Gits (Hooglede), West-Vlaanderen

Prentkaart voor 1914. Verzameling Ons Molenheem
Algemeen
Collectie
Verdwenen Belgische Molens
Naam

Stenenmolen
Molen Vandepitte
Pittensmeulen

Ligging
Hazelstraat 36
8830 Gits (Hooglede)
toon op kaart
Type
Stenen stellingmolen
Functie
Koren- en oliemolen
Bouwjaar
1760
Verdwenen
1918 - oktober, oorlog
Beschrijving / geschiedenis

De Stenenmolen was een stenen koren- en oliewindmolen, type stenen stellingmolen,  aan de noordzijde van de Hazelstraat (nr. 36).

De molen werd in 1760 opgericht.

Frans Coussement was er molenaar in 1794.

Tot 4 augustus 1869 was de molen, door erfenis, eigendom van de drie dochters Van Canneyt, zijnde: de ongehuwd gebleven Theresia Van Canneyt, Coleta Van Canneyt (gehuwd met Amandus Van Biervliet) en Sophia Van Canneyt (gehuwd met Jacobus Bouckaert).

Op die datum werd een openbare verkoping gehouden in de herberg "De Zwaen" te Hooglede. Voor 28.500 frank werd de "koorn en oliemolen, genaemd de "Stenenmolen", met woonst en boomgaerd, gelegen te Gits, langs de Hazelstraat, gekocht door Ferdinand Vandepitte.

Ferdinand Vandepitte was molenaar op de Ondankmolen te Hooglede (°Hooglede 03.03.1811, +Hooglede 25.09.1882, gehuwd te Hooglede op 30 augustus 1833 met Romanie Roye (muldersdochter), °Hooglede 01.02.1810, +Hooglede 09.04.1851.
Naast de Ondankmolen te Hooglede (een korenwindmolen met woonhuis en stallingen) bezat hij ook nog: een woonhuis met magazijn, een "huis van twee woningen", 7 partijen zaailand en een weide.  Na de aankoop van de molen in de Hazelstraat, die weldra de naam "Pittensmeulen" ging dragen, verwierf hij nog een "huis van 2 woningen" en 3 partijen zaailand. Hij was dus een welstellend man.
Na zijn overlijden op 25 september 1882, gingen zijn drie kinderen (Theresia, Placide en Felix) op 31 januari 1883 over tot een vrijwillige en minzame verdeling van zijn nalatenschap, die uit 19 delen bestond. Deze verdeling gebeurde als volgt:
a) Theresia Vandepitte: deel 12 tot 19
- een onverpand goedvinden van 5000 frank, uitgegeven aan 4% per jaar
- 9 obligaties "Gemeente Staden" van 500 frank aan 4% per jaar
- 5 partijen zaailand te Hooglede
- een huis van 2 woningen te Hooglede
b) Placide Vandepitte, die al vanaf 1869 met de molen in de Hazelstraat draaide, deel 1 tot 6
- een stenen koorn en oliemolen, "Stenenmolen" genaamd, gelegen te Gits, met woonst, schuur en stallignen
- een boomgaard te Gits
- 3 partijen zaailand te Gits
- een huis van 2 woningen te Gits
c) Felix Vandepitte, deel 7 tot 11
- een houten koornmolen, genaamd de "Pitte-Vos"molen, gelegen te Hooglede, met molenwal, woonst, schuur, stallingen, boomgaard en zaailand
- 2 partijen zaailand te Hooglede
- een weide te Hooglede
- een woonhuis met magazijn en hoving, te Hooglede op de Gitsberghoek.

De molen kwam dus in het bezit van Placide Vandepitte in 1883, maar hij was er al molenaar sinds 1869. Placide Vandepitte (°Hooglede 30.11.1844, +Gits 17.12.1911) was gehuwd te Kortemark op 9 oktober 1872 met Lucia Kimpe (°Kortemark 01.10.1843, +Gits 02.09.1926). Placide had al de beschikking over stoomkracht in een afzonderlijk gebouw, maar maakte ook nog gebruik van de wind.

Tijdens de eerste wereldoorlog was het wiekenkruis verwijderd. De Duitsers dynamiteerden de molen bij hun terugtocht in oktober 1918.

De heropbouw gebeurde vanaf 1920, onder Placides zoon Arseen Achiel Vandepitte (°Gits 02.10.1883 - +Gits 14.04.1963), gehuwd te Gits op 20 juni 1887 met Maria-Adrienne Decorte (°Gits 20.06.1887, +Gits 23.07.1960). De windmolen werd niet meer heropgericht. Er werd verder gemalen met de mechanische maalderij, die opeenvolgend werkte met armgas, diesel en elektriciteit. De schoorsteen, die na blikseminslag gedeeltelijk was vernield, werd in 1943 door Arseen afgebroken.

Arseen Vandepitte werd in 1957 opgevolgd door zijn zoon Frans Placide Vandepitte (°Zwevezele 04.09.1923 - Gits 1981), gehuwd te Gits op 12 augustus 1957 met Godelieve Martens (°Gits 05.11.1923). Zij was de zus van Maria-Magdalena Martens (Gits, 1922-1954), die gehuwd was met  Georges-Gerard Vandepitte, broer van Arseen. Zoon Patrick Vandepitte (°Roeselare 19.11.1958) nam de zaak over in 1981. Hij maalt niet meer, maar verhandelt brandstoffen, meststoffen en voeders.

De molenaarswoning (met een recent vernieuwd parement) en het maalderijgebouw bestaan nog en zijn opgenomen in de vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed.

Lieven DENEWET

Literatuur

A.T. Van Biervliet, De windmolens van Gits, in: Rollariensia, VII, 1975, p. 217-233
A.T. Van Biervliet, De Windmolens van Gits, in: "De Gids voor Gits", Gits, Gemeenteuitgave, 1971, p. 27-30.
A.T. Van Biervliet, Gits in oude prentkaarten, waarin afbeeldingen van Finance, Grijspeersmolen, Onledemolen en Stenenmolen, Zaltbommel, 1972
Lieven Denewet, Windmolens in Hooglede-Gits, vroeger en nu, Hooglede, 1979.
Herman Holemans, Westvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 2. Gemeenten D-G, Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem, 1994.
A.-T. Van Biervliet, Gits door de eeuwen heen, Gits - Handzame, 1986, p. 47-51.
G. Van Canneyt, De familie Van canneyt, Vancanneyt, Canneyt, vijf eeuwen geschiedenis 1500-2000, eigen beheer, 2003, p. 239.
A. De Gunsch, C. Metdepenninghen & P. Vanneste m.m.v. A. Tansens, Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Roeselare, Kantons Hooglede - Izegem - Lichtervelde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 17N2, Brussel - Turnhout, 2001.
Dirk Verhelst, Vleugels boven Hooglede-Gits 1914-1918, Koekelare, 2008.
Van Canneyt G., "De familie Van canneyt, Vancanneyt, Canneyt, vijf eeuwen geschiedenis 1500-2000", eigen beheer, 2003, p. 239.
Julien Storme-Vandepitte, "De stam Vandepitte. Deel X. Tak B. Twijg 1B. De afstammelingen van Ferdinand Vandepitte (1811-1882) en Romanie Roye (1810-1851)", Handzame, Familia et Patria, 1975.

<p>Stenenmolen<br>Molen Vandepitte<br>Pittensmeulen</p>

Duitse oorlogskaart 1914-'18 (coll. D. Vandenbulcke, Staden)

<p>Stenenmolen<br>Molen Vandepitte<br>Pittensmeulen</p>

Prentkaart Albert (coll. D. Vandenbulcke, Staden)

<p>Stenenmolen<br>Molen Vandepitte<br>Pittensmeulen</p>

Puinen na het dynamiteren van de molen en van een deel van het woonhuis, oktober 1918 (coll. P. Vandepitte, Gits). Bemerk de stoomketel die diende voor de olieslagerij en de molen

<p>Stenenmolen<br>Molen Vandepitte<br>Pittensmeulen</p>

De olieslagerij na het dynamiteren in oktober 1918 (foto P. Vandepitte, Gits). De schouw bleef bewaard en werd pas in 1943 afgebroken.

<p>Stenenmolen<br>Molen Vandepitte<br>Pittensmeulen</p>

Foto van molenaar Placide Vandepitte, geboren te Hooglede in 1844 en overleden te Gits in 1911

Stuur uw teksten over deze molen  |  Stuur een (nieuwe) foto van deze molen
Laatst bijgewerkt: vrijdag 21 augustus 2015
De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.
zoek in database zoek op provincie Stuur een algemene e-mail over molens vorige pagina Home pagina Naar bestaande molens