echtgenoot Rodriguez d'Evora y Vega Marie Madeleine en b) d'Hane Auguste Joseph
- 19.12.1844, deling: a) van Pottelsberghe de la Potterie Amedée, b) van Pottelsberghe de la Potterie Camille, c) van Pottelsberghe de la Potterie Gabroemme %aroe (pvermokde, van Amedée en Camille van Pottelsberghe de la Potterie)
- 14.01.1845, deling: van Pottelsberghe de la Potterie Gabrielle Marie, echtgenote de Ghellinck de Walle, eigenaar te Gent (onderhandse akte)
- 15.03.1861, verkoop: (de minderjarige kinderen van wijlen de echtgenoten Vanderdonckt-Opsommer Charles): a) Vanderdonckt Camille, zonder beroep te Meelden en b) Vanderdonckt Catherina, zonder beroep te Melden (notaris Lommel)
- 03.04.1863, deling: Vanderdonckt -De Donder Camille, landbouwer te Melden (notaris Van de Piete)
- 08.08.1869, erfenis: de weduwe en de kinderen (overlijden van Camille Vanderdonckt)
- later, erfenis: de kinderen (overlijden van de weduwe De Donder van Camille Vanderdonckt)
- 20.04.1898, deling: Vanderdonckt-Vandeputte Charles, handelaar te Melden (notaris Pede - hofstede met olieslagerij, maalderij, water- en vuurmolen)
- 04.01.1943, erfenis: de weduwe en de kinderen (overlijden van Charles Vanderdonckt)
- 26.02.1955, deling: (samen voor vruchtgebruik): a) Vanderdonckt Leon Omer, werkman te Melden, b) Vanderdonckt Marie Joséphine, te Melden, c) Vanderdonckt Lucie Marie Amandine en (samen voor naakte eigendom): a) Vanderdonckt Azair Charles Valère, b) Vanderdonckt Monique Marie Agnes, c) Vanderdonckt Claudine Mathilde Leona en d) Vanderdonckt André Geron Marie Joseph (notaris Verleyen)
- 29.07.1968, erfenis: (samen voor vruchtgebruik): a) Vanderdonckt Marie Joséphine, te Melden, b) Vanderdonckt Lucie Marie Amandine en (samen voor naakte eigendom): a) Vanderdonckt Azair Charles Valère, b) Vanderdonckt Monique Marie Agnes, c) Vanderdonckt Claudine Mathilde Leona en d) Vanderdonckt André Geron Marie Joseph (overlijden van Leo Omer Paul Vanderdonckt - bloemmolen)
- 14.03.1973, verzaking vruchtgebruik: Vanderdonckt-Pollet Azair Charles, landbouwer te Melden (notaris Verleyen)
- 2000, eigenaar: Vanderdonckt Stefaan & Demets Hilde

De Nedermolen op Pladutse in Melden is een typologisch zeldzaam voorbeeld van in oorsprong een grote olie- en korenmolen (met bovenslagrad), die in 1885 volgens de toenmalige technische en economische opvattingen en vereisten werd gebouwd en uitgerust op de plaats van en met elementen van een oudere watermolen. Hoewel een deel van de industriële uitrusting verdwenen is, blijven er voldoende materiële getuigen van de semi-industriële fase over, zoals de schoorsteen, de oude overbrenging van de stoommachine, de dubbele builmolen en het algemeen uitzicht van exterieur en interieur. Het gaat tevens om een materiële getuige van de ontwikkelingen op het vlak van de watermolenbouw in een fase van semi-industrialisatie net voor de waterturbine in Vlaanderen een zekere verspreiding kende.
Een zeldzaam karakteristiek is de overwelfde wateraanvoer. Naast de molen lag er vroeger een spaarvijver, die werd opgevuld.
De vierkante semi-gesloten hoeve waar de molen bijhoort, werd verbouwd, maar vormt zowel historisch als visueel (volumes, materiaalgebruik, vormgeving) nog steeds één geheel met de watermolen zelf.

Op 20.01.2003 werd de molen beschermd als monument en samen met zijn omgeving als dorpsgezicht. Eigenaar Stefaan Vanderdonckt & Hilde Demets deed een beroep op architect Bert Michels uit Ronse om een ontwerp op te maken voor een grote restauratie.
Fase 1 omvatte: voorbereiding maalvaardig maken: ruwbouwwerken aan het molengebouw. Herstel metselwerken, betonwerken, plaatselijk herstel voegwerk, vernieuwen binnen- en buitenbevloeringen, herstel smeedwerk, opzoeking gaande werk. De kostprijs werd geraamd op ongeveer 200.000 euro zonder BTW. De uitvoering hiervan gebeurde in 2004-2005 door nv Arthur Vandendorpe uit Brugge.

Op 7 augustus 2008 kende Vlaams minister Dirk Van Mechelen een restauratiepremie toe van 140.979,78 euro (aandeel Vlaams Gewest) voor de maalvaardige restauratie. Deze werd uitgevoerd door molenmaker Eric Vanleene uit Ath in 2010-2012, met o.a. een nieuw metalen bovenslagrad. geplaatst op 22 december 2011.

Het rad met een diameter van zowat 3,20 meter kan drie steenkoppels aandrijven. Tot de uitrusting behoren ook nog een haverpletter, een koekbreker, een buil en een graankuiser.

De maalvaardig herstelde watermolen werd op zaterdag 20 april 2013 feestelijk ingehuldigd en een dag later was er opendeur, met geleid bezoek, maaldemonstraties en wandelingen.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>Nedermolen</p>

Foto: Freddy Van Wonterghem, 15.04.2007

<p>Nedermolen</p>

Foto: Freddy Van Wonterghem, 15.04.2007

<p>Nedermolen</p>

Voor de restauratie. Foto: R. Van Ryckeghem, Koolkerke

<p>Nedermolen</p>

Vervallen rad. Foto jaren 1970. Verzameling Ons Molenheem

<p>Nedermolen</p>

Foto: Koninklijk Instituut van het Kunstpatrimonium, Brussel.

Bijlagen

Intekendatum: 12.12.2003
Molen: Melden (Oudenaarde, O.-Vl.), Nedermolen - watermolen met metalen bovenslagrad
Bouwheer: Stefaan Vanderdonckt & Hilde Demets, Melden
Ontwerper:Architect Bert Michels, Ronse
Opdracht: Restauratie, fase 1: voorbereiding maalvaardig maken: ruwbouwwerken aan het molengebouw. Herstel metselwerken, betonwerken, plaatselijk herstel voegwerk, vernieuwen binnen- en buitenbevloeringen, herstel smeedwerk, opzoeking gaande werk; o/cat.  D.24, klasse 1; 60 dagen
Plaats aanbesteding: S. Vanderdonckt - H. Demets, Pladutse 7, 9700 Melden (Oudenaarde)
Toewijzing: Arthur Vandendorpe nv, Sint-Michiels

Intekendatum: 28.09.2009, 9 u.
Molen: Melden (Oudenaarde, 0.-Vl.), Nedermolen - watermolen met metalen bovenslagrad
Bouwheer: Stefaan Vanderdonckt & Hilde Demets, Melden
Ontwerper:Architect Bert Michels, Ronse
Opdracht: Restauratie molentechnische deel: sluiswerk; waterrad; gaande werk met wielen, assen en lageringen; maalinrichting; luiwerk en ander molentechnische uitrusting; o/cat. D23, kl. 3; 120 werkdagen
Plaats aanbesteding: S. Vanderdonckt - H. Demets, Pladutse 7, 9700 Melden (Oudenaarde)
Toewijzing: Eric Vanleene, Ath
----------------------------------------------
Uitgevoerde werken 1ste fase. Architect Bert Michels, Fiertelmeers 119, 9600 Ronse.

Graafwerken
- heraanleg van de bypass en spaarvijvers bovenwater
- ruimen van het overwelfde kanaal
- plaatsen van een nieuwe keermuur
- heraanleg van de kasseibestrating

Ruwbouwwerken
- restauratie van verdwenen en aangetast parement en natuursteenelementen
- restauratie van de schoorsteen
- restauratie van de strekdam
- restauratie van aangetast voegwerk
- vernieuwen van bevloering in klinkaart en blauwe steen
- herstellen van het smeedwerk

Dak- en timmerwerken
- restauratie en behandeling van het historisch dakspant
- restauratie van de dakbedekking
- restauratie van het historisch buitenschrijnwerk
- vernieuwen kinderbalken, moerbalken en plankenvloeren
- polymeerchemische balkkoprestauraties

In studiefase 2de fase: restauratie van het molentechnische deel.
----------------------------------------------
Fanny Lauwerier, ,,Overgrootouders maalden hier nog''. Eigenaars vragen bescherming voor Nedermolen op grens Melden en Zulzeke", in: Het Nieuwsblad, 17.07.2002.
Melden/Zulzeke - Sinds enkele dagen loopt een openbaar onderzoek naar de bescherming van de Nedermolen. Deze watermolen staat aan Pladutse op de grens van Melden met Zulzeke. Eigenaars en bewoners van de molen en bijhorende hoeve Stefaan Vanderdonckt en Hilde Demets zetten enige tijd geleden zelf stappen om de in verval geraakte watermolen te laten beschermen als monument en hem weer maalvaardig te laten maken.
,,Wij hopen binnenkort toelating te krijgen voor de restauratie van de site'', zegt Stefaan Vanderdonckt. ,,Het domein was jarenlang in handen van onze familie. Mijn overgrootouders waren hier nog molenaars en ze woonden er geruime tijd.''
,,De jongste jaren is de molen in verval geraakt en hij werkt nu niet meer. De eigenlijke molengebouwen bevinden zich wel nog in tamelijk goede staat zodat restauratie nog perfect mogelijk moet zijn.''
De eigenaars gingen met hun beschermingsdossier niet over een nacht ijs. Het gezin verdiept zich al geruime tijd in de molengeschiedenis, maar de eigenlijke aanvraag dateert van het jongste jaar. Een artikel en foto in een tijdschift, hebben de eigenaars doen inzien dat er iets moest gebeuren om de molen van de ondergang te redden.
,,Een foto van onze molen in een brochure van Monumenten en Landschappen, deed ons beseffen dat onze molen een waardevol gebouw moet zijn'', vervolgt Stefaan Vanderdonckt. ,,Toen wij enige tijd later vernomen dat een niet beschermd zonevreemd gebouw door de nieuwe regels van Ruimtelijke Ordening ten dode opgeschreven is, hebben wij stappen gezet om het gebouw en de omgeving te laten beschermen.''
Restauratie
De molen en de molensite staan momenteel ter goedkeuring op de lijst van te beschermen monumenten. Als het beschermingsdossier wordt goedgekeurd, kan in principe gestart worden met de werken. De restauratie zal in twee fasen verlopen. Eerst worden het molengebouw en de omgeving aangepakt.
,,Samen met mijn schoonbroer en architect Bert Michels, die instaat voor de plannen, hoop ik zelf ook een heleboel werken te kunnen uitvoeren'', zegt Stefaan Vanderdonckt. ,,Voor de tweede fase, namelijk het maalvaardig maken van de molen, zullen we beroep moeten doen op specialisten.''
De eigenaar hoopt in de toekomst de gerestaureerde molen te kunnen gebruiken voor vernissages. Massa-evenementen wil hij er zeker niet laten plaatsvinden.

Paul Darragas, "Eigenaars houden begeleide bezoeken op Erfgoeddag. Nedermolen na 60 jaar weer maalvaardig", Het Nieuwsblad, 20.04.2013.
Melden - De in verval geraakte Nedermolen in Pladutse, op de grens van Melden met Zulzeke, is na zestig jaar weer in eer hersteld. Op zondag 21 april, ter gelegenheid van Erfgoeddag, openen de eigenaars de deuren van hun gerestaureerde watermolen.
Het domein van de Nedermolen is al verschillende generaties in handen van de molenaarsfamilie Vanderdonckt. Maar sinds zowat halfweg de jaren 1900 werd niet meer gemalen en nadien geraakte de watermolen in verval.
Begin 2000 zetten de huidige bewoners Stefaan Vanderdonckt en Hilde Demets de eerste stappen om de molen als monument beschermd te krijgen en om tegelijkertijd een restauratiedossier op te starten.
De Nedermolen, die aanvankelijk een olieslagmolen was, dateert van 1574. De hoeve met watermolen is sinds 1861 eigendom van de molenaars- en landbouwersfamilie Vanderdonckt.
‘Toen we in 1997 onze intrek in de hoeve namen, was er heel wat te restaureren', vertelt Stefaan Vanderdonckt. ‘Zeker het molengebouw was in verval geraakt nadat toen al zo'n vijftig jaar niet meer werd gemalen. In die periode werd door de stad Oudenaarde een belasting op verkrotting en verval ingevoerd en dat was eigenlijk de aanzet om aan een restauratie te denken. We wisten ook dat Monumenten en Landschappen eerder al pogingen had ondernomen om de molen te beschermen. In 2001 stapten we dan zelf naar de bevoegde dienst om te kijken wat mogelijk was. We werden er met open armen ontvangen. In 2003 werd de molen beschermd als monument en werden de hoeve en omgeving beschermd als dorpsgezicht. We hadden toen ook al ons restauratiedossier klaar.'
In een eerste fase werd het karkas van de Nedermolen gerestaureerd en begin 2011 werd met de renovatie van het technisch gedeelte gestart. Stefaan Vanderdonckt: ‘Het was uiteraard een heel karwei. Bij een dergelijke ingrijpende restauratie weet je wel waaraan je begint, maar niet altijd waar het eindigt. Maar vandaag is onze watermolen, die gevoed wordt door de Meulebeek, weer helemaal maalvaardig. Het is nu uitkijken op welke manier we activiteiten in de molen kunnen organiseren. Zo hebben we al kleine tentoonstellingen gehad. Het is ook de bedoeling om toch een beetje te malen, maar dan wel niet om den brode.'
Op zondag 21 april kan je van 10 tot 18 uur de gerestaureerde Nedermolen bezoeken. Voorts worden artisanale maaldemonstraties gehouden en kan je ook een wandeling maken in de nieuw aangelegde hoogstamboomgaard.

Ronny Decoster, "Melden - De Nedermolen aan Pladuse gaat weer malen", bloggen.be/ronnydecoster (23.12.2011).
De Nedermolen langs de Meulebeek aan de wijk Pladutse in Meden,heeft weer een waterrad. De watermolen, waarvan de oudste vermelding teruggaat naar 1574, is sinds 2006 een beschermd monument, maar ligt al 60 jaar stil. Met een forse kraan werd een drie ton zware waterrad in de beek gehesen. Het heeft een doorsnede van drie meter. "Het is de bedoeling, dat de watermolen tegen de zomer van 2012 weer gaat werken. We zullen hem alvast weer gebruiken om graan te malen. En we onderzoeken ook de mogelijkheid om er een kleine waterkrachtcentrale aan te koppelen, zodat we met de installatie groene energie kunnen opwekken", omschrijft moleneigenaar Stefaan Vanderdonckt het nieuwe leven dat de zestig jaar geleden  stilgevallen watermolen te wachten staat. De beschermde Nedermolen zal na de volledige restauratie ook worden opengesteld voor het publiek.

Literatuur

Archieven
Stadsarchief Gent, Penningkohieren Melden, 1574 en 1577.

Werken
P. Bauters & R. Buysse, "De Oostvlaamse watermolens. Inventaris 1980", Gent, 1980 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 11);
P. Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1985 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
Julien Th. Vandeputte, "De molens van het arrondissement Oudenaarde uit hun geschiedenis", Oudenaarde, 1974,
E. Geeraerd, "Melden. Ons boerendorp uit het verleden", Oudenaarde, 1978;
Lieven Denewet, "De Nedermolen van Melden: bescherming als aanloop voor een maalvaardige restauratie", in: Molenecho's, XXXI, 2003, nr. 2, p. 69;
Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Derde aflevering. De arrondissementen Oudenaarde en Sint-Niklaas", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XVI, 1962, 2 (Gent, 1963);
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 5. Gemeenten M-N", Opwijk, Studiekring Ons Molenheem, 2004;
Robert Desart, "Les Moulins à Eau du Hainaut et des Flandres", Soignies, Lemaire, 1968, p. 114;
"De Nedermolen te Melden, vervolg", in: Levende Molens, jg. 28 (2006), nr. 2 (februari), p. 18-19, ill.

Persberichten
Fanny Lauwerier, ,,Overgrootouders maalden hier nog''. Eigenaars vragen bescherming voor Nedermolen op grens Melden en Zulzeke", in: Het Nieuwsblad, 17.07.2002.
Ronny Decoster, "Melden - De Nedermolen aan Pladuse gaat weer malen", bloggen.be/ronnydecoster (23.12.2011).
Paul Darragas, "Eigenaars houden begeleide bezoeken op Erfgoeddag. Nedermolen na 60 jaar weer maalvaardig", Het Nieuwsblad, 20.04.2013.


Laatst bijgewerkt: maandag 20 maart 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens