Molenzorg
Hasselt, Limburg

Prentkaart Nels. Verzameling Ons Molenheem
Algemeen
Collectie
Verdwenen Belgische Molens
Naam

Stadsmolen
Molenpoortmolen
Molen aan de Molenpoort

Ligging
Molenpoort
3500 Hasselt

nabij de Demerstraat
op de (nu overwelfde) Nieuwe Demer
kadasterperceel G441


toon op kaart
Type
Onderslag watermolen
Functie
Korenmolen
Gebouwd
13de eeuw
Verdwenen
1895, sloop
Beschrijving / geschiedenis
De Stadsmolen of Molenpoortmolen was een watermolen met onderslagrad op de (nu overwelfde) Nieuwe Demer in Molenpoort, nabij de Demerstraat.   Deze molen was een van de twee banmolens van de stad Hasselt. De Hasselaren waren verplicht er hun graan te laten malen, mits betaling van een maalgeld dat tot 1/20 van de waarde van het gemalen graan kon bedragen.    Hij werd in de 13de eeuw opgericht door de Graven van Loon. De heerlijke molenrechten gingen in 1366 over op de Prins-bisschoppen van Luik, tot in het midden van de 18e eeuw de banmolens verkocht werden aan Jacob Minten, Oud-burgemeester van Hasselt, de Prins-bisschoppen ontvingen echter nog steeds de maalrechten. Toen tijdens de Franse revolutie de feodale rechten vervallen werden verklaard en ieder het recht kreeg zijn graan te laten malen waar hij wilde, raakten de banmolens in verval. Ze werden echter weer in gebruik genomen.   Eigenaars na 1840:
- voor 1844, eigenaar: Wagemans Hendrik (en compagnie), rentenier te Hasselt
- 1855, verkoop: Teuwens-Cox Franciscus (en compagnie), branders te Hasselt
- 1888, erfenis: Smits van Eckart-Teuwens Norbertus, de weduwe, eigenares te Hasselt
- 1893, verkoop: Hasselt, de gemeente   De Bestendige Deputatie van de provincie Limburg keurde op 28 maart 1849 de vastgestelde pegelhoogte van 2,05 meter goed. De toenmalige eigenaar was Hendrik Wagemans en consoorten. Tot in het jaar 1888 werd de molen nog uitgebaat door de toenmalige eigenaar Wagemans.
De stad Hasselt kocht in 1893 de molen der Molenpoort aan om hem in 1895 volledig te slopen. Om verkeerstechnische redenen werd de Nieuwe Demer overwelfd. De plaats werd ingenomen door een parkeerruimte.   Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS
Bijlagen

Over de Molenpoort (Agentschap Onroerend Erfgoed (Frieda Schlusmans, 1981)
Tot de tweede helft van de 19de eeuw Dracybaen, naar het koordendraaien langs de muur der minderbroeders; thans genaamd naar de vroegere smalle doorgang van de Demerstraat naar de stadsmolen, "aan de Molenpoort", bij de Nieuwe Demer. De molen, vlak achter de Molenpoort, werd op het einde der 19de eeuw gesloopt, en om verkeerstechnische redenen werd de rivier overwelfd; de plaats wordt ingenomen door een parkeerruimte.
Trapezoïdaal plein tussen Demer- en Kattegatstraat, waarvan alleen een deel der zuidwand het 19de-eeuws uitzicht bewaarde, met de blinde tuinmuur van het minderbroedersklooster, aansluitend op de voormalige stokerij Leynen met haar massieve mouttoren. Het huis "De Pijp" dat via een smalle gang doorgang verleende naar de Demerstraat verdween voor de huidige verbinding, geflankeerd door grootschalige, storende nieuwe bouw. De huidevetterijen en blekerijen op de noordzijde verdwenen tijdens de 19de eeuw voor een ijzergieterij, thans vervangen door de kapel van het Sint-Valentinusinstituut en een garage.

Literatuur

Lieven Denewet, Inventaris van de Limburgse watermolens met hun pegelhoogtes (1846-1849), Molenecho's, 39, 2011, nr. 2;
Herman Holemans & Werner Smet, Limburgse watermolens. Kadastergegevens: 1844-1980, Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem, 1985, p. 30;
Onze straatnamen / Wind- en watermolens, in: De Hasselaar, nr. 18, herfst 1960, z.p.
C. Bamps & E. Geraerts, "Hasselt-Jadis", in: Bulletin de la société des Mélophiles de Hasselt, XXXI, 1895, p. 25-28.
C. Bamps & E. Geraerts, "Notice sur les anciens moulins banaux de Hasselt", in: Bulletin de la société des Mélophiles de Hasselt, XXX, 1894, p. 131-140.
C. De Baere & C. Van der Straeten, "De volmolens in de Hasseltse lakennijverheid", in: Limburg, III, 1922, p. 221-224 en IV, 1923, p. 5-11.
Gemeentebestuur Hasselt, mededeling op 17 juli 1964 aan Herman Holemans
E. Geraerts, "Notice sur les moulins banaux de H asselt", 1894.
J. Grauwels, "De straatnamen van Nieuw-Hasselt", Hasselt, 1980.
F. Sacré & A. Vanstreels, "Hasselt in oude prentkaarten", Zaltbommel, 1982.
C. Vanderstraeten, "Onze straatnamen", in: De Hasselaar, herfstnummer 1960, p. 1-2.
"Hasselt: wind- en watermolens", in: De Hasselaar, 1960, p. 18.
De Dijn C.G. & Wilms M., Zichten van het oude Hasselt door P.M. Bamps (Kunst en Oudheden in Limburg, 13, St.-Truiden, 1975, p. 11-13, 43-45.
Melchior J., Geschiedenis en beschrijving van Hasselt (Familiearchieven nr. 2062, Rijksarchief Hasselt), p. 147-148.
Schlusmans F. m.m.v. Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch., Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N1 (A-Ha), Brussel - Gent, 1981.

<p>Stadsmolen<br>Molenpoortmolen<br>Molen aan de Molenpoort</p>

Prentkaart. Drukkerij en boekerij Limbourgeoises, Hoogstraat. Verzameling Ons Molenheem

<p>Stadsmolen<br>Molenpoortmolen<br>Molen aan de Molenpoort</p>

Prentkaart. Verzameling Ons Molenheem

<p>Stadsmolen<br>Molenpoortmolen<br>Molen aan de Molenpoort</p>

Prentkaart G. Ghuys-Del´┐Że, Hasselt. Verzameling Ons Molenheem

<p>Stadsmolen<br>Molenpoortmolen<br>Molen aan de Molenpoort</p>

Pentekening Jan Goossens, 1970 (coll. Jean-Marie Vandenberk)


Stuur uw teksten over deze molen  |  Stuur een (nieuwe) foto van deze molen
Laatst bijgewerkt: zaterdag 14 oktober 2017

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in database zoek op provincie Stuur een algemene e-mail over molens vorige pagina Home pagina Naar bestaande molens