|
Beschrijving
/ geschiedenis
Deze stenen bergmolen in het gehucht Terheide werd gebouwd in 1786. In 1922 werden de kap en het gevlucht verwijderd. Thans resteert nog de brede, flesvormige molenromp zonder kap. De gebroeders Arthur en Achille Van Brabant hielden tot in 2004 de maalderij met dieselmotor in de romp in werking.
De machinerie werd grotendeels vernieuwd begin de jaren 1950. De installatie is nog intact aanwezig, tot de bloemzakken en visitekaartjes van de molenaars toe. Er is nog een oudere molen aanwezig, die werd gebruikt voor het maken van een specifieke soort bloem. Er zijn nog een aantal prachtige molenstenen bewaard van de oude installatie. Delen van het gedemonteerde houten gevlucht werden hergebruikt in het interieur.
Vanwege de goede staat van de merkwaardige, flesvormige romp en de nog volledige en werkklare inrichting van de maalderij in de romp zelf, is een bescherming als monument zeer wenselijk. De romp zou zeker de trots kunnen uitmaken van het glooiend gehucht Terheide, een nog landelijke woonkern van het drukke Asse. De heemkundige kring Ascania betoonde de nodige interesse voor de molenbescherming en vroeg ons - via heemkundige Jean-Pierre Coppieters - om raad.
In 2006 verkocht de familie Van Brabant de molen aan Peter Schoutsen, beeldend kunstenaar, en architect Gisèle Gantois. Gelukkig wensen zij de molen te revaloriseren. De molen en de molenaarshuisjes werden recent erkend als waardevol niet-beschermd erfgoed. Hopelijk volgt binnenkort ook een wettelijke bescherming als monument.
Lieven Denewet
Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 24.03.2010
Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 24.03.2010
Foto: Denis Van Cronenburg, 11.09.2010
Foto: Denis Van Cronenburg, 11.09.2010
Kadastrale Kaart P.C. Popp, ca. 1860
Bijlagen
"Neerheidemolen wordt verkocht. Familie Van Brabant drie generaties actief in molen", in: Het Nieuwsblad, 23.08.2006.
ASSE - Zevenentachtig jaar nadat de familie Van Brabant in het bezit is gekomen van de windmolen langs de Neerheide in Asse-ter-Heide, staat het molencomplex te koop. Net nu erkent de provincie Vlaams-Brabant het als een waardevol niet-erkend gebouw. ,,Ik heb er 45jaar lang in gewerkt'', zegt Arthur Van Brabant. ,,Het is genoeg geweest.''
De provincie motiveert de erkenning van het molencomplex als volgt: ,,De molen vervult ondanks zijn gehavende toestand een bakenfunctie. Inwendig bleef op de vier verdiepingen de volledige installatie bewaard. Bij een toekomstige herbestemming dient het eigen karakter van de molenromp met zijn schaarse openingen zeker geconserveerd te worden. Dezelfde opmerking wordt gemaakt met betrekking tot de eenlagige molenaarshuisjes.''
De stenen windmolen zelf is sinds eind 2003 niet meer in gebruik. Daarvoor waren de broers Arthur (65) en Achille (68) Van Brabant tientallen jaren lang actief in de molen die hun grootvader in 1920 heeft gekocht. ,,Ik heb er 45 jaar lang hard moeten werken'', aldus Arthur. ,,We hebben lang gezocht naar iemand die het bedrijf wilde voortzetten. Onze kinderen toonden weinig interesse en wij gingen beiden op pensioen. Twee jaar lang vonden we geen opvolger. Daarom hebben we het enkele maanden geleden te koop aangeboden op de privé-markt. Nu is er een kandidaat die alles in zijn oorspronkelijke staat wil bewaren.''
De molen zelf dateert van rond 1750. ,,Toen is de bouw ervan begonnen'', weet Arthur. ,,Dat gebeurde met stenen uit de grond van de lagerliggende weilanden. Daarna werd het molenhuis gebouwd.'' Dat huis en de boerderij is nu in handen van de familie Roggeman. Die verkoopt er fruit en fruitsappen.
In dat deel van het complex bruist het van de activiteit. De molen en de gebouwen errond zijn niet meer onderhouden en kunnen wel een paar werkzaamheden gebruiken. Dat kan nog altijd omdat het complex niet werd beschermd. ,,Daar ben ik eigenlijk wel blij om'', geeft Arthur toe. ,,Anders zou het erg moeilijk zijn om er veranderingen in te doen. Nu blijft dat mogelijk en wordt er hopelijk iets moois mee gedaan.''
Persbericht. Rudy De Saedeleir, "Poelen herleven in groene corridor. Zestig poelen (her)aangelegd in drie jaar", in: Het Nieuwsblad, 01.10.2008.
ASSE - Het Regionaal Landschap Groene Corridor vzw (RLGC) heeft op drie jaar tijd zestig poelen aangelegd of hersteld. Op een weide achter de molen van de Neerheide in Asse-Terheide werd gisteren een nieuwe paddenpoel gegraven.
Poelen zijn een belangrijke biotoop voor kikkers, padden en salamanders, maar ook voor water- en moerasplanten, libellen en andere waterinsecten, naast vogels die er drinken en baden, 'Vroeger was ons landschap bezaaid met poelen, denk maar aan de veedrinkpoelen of vlasrootputten', zegt Wim Solie, projectmedewerker van RLGC. 'Van deze schat aan waterleven ging de laatste decennia veel verloren omdat veel poelen zijn gedempt, dichtgeslibd of verland. Ook het landschap verloor hierdoor veel van haar charme.'
De poelenactie van RLGC hield in dat op drie jaar tijd zestig poelen werden gegraven of hersteld. September is daarvoor de beste maand. Sinds begin september ging de kraan van locatie tot locatie en werden opnieuw 23 poelen (her)aangelegd, verspreid over Asse (Asbeek, Bosstraat), Meise (Pastoriestraat), Merchtem (Brusselsesteenweg) en Opwijk (Kravaalbos, Grootveld). Het beoogde doel, een sterk netwerk van poelen, krijgt steeds meer vorm. Heel wat waterdieren en -planten krijgen opnieuw meer kansen. Alle poelen worden jaarlijks door een 'kikvorsman' gecontroleerd op kwaliteit en leven.
De laatste poel voor dit jaar werd gisteren gegraven op een weide behorend tot het domein van de molen van Neerheide, een bekende molen uit 1786 met metersdikke muren. Tot vier jaar geleden werd in de molen actief gemalen door de broers Achiel en Arthur Van Brabant. Zij verkochten het goed twee jaar geleden aan beeldend kunstenaar Peter Schoutsen en zijn vrouw, architecte Gisèle Gantois. Beiden willen de nog intacte molen de komende jaren restaureren. 'Momenteel verbouwen we de molenaarswoning op volledig ecologische wijze en ook voor de tuin wilden we een ecologisch verantwoorde inrichting. Zo kwamen we uit bij de Groene Corridor en hun poelenplan', zegt Peter Schoutsen.
Voor volgend jaar heeft RLGC alweer vijftien poelen op het programma staan. Wie denkt een geschikt perceel te hebben kan contact opnemen. RLGC betaalt tachtig procent van de kosten, regelt voor de bouwvergunning en de uitvoering.
www.rlgc.be
Literatuur
H. Holemans, Kadastergegevens Vlaams-Brabant, arr. Halle-Vilvoorde, deel 1;
Herman Holemans, "De windmolens van Asse", in: Ons Molenheem, 1997, 3, p. 72.
J. Heymans, "Molens van Terheide (Asse)", in: Ascania, IV, 1961, nrs. 3-4, p. 4-6;Jan Lindemans, "Toponymie van Asse", Brussel, 1952.
"Asse in oude prentkaarten waarin tevens afbeeldingen uit Asbeek, Asse-Terheiden, Terlinden, Waarbeek en Walfergem", Zaltbommel, 1973;
J. Van Overstraeten, "De windmolens van Asse", in: De Galm, 15 en 22 februari 1947;
Herman Holemans, "Kadastergegevens: 1835-1985. Brabantse wind- en watermolens. Deel 2: arrondissement Halle-Vilvoorde (A-L)", Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem", 1991;
M.A. Duwaerts e.a., "De molens in Brabant", Brussel, Dienst voor Geschiedkundige en Folkloristische Opzoekingen van de Provincie Brabant, 1961;
F. Ringoot, "Wind- en Watermolens te Asse (Brabant)", in: Ons Molenheem, jg. 6 (1986), nr. 1 (maart), p. 17-18;
"De windmolens van het Payottenland en de streek van Asse", in: Brabant, maandelijks informatiebulletin van de Toeristische Federatie van de Provincie Brabant, XII, 10, oktober 1960, p. 29-30, ill.;
[Jozef van Overstraeten], "De molens uit onze streek; de molens van Assche [door] Jozef van der Meulen", in: De Galm, weekblad voor West-Brabant, Asse, II, 5, 1.2.1947; II, 6, 8.2.1947; II, 7, 15.2.1947 en II, 8, 22.2.1947. [Geschiedenis, beschrijving en iconografie van alle molens die in Asse staan of stonden]
Ockeley Jaak, De industriële activiteit te Asse in 1764, Ascania, XLV, 2002, p. 87-88.
Ockeley Jaak, Emmanuel van Roy, molenaar en beeldhouwer, Ascania, LII, 2009, 3, p. 68-75.
Persberichten
"Neerheidemolen wordt verkocht. Familie Van Brabant drie generaties actief in molen", in: Het Nieuwsblad, 23.08.2006.
Rudy De Saedeleir, "Poelen herleven in groene corridor. Zestig poelen (her)aangelegd in drie jaar", in: Het Nieuwsblad, 01.10.2008.
|
Asse, Vlaams-Brabant
bovenzijde