|
Beschrijving
/ geschiedenis
Deze koren- en oliemolen werd al in 1574 vermeld in de zogenaamde penningkohieren. Het huidig gebouw dateert pas van 1885. Dan werd ook een stoommachine geplaatst. Hiervan getuigt nog de schoorsteen naast het gebouw.
De Nedermolen op Pladutse in Melden is een typologisch zeldzaam voorbeeld van in oorsprong een grote olie- en korenmolen (met bovenslagrad), die in 1885 volgens de toenmalige technische en economische opvattingen en vereisten werd gebouwd en uitgerust op de plaats van en met elementen van een oudere watermolen. Hoewel een deel van de industriële uitrusting verdwenen is, blijven er voldoende materiële getuigen van de semi-industriële fase over, zoals de schoorsteen, de oude overbrenging van de stoommachine, de dubbele builmolen en het algemeen uitzicht van exterieur en interieur. Het gaat tevens om een materiële getuige van de ontwikkelingen op het vlak van de watermolenbouw in een fase van semi-industrialisatie net voor de waterturbine in Vlaanderen een zekere verspreiding kende.
Een zeldzaam karakteristiek is de overwelfde wateraanvoer. Naast de molen lag er vroeger een spaarvijver, die werd opgevuld.
De vierkante semi-gesloten hoeve waar de molen bijhoort, werd verbouwd, maar vormt zowel historisch als visueel (volumes, materiaalgebruik, vormgeving) nog steeds één geheel met de watermolen zelf.
Op 20.01.2003 werd de molen beschermd als monument en samen met zijn omgeving als dorpsgezicht. Eigenaar Stefaan Vanderdonckt startte in 2004 met een maalvaardige restauratie. Ontwerper is architect Bert Michels uit Ronse. De kostprijs werd geraamd op ongeveer 200.000 euro zonder BTW.
Het gebouw werd in 2005 volledig hersteld door N.V. Arthur Vandendorpe uit Brugge. In 2007-2008 werd een maalvaardige restauratie uitgevoerd, met o.a. een nieuw metalen bovenslagrad. Op 7 augustus 2008 kende Vlaams minister Dirk Van Mechelen een restauratiepremie toe van 140.979,78 euro (aandeel Vlaams Gewest) voor de maalvaardige restauratie.
Het rad met een diameter van zowat 3,20 meter kon ooit drie steenkoppels aandrijven. Tot de uitrusting behoren ook nog een haverpletter, een koekbreker, een buil en een graankuiser.
Lieven Denewet
Foto: Freddy Van Wonterghem, 15.04.2007
Foto: Freddy Van Wonterghem, 15.04.2007
Voor de restauratie. Foto: R. Van Ryckeghem, Koolkerke
Bijlagen
Fanny Lauwerier, ,,Overgrootouders maalden hier nog''
Eigenaars vragen bescherming voor Nedermolen op grens Melden en Zulzeke", in: Het Nieuwsblad, 17.07.2002. MELDEN/ZULZEKE - Sinds enkele dagen loopt een openbaar onderzoek naar de bescherming van de Nedermolen. Deze watermolen staat aan Pladutse op de grens van Melden met Zulzeke. Eigenaars en bewoners van de molen en bijhorende hoeve Stefaan Vanderdonckt en Hilde Demets zetten enige tijd geleden zelf stappen om de in verval geraakte watermolen te laten beschermen als monument en hem weer maalvaardig te laten maken. ,,Wij hopen binnenkort toelating te krijgen voor de restauratie van de site'', zegt Stefaan Vanderdonckt. ,,Het domein was jarenlang in handen van onze familie. Mijn overgrootouders waren hier nog molenaars en ze woonden er geruime tijd.''
,,De jongste jaren is de molen in verval geraakt en hij werkt nu niet meer. De eigenlijke molengebouwen bevinden zich wel nog in tamelijk goede staat zodat restauratie nog perfect mogelijk moet zijn.''
De eigenaars gingen met hun beschermingsdossier niet over een nacht ijs. Het gezin verdiept zich al geruime tijd in de molengeschiedenis, maar de eigenlijke aanvraag dateert van het jongste jaar. Een artikel en foto in een tijdschift, hebben de eigenaars doen inzien dat er iets moest gebeuren om de molen van de ondergang te redden.
,,Een foto van onze molen in een brochure van Monumenten en Landschappen, deed ons beseffen dat onze molen een waardevol gebouw moet zijn'', vervolgt Stefaan Vanderdonckt. ,,Toen wij enige tijd later vernomen dat een niet beschermd zonevreemd gebouw door de nieuwe regels van Ruimtelijke Ordening ten dode opgeschreven is, hebben wij stappen gezet om het gebouw en de omgeving te laten beschermen.''
Restauratie
De molen en de molensite staan momenteel ter goedkeuring op de lijst van te beschermen monumenten. Als het beschermingsdossier wordt goedgekeurd, kan in principe gestart worden met de werken. De restauratie zal in twee fasen verlopen. Eerst worden het molengebouw en de omgeving aangepakt.
,,Samen met mijn schoonbroer en architect Bert Michels, die instaat voor de plannen, hoop ik zelf ook een heleboel werken te kunnen uitvoeren'', zegt Stefaan Vanderdonckt. ,,Voor de tweede fase, namelijk het maalvaardig maken van de molen, zullen we beroep moeten doen op specialisten.''
De eigenaar hoopt in de toekomst de gerestaureerde molen te kunnen gebruiken voor vernissages. Massa-evenementen wil hij er zeker niet laten plaatsvinden.
Uitgevoerde werken 1ste fase. Architect Bert Michels, Fiertelmeers 119, 9600 Ronse.
Graafwerken
- heraanleg van de bypass en spaarvijvers bovenwater
- ruimen van het overwelfde kanaal
- plaatsen van een nieuwe keermuur
- heraanleg van de kasseibestrating
Ruwbouwwerken
- restauratie van verdwenen en aangetast parement en natuursteenelementen
- restauratie van de schoorsteen
- restauratie van de strekdam
- restauratie van aangetast voegwerk
- vernieuwen van bevloering in klinkaart en blauwe steen
- herstellen van het smeedwerk
Dak- en timmerwerken
- restauratie en behandeling van het historisch dakspant
- restauratie van de dakbedekking
- restauratie van het historisch buitenschrijnwerk
- vernieuwen kinderbalken, moerbalken en plankenvloeren
- polymeerchemische balkkoprestauraties
In studiefase 2de fase: restauratie van het molentechnische deel.
Literatuur
P. Bauters & R. Buysse, "De Oostvlaamse watermolens. Inventaris 1980", Gent, 1980 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 11);
P. Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1985 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
Julien Th. Vandeputte, "De molens van het arrondissement Oudenaarde uit hun geschiedenis", Oudenaarde, 1974,
E. Geeraerd, "Melden. Ons boerendorp uit het verleden", Oudenaarde, 1978;
Lieven Denewet, "De Nedermolen van Melden: bescherming als aanloop voor een maalvaardige restauratie", in: Molenecho's, XXXI, 2003, nr. 2, p. 69;
Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Derde aflevering. De arrondissementen Oudenaarde en Sint-Niklaas", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XVI, 1962, 2 (Gent, 1963);
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 5. Gemeenten M-N", Opwijk, Studiekring Ons Molenheem, 2004;
Robert Desart, "Les Moulins à Eau du Hainaut et des Flandres", Soignies, Lemaire, 1968, p. 114;
"De Nedermolen te Melden, vervolg", in: Levende Molens, jg. 28 (2006), nr. 2 (februari), p. 18-19, ill.
Fanny Lauwerier, ,,Overgrootouders maalden hier nog''
Eigenaars vragen bescherming voor Nedermolen op grens Melden en Zulzeke", in: Het Nieuwsblad, 17.07.2002.
|
Melden (Oudenaarde), Oost-Vlaanderen
bovenzijde