Molenzorg
Schaffen (Diest), Vlaams-Brabant
Naam

Verloren Kostmolen
Molen van Schaffen
De Windmolen
Molen van t Dorp

Ligging Kerkstraat
3290 Schaffen (Diest)

800 m N v.d. kerk
kadasterperceel N266c

 


toon op kaart
Geo positie 51.006500, 5.080971
Eigenaar Stad Diest
Gebouwd 1826 / 1904
Type Staakmolen met gesloten voet
Functie Korenmolen
Kenmerken Brede luikap
Gevlucht/Rad Geklinknageld, ca. 24 meter. Type Verhaeghe, fabr. Adriaens, Weert
Inrichting Twee steenkoppels
Toestand Maalvaardig gerestaureerd in 2002-2004
Bescherming M: monument,
27.09.1979
Molenaar Wilfried Nijs, Holsbeek
Openingstijden 1ste en de 3de van elke maand, 10-13 uur en op afspraak voor groepen (info: molen.schaffen@live.be, tel. 0496 38 20 24)
Ten Bruggencatenummer 05070
<p>Verloren Kostmolen<br />Molen van Schaffen<br />De Windmolen<br />Molen van t Dorp</p>

Foto: Frans Ringoot, Opwijk, 05.09.2010  

Beschrijving / geschiedenis

De Verloren Kostmolen, Molen van Schaffen, De Windmolen of Molen van t Dorp is een houten korenwindmolen in de Kerkstraat, op 800 meter ten noorden van de kerk van Schaffen.

Deze standerdmolen met gesloten voet werd gebouwd in 1826 in Beverlo (Limburg), op het gehucht Eindeken. Hij was in 1842 eigendom van koopman Pieter Willems die de molen verpachtte aan Pieter Loos. Door erfenis kwam de molen in het bezit van August en Pauline Willems, kooplieden te Peer, die de molen na hun overlijden in 1862 nalieten aan Hendrik Willems. In 1863 verkocht deze laatste de molen aan Martin Gilaer, een deurwaarder uit Beringen. Reeds in 1864 verkocht hij de molen aan Henri Lemmens-Scraeyen, die ook eigenaar was van de Stalse watermolen te Koersel. In 1902 erfde Denis Lemmens-Grootjans de molen van zijn ouders en het jaar daarop kocht hij ook de andere windmolen van Beverlo.

In 1903 verkocht Denis Lemmens-Grootjans de molen aan Mandus Peeters. Deze liet de molen uiteennemen en in 1904 herbouwen te Schaffen.

Opeenvolgende eigenaars:
- 1904, opbouw: Peeters-Verrelst Amandus, molenaar te Schaffen, op grond van Theys-Adriaens Michel Matthijs en consoorten, eigenaar te Diest
- 17.08.1907, erfenis (van de grond) a) Theys Felix, zonder beroep te Diest en b) Theys Jozef, zonder beroep te Diest (overlijden van Michel Theys)
- 16.12.1910, erfenis: (van de grond) Theys Jozef, eigenaar te Diest (overlijden van Felix Theys)
- 30.07.1911? deling (van de grond) Theys Jozef, eigenaar te Diest (notaris Grootjans)
- 18.07.1919, verkoop: (van het gebouw) Loots-Peeters Jozef Louis Eduard, molenaar te Schaffen (notaris Alenus)
- 09.05.1933, deling: (van de grond) Vandenhove-Nihoul Maurice Jacob Eugène, te Diest (notaris Clavereau)
- na 1933, erfenis: (van het gebouw) Loots-Peeters Jozef Louis Eduard, de erfgenamen (overlijden van Jozef Louis Loots)
- 30.09.1964, deling: (van de grond) Theys Charles François MIchel, secretaris-generaal te Brussel (notaris Sohet)
- 10.11.1970, verkoop: (van de grond) a) Vanderstraeten Theodoor, legeraalmoezenier te Eeklo en b) Vanderstraeten Suzanna, inspectrice te Eeklo (notaris Grootjans)
- 10.10.1972, verkoop: (van het gebouw) met een erfpacht tot 16.08.2003: De Jaegher-De Hulsters Julien Etienne Marie, meubelmaker te Eeklo (notaris Grootjans)
- 23.06.1978, verkoop: Diest, de stad (beslissing burgemeester)

De molen bleef tot 15 september 1935 beroepsmatig in werking. Daarna werd hij aanvankelijk goed onderhouden, maar na een poos trad het verval toch in. Meubelmaker Julien De Jaegher uit Eeklo kocht de vervallen molen in 1972 met het doel hem af te breken om de eikenhouten balken tot meubels te verwerken... De toestand werd zelfs gevaarlijk. Uit veiligheidsoverwegingen werden de roeden en de trap verwijderd.

Gelukkig kocht de stad Diest de molen en werd hij in 1979 beschermd als monument. In 2002-2004 werd de molen herbouwd en maalvaardig hersteld door Thomaes Molenbouw nv uit Beveren-Roeselare. Zo plaatste deze firma op 24 maart 2004 in één dag de gehele molen: de kast, de molenas met wielen, de kap en de geklinknagelde roeden (type Verhaeghe, fabr. Adriaens, Weert). Totale kostprijs: zo'n 530.000 euro. Tijdens de molenfeesten van zondag 29 augustus 2004 werd de molen feestelijk ingehuldigd. In 2005 werd Wilfried Nijs uit Holsbeek door de stad Diest aangesteld als vrijwillige molenaar. Hij draait iedere eerste en derde zondag van de maand, van 10 tot 13 uur. en na afspraak voor groepen.

Lieven DENEWET, Romain CUYPERS & Herman HOLEMANS

<p>Verloren Kostmolen<br />Molen van Schaffen<br />De Windmolen<br />Molen van t Dorp</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 10.04.2010

<p>Verloren Kostmolen<br />Molen van Schaffen<br />De Windmolen<br />Molen van t Dorp</p>

Bij Molenbouw Thomaes nv te Beveren-Roeselare. Foto Lieven Denewet, 10.07.2003

<p>Verloren Kostmolen<br />Molen van Schaffen<br />De Windmolen<br />Molen van t Dorp</p>

Foto: Urbain Radelet, 03.10.2010

<p>Verloren Kostmolen<br />Molen van Schaffen<br />De Windmolen<br />Molen van t Dorp</p>

Prentkaart. Verzameling Ons Molenheem

<p>Verloren Kostmolen<br />Molen van Schaffen<br />De Windmolen<br />Molen van t Dorp</p>

Foto: Archief Gazet van Antwerpen (anno 1954)

Bijlagen

Intekendatum: 16.10.2000, 11 u.
Molen: Schaffen (Diest, Vl.-Brab.), Verloren Kost-molen - standaardmolen met gesloten voet
Bouwheer: Stad Diest
Ontwerper: Architectenbureau P. Gevers, Kasterlee
Opdracht: Aanvraag tot deelname aan de beperkte aanbesteding voor de restauratie; o/cat. D23, kl. 3; 160 werkdagen
Plaats aanbesteding: Stadhuis, Grote Markt 1, Diest
Toewijzing: Thomaes Molenbouw nv, RoeselareVLD,

"Gerestaureerde staakmolen in Schaffen ingehuldigd", in: Het Belang van Limburg, 29.08.2004.
Zondagmorgen is aan de Kerkstraat in Schaffen (Diest) een gerestaureerde, houten staakmolen, die dateert uit 1826, ingehuldigd. De molen, die in 1982 door de stad Diest werd aangekocht, is sinds het einde van de jaren '70 een beschermd monument. De restauratiewerken duurden drie jaar en vergden een investering van 538.000 euro. "We zijn op dit ogenblik op zoek naar een molenaar om de molen in de toekomst regelmatig terug te laten functioneren. We willen het complex ondermeer ook een educatieve functie geven om leerlingen te informeren over de belangrijke socio-economische rol die dergelijke molens in het verleden in onze contreien vervulden", aldus de Diestse schepen van monumentenzorg Philip Sampers.

Persbericht. "Stad Diest promoot bezoek in de regen", in: Het Belang van Limburg, 01.02.2010.
‘Diest, mijn stad.... ook tof in de regen'. Met die slogan voert Toerisme Diest voortaan promotie voor de eigen stad. "In het kader van de nieuwe campagne wordt het promotiepakket met ‘Diestse' producten uitgebreid met paraplu's met het logo van Diest", zegt schepen Florquin. De stad biedt met onder meer musea, de Allerheiligenkapel en de molen van Schaffen alternatieven bij slecht weer.

Luc Weyens, "Molen Schaffen zondag 5 april toegankelijk", Het Belang van Limburg, 30.03.2015.
Wilfried Nijs is molenaar in Schaffen; Foto: LW
Diest - Een leuke uitstap op de zondag van Pasen (5 april) is een bezoek aan de molen van Schaffen. Die is dan uitzonderlijk toegankelijk. Als er veel wind staat, gaan de wieken ook aan het draaien.
In de molen van Schaffen word je ontvangen door molenaar Wilfried Nijs. Deze molen werd in 1826 in Beverlo bij Beringen gebouwd. Amandus Peeters werd in 1903 de eigenaar en liet hem in Schaffen plaatsen. Eerst heeft zijn oudste zoon erop gemalen, maar later is het werk uitbesteed aan de familie Loots, bekende molenaars uit de Kempen. In 1966 werd de molen voor het laatst gebruikt en in 1979 werd hij beschermd. Drie jaar later kocht de stad het opvallende bouwwerk. Sinds de restauratie in 2004 is de molen opnieuw maalvaardig.
Bezoek molen Schaffen, zo. 5/4, vanaf 10 uur, Kerkstraat (Schaffen). Info: 0496 38 20 24, molen.schaffen @ live.be

LW, "Molens zetten deuren open", Het Nieuwsblad, april 2014.
Diest - De twee molens op het grondgebied van Diest zwaaien vandaag de deuren open voor bezoekers.
De Lindenmolen aan het recreatiedomein Halve Maan is van het type moedermeulen. Dat zijn molens met een bijzonder grote kast. Hij werd in 1816 gebouwd in Kortenaken. De voet was afkomstig van een molen uit Assent en de rest waren onderdelen van een molen uit Schaffen, die in 1742 werd gebouwd. De molen is sinds 1944 als monument beschermd. De molen van Schaffen werd in 1826 in Beverlo bij Beringen gebouwd. In 1966 werd de molen voor het laatst gebruikt en in 1979 werd hij beschermd. Drie jaar later kocht de stad het opvallende bouwwerk. Sinds de restauratie in 2004 is de molen opnieuw maalvaardig.
Vanaf 10 uur, Omer Vanaudenhovelaan (Diest) en Kerkstraat (Schaffen).
Info: www. toerismediest. be
Foto LW. Molenaar Wilfried Nijs ontvangt de bezoekers in Schaffen.

LW, "Windmolen aan Halve Maan draait weer op volle kracht", Het Belang van Limburg, 17.04.2015.
Foto LW. Na het snoeien van de bomen in de omgeving vangt de molen aan het recreatiedomein Halve Maan opnieuw voldoende wind.
De windmolen aan het recreatiedomein Halve Maan in Diest springt weer in het oog. Dat is het gevolg van het fors snoeien van de bomen in de omgeving. "Nu vangt de molen weer meer wind", zegt molenaar Willem Huyskens, die zondag 19 april zijn molen openstelt voor bezoekers. Ook de molen van Schaffen is tot het najaar weer elke eerste en derde zondag van de maand open voor alle belangstellenden.
De Lindenmolen aan het recreatiedomein Halve Maan is een moedermeulen. Dat zijn molens met een bijzonder grote kast. Hij werd in 1816 gebouwd in Kortenaken. De voet was afkomstig van een molen uit Assent en de rest waren onderdelen van een molen uit Schaffen, die in 1742 werd gebouwd. De molen heeft de naam Lindenmolen gekregen naar voormalig archivaris-conservator Van der Linden van de stad die de molen aan de toegang van het domein Halve Maan liet plaatsen. De molen werd in 1944 als monument beschermd. Sinds de restauratie in 2005 kan ze weer draaien.
Dankzij het snoeien van de bomen kan dat weer op volle toeren gebeuren. Schepen van leefmileiu en monumentenzorg Geert Cluckers (DDS): "De bomen werden niet gekapt, wel gekandeleerd. Dit is een verzorgingsoefening voor de bomen zodat ze niet splijten en doodgaan. Dit doen we in principe om de 8 tot 10 jaar. De bomen moeten binnenkort weer tot bloei komen."
Molenaar Willem Huyskens was vragende partij voor een behandeling van de bomen: "Door de bomen in de omgeving vingen de wieken te weinig wind, zodat ze slechts moeizaam draaiden. Bij voldoende wind kan ik echt malen. Bezoekers kunnen meel meenemen."
Schaffen
Diest telt nog een tweede molen, de 'molen van 't dorp" aan de Kerkstraat in Schaffen. Deze molen werd in 1826 in Beverlo gebouwd. Amandus Peeters werd in 1903 de eigenaar en liet hem in Schaffen plaatsen. In 1966 werd de molen voor het laatst gebruikt en in 1979 werd hij beschermd. Drie jaar later kocht de stad het bouwwerk. Sinds de restauratie in 2004 is de molen opniuew maalvaardig. Ze wordt nu bediend door molenaar Wilfried Nijs.
Opendeur Dietse molens, zondag 19 april, 10-13 uur, Lindenmolen en molen Schaffen.

LW, “Molens tonen kracht”, De Streekkrant, 3 juni 2015.
Molenaar Willem Huyskens aan de Lindemolen. Foto L.W.
Diest – De windmolen aan het recreatiedomein Halve Maan in Dienst springt weer beter in het oog. Dat is het gevolg van het fors snoeien van de bomen in de omgeving.
“Nu vangt de molen weer meer wind”, zegt molenaar Willem Huyskens, die zondag 7 juni zijn molen openstelt voor bezoekers. Ook de molen van Schaffen kan je tot het  najaar weer elke eerste en derde zondag van de maand bezoeken. De Lindenmolen aan het recreatiedomein Halve Maan werd in 1816 gebouwd in Kortenaken. De molen werd in 1944 als monument beschermd. Sinds de restauratie in 2005 kan hij weer draaien. Dankzij de behandeling van de bomen kan dat weer op volle toeren gebeuren. Volgens schepen van leefmilieu en monumentenzorg Geert Cluckers ((Diest, Democratie en Solidariteit (DDS)) is een precieze vorm van snoeien toegepast: “De bomen werden niet gekapt, wel gekandeleerd. Dit is een verzorgingsoefening voor de bomen zodat ze niet splijten en doodgaan. Dit doen we in principe om de acht tot tien jaar. Voor de werken was een bedrag van 8000 euro voorzien.”
Molen van ’t Dorp
Diest telt nog een tweede molen, de ‘molen van ’t dorp’ aan de Kerkstraat in Schaffen. Deze molen werd in 1826 in Beverlo bij Beringen gebouwd. Amandus Peeters werd in 1903 de eigenaar en liet hem in Schaffen plaatsen. In 1966 werd de molen voor het laatst gebruikt en in 1979 werd hij beschermd. Sinds de restauratie in 2004 is de molen opnieuw maalvaardig. Ze wordt nu bediend door molenaar Wilfried Nijs. (LW/Foto LW)
Opendeur Dienste molens, zondag 7 juni, 10-13 uur, Lindenmolen en molen Schaffen.

Literatuur

Archief Onroerend Erfgoed Industrieel Erfgoed, DB000551, Diest-Schaffen (Houten staakmolen), Historiek.
Lieven Denewet, "Molen van Schaffen (Diest) 20 jaar "beschermd monument", in: Molenecho's, XXVII, 1999, nr. 1, p. 7.
L. Denewet, "Drie nieuwe Vlaamse staakmolenkasten in 2003", Molenecho's, XXXI, 2003, 2, p. 64-66.
L.F. Genicot, S. Van Aerschot, A. De Crombrugghe, H. Sansen & J. Vanhove, "Inventaris van het cultuurbezit in Vlaanderen, Architectuur, Provincie Brabant, Arrondissement Leuven, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 1", Luik, 1971.
R. Van Ryckeghem & L. D(enewet), "De restauratie van de standaardmolens van Schaffen en Diest", Molencho's, XXXII, 2004, nr. 2, p. 71.
L. Van de Poel, "Bouwstoffen voor de geschiedenis van Schaffen", Schaffen, 1956.
M.A. Duwaerts e.a., "De molens in Brabant", Brussel, Dienst voor Geschiedkundige en Folkloristische Opzoekingen van de Provincie Brabant, 1961.
Herman Holemans, "Kadastergegevens: 1835-1985. Brabantse wind- en watermolens. Deel 5: arrondissement Leuven (M-Z)", Kinrooi, Studiekring 'Ons Molenheem', 1994;
H. De Vuyst, "Hout werkt", in: M&L, Monumenten, Landschappen & archeologie, tweemaandelijks tijdschrift van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Brussel jg. 24, nr. 4, p. 8-21, ill.;
Werner Smet, "Molens van Beverlo en Leopoldsburg", in: "Ons Molenheem", jg. 31, 2006, nr. 2, april-juni, p.27-29l.
Fr. Claes, G. Hanegreefs Guy, F. Loix, e.a., "Schaffen door de eeuwen heen", Tielt-Winge, Oostbrabantse werkgemeenschap, 1989, p. 93-95, p. 147-151.

Persberichten
VLD, "Gerestaureerde staakmolen in Schaffen ingehuldigd", in: Het Belang van Limburg, 29.08.2004.
"Stad Diest promoot bezoek in de regen", in: Het Belang van Limburg, 01.02.2010.
Luc Weyens, "Molen Schaffen zondag 5 april toegankelijk", Het Belang van Limburg, 30.03.2015.
LW, "Windmolen aan Halve Maan draait weer op volle kracht", Het Belang van Limburg, 17.04.2015.
LW, "Molens zetten deuren open", Het Nieuwsblad, april 2014.


Laatst bijgewerkt: zondag 13 maart 2016
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens